Bilembeteli mpe mituya ya ntina
| Lolenge | Makambo oyo elandami | Makambo ya ba-pwɛ́ oyo esengeli kobatela |
|---|---|---|
| N-back ya komona, eloko moko | Molongo moko ya biloko oyo emonanaka, to ya bisika | Boyokani, biyano ya lokuta mpe ntango ya koyanola |
| N-back ya koyoka, eloko moko | Molongo moko ya koyoka | Lolenge ya kobimisa mongongo mpe mibeko ya koyanola |
| N-back ya biloko mibale | Milongo mibale elongo | Mibeko ya kotánga molongo mokomoko mpe ya kotánga nyonso elongo |
Bolukiluki ya N-back esalelaki lolenge mingi, kasi ezali lisano moko ya mibeko oyo endimami na bato nyonso te. Owen ná baninga na ye bakesenisi koyeba eloko, esika mpe makambo oyo eloko yango ezali na yango; bongo botali monene ya bolukiluki ya ngalasisi etali bokeseni ya lolenge ya ngalasisi mpe ya matomba. Bokeseni yango esalaka ete kotánga kaka nivo ya n elimbola malamu te ndenge moto asali. Owen et al., 2005 Soveri et al., 2017
N-back ya biloko mibale ebakisaka mosala nini?
Kolandela milongo mibale ebakisaka mposa ya kosala makambo yango na boyokani, kasi mpasi na yango etaleli ndenge oyo milongo yango ebongisami na ntango mpe ndenge oyo ba-pwɛ́ etángamaka. Ebongi te kobakisa ba-pwɛ́ ya mosala moko mbala mibale to kolongola nivo moko boye mpo na kokanisa ba-pwɛ́ ya mosala ya biloko mibale. Likanisi ya mosala ya kobatela makambo na makanisi etalelaka lolenge mingi ya kobatela makambo mpe ndenge ya kotambwisa yango, kasi te motángo moko ya bisika oyo etali mosala nyonso. Baddeley, 2012 Cowan, 2001
Bokeseni yango ezali mpe kolimbola mpo na nini ba-pwɛ́ moko ya span ya mituya ekoki te koyebisa lolenge nini moto akomona ete ezali mpasi mingi te. Ba-mekano ya span esɛngaka makambo ndenge na ndenge ya kozongisa mpe kosala makanisi, mpe botali monene oyo ekokanisi n-back na span ya mindɔndɔ eboyi kotalela yango lokola makambo oyo ekoki kozwa esika ya mosusu. Conway et al., 2005 Redick et al., 2013
N-back ya biloko mibale eleki malamu na siansi?
Mpo na koyanola na motuna yango, esengeli koyeba matomba nini tolingi: kosala malamu na mosala oyo moto amesanaki na yango, kosalela mayele yango na mosala mosusu ya kobatela makambo na makanisi, to kobongisa mayele ya kokanisa na monene—yango nyonso ezali matomba ekeseni. Botali monene ya bolukiluki ya ngalasisi ekesenisi matomba yango. Ngalasisi oyo ezali mpasi mingi to ebongisami malamu koleka ezali yango moko te elembeteli ya litomba monene mpo na makambo nyonso. Soveri et al., 2017
Nini ezali na bopusi na yango?
Bolukiluki ya kosalela makambo oyo oyekoli epesi nzela ya koloba nini?
Moto akoki kobongisa ndenge asalaka na misala oyo ekokani na oyo amesanaki na yango, mingimingi ntango komeka ekokani na ngalasisi. Botali monene ya bolukiluki ya mosala ya kobatela makambo na makanisi emonisi ete makambo oyo elobamaka mpo na mayele ya kokanisa to matomba mosusu ya mosika ekómaka na nguya mingi te ntango bakokanisi yango na bituluku ya bokontrolo oyo ebongi. Makambo yango epesi nzela te ya kolaka ete n-back ya biloko mibale ekosala moto akóma mayele mingi na makambo nyonso. Melby-Lervåg et al., 2016 Soveri et al., 2017
Yango elingi mpe koloba te ete