Bilembeteli mpe mituya ya ntina
| Mosala | Makambo oyo esengeli kokokanisa | Ndimbola ya mbano ya likoló |
|---|---|---|
| 1-back | Eloko ya sikoyo na oyo eleki | Osali malamu na kolanda mobeko yango |
| 2-back | Eloko ya sikoyo na oyo ezalaki bisika mibale liboso | Obongisi mpe okokanisi malamu na mosala yango |
| 3-back | Eloko ya sikoyo na oyo ezalaki bisika misato liboso | Osali mosala na ntaka molai, na kolanda ntango oyo bapesi |
Motango yango elakisi boniboni makambo ezali mosika na molongo. Elakisi kaka te motango mobimba ya biloko oyo moto akoki kobomba na makanisi, mpamba te mosala yango esɛngaka mpe kotala makambo ntango nyonso, kobongisa yango mpe kopesa eyano. Botali ya Owen ná baninga na ye ya bolukiluki ya bililingi ya bɔɔngɔ ezali na lolenge mingi oyo ekeseni na lolenge ya eloko oyo bamonisaka, esika na yango, mpe soki ezali ya maloba to ya lolenge mosusu. Owen et al., 2005
Mpo na nini babengaka yango mosala ya mémoire de travail
Mateya ya mémoire de travail etalelaka kobatela makambo na makanisi mpo moto asalela yango to abongisa yango. Lolenge ya n-back esalelaka ndambo ya misala wana ya ndenge mingi. Nkombo yango elingi koloba te ete misala nyonso ya mémoire de travail emekaka makoki ndenge moko mpenza, to esalelaka ndenge moko ya kobomba makambo mpe kotambwisa makanisi. Baddeley, 2012 Cowan, 2001
Na ndakisa, misala ya complex-span esangisaka kokanisa makambo na mosala mosusu ya kosala, mpe mbala mingi esɛngaka kozongisa makambo na makanisi. Botali ya lolenge ya kosala bolukiluki elimboli ete lolenge ya misala yango ekeseni na koyeba makambo ntango nyonso na n-back. Nkombo moko ezali te elembeteli ya boyokani kati na ba-mbano. Conway et al., 2005
N-back ekoki kozwa esika ya momekano ya span?
Botali ya boyekoli mingi ya Redick ná Lindsey emonisi boyokani moke kati na n-back mpe complex span, mpe ete boyokani yango ekesanaka na boyekoli ndenge na ndenge. Bango balobi ete tokoki kosalela ba-momekano yango lokola nde ezali ndenge moko te. Na yango, mbano mabe na momekano moko mpe mbano malamu na mosusu ezali kaka te bokeseni oyo ezali na ndimbola te, to elembeteli ete mbano moko ezali ya lokuta. Redick et al., 2013
Nini ezali na bopusi na yango?
Bosikisiki etaleli makambo mosusu koleka ntaka
Ntango oyo eloko emonanaka, nsuka ya ntango ya kopesa eyano, mbala boni eloko ya koluka emonanaka, mpe ndenge ya kosalela biyano ya lokuta ebongolaka mpasi ya mosala. Okabola ntango nyonso koyeba biloko oyo ekokani na kofina mingi. Esengeli koyeba mobeko ya kotánga mbano mpo na biloko oyo omoni malamu mpe biyano oyo opesi na libunga; kotala kaka nivo ya n-back ekoki te. Bokeseni ya lolenge ya kosala n-back na bolukiluki ezali moko ya bantina oyo nivo oyo euti na lolenge moko ya kosala ekoki kozala mobeko ya bato nyonso te. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013
Kokokanisa mbano ya mbula mpe ya basi ná mibali esɛngaka mpe kosalela lolenge moko ya kosala momekano mpe kosalela etuluku ya bato oyo ebongi. Botali yango epesi te nivo moko ya malamu mpo na mbula nyonso na lisano ya Internet oyo ebongolaka mpasi na yango. Kopesa nivo ya ndenge wana ekolakisa bosikisiki oyo bilembeteli emonisi te. Redick et al., 2013 Conway et al., 2005
Kobongisa na komeka mbala na mbala emonisi nini?
Botali ya boyekoli ya kosalela n-back mpo na mateya ekesenisi kozwa matomba na misala oyo ekokani na oyo omeseni, na matomba ya makambo oyo ezali mosika. Botali ya monene ya mateya ya mémoire de travail emoni te matomba ya kondimisa ete mateya yango ebongisaka makoki ya mosika, ntango bakokanisi yango na ndenge oyo ebongi. Na yango, kobongisa na n-back ezali elembeteli ete oyekoli mayele oyo bamekaki, kasi te ete mayele na yo nyonso emati. Soveri et al., 2017 Melby-Lervåg et al., 2016
Kozala na mbano oyo ebongi kotyelama motema ezali likambo mosusu. Mosala moko ekoki kosalela ndenge ya ntina ya kosala mpe komonisa mbano oyo ezongelaka malamu na etuluku ya bato, kasi yango ekoki te kopesa molɔngɔ ya moto na moto oyo ebongwanaka mingi te. Makambo oyo emonisi bokeseni kati na kozala na mbano oyo ezongelaka malamu mpe kozala na mbano ya moto moko oyo ebongwanaka te, ezali likebisi mpo na kotalela te mbano ya lisano mokuse lokola ezaleli ya libela ya moto. Hedge et al., 2017
Mpo na komitala, salela lolenge, ntango mpe ndenge ya kotánga mbano ndenge moko, mpe landa mabunga elongo na biyano ya malamu. Soki obongoli lolenge ya biloko oyo bamonisaka to obandi kosalela lolenge oyo ebongolaka mpasi yango, komá ete obongoli ndenge ya komeka. Ndimbola ya polele ya mosala ezali na ntina koleka koloba ete motango moko elakisi mémoire de travail mobimba. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013
Meká momekano ya ofele oyo etali yango
Mekano ya N-back
Meka momekano ya n-back mpo omona ndenge ya kobongisa mpe kokokanisa biloko oyo ezali mosika na ntaka moko boye. Tángá malako ya kotánga mbano, mpe kokanisa kaka mimekano oyo esalemi ndenge moko. Mbano ezali ya mosala oyo, ezali te eyano ya IQ to ndenge ya mokili mobimba ya komeka boniboni okoki kobosana makambo.
Mituna oyo batunaka mingi
3-back elingi koloba ete nakoki kobosana kaka biloko misato te?
Te. Motango yango emonisi ntaka ya biloko oyo okokanisi, mpe kotala makambo mpe kobongisa yango ezali mpe na bopusi na mbano. Owen et al., 2005
N-back ezali ndenge moko na momekano ya kobosana te mituya?
Te. Botali ya boyekoli mingi emonisi ete ba-momekano ya span mpe ya n-back ekoki te kosalelama lokola nde ezali ndenge moko mpo na komeka mémoire de travail. Redick et al., 2013
Soki nakómi kosala malamu, yango emonisi ete IQ na ngai emati?
Bolukiluki ya mateya emonisi te ete tokoki kosukisa bongo. Esengeli kotalela koyekola mosala mpe kozwa matomba na makambo mingi mosusu lokola makambo mibale ekeseni. Soveri et al., 2017 Melby-Lervåg et al., 2016
Mikanda oyo euti na yango
- Owen et al. (2005). Lolenge ya n-back mpo na mémoire de travail: Botali ya boyekoli mingi ya bililingi ya bɔɔngɔ oyo esalelamaka lokola mobeko.
- Redick et al. (2013). Ba-momekano ya complex span mpe n-back mpo na mémoire de travail: Botali ya boyekoli mingi.
- Cowan (2001). Motango ya kokamwisa 4 na mémoire ya ntango mokuse: Kokanisa lisusu boniboni makanisi ekoki kobomba makambo.
- Baddeley (2012). Mémoire de travail: Mateya, ba-modèle mpe ntembe.
- Conway et al. (2005). Misala ya complex-span mpo na mémoire de travail: Botali ya lolenge ya kosala bolukiluki mpe buku ya kosalela yango.
- Soveri et al. (2017). Kotalela lisusu mateya ya mémoire de travail: Botali ya boyekoli mingi ya nivo ndenge na ndenge mpo na mateya ya n-back.
- Melby-Lervåg et al. (2016). Mateya ya mémoire de travail ebongisaka te mbano na ba-momekano ya mayele to na ba-momekano mosusu ya “matomba ya mosika”.
- Hedge et al. (2017). Bokeseni kati na mbano ya lisano oyo ezongelaka malamu mpe bokeseni ya bato: Mpo na nini misala ya makanisi oyo ezali polele epesaka te bokeseni ya moto na moto oyo ekoki kotyelama motema.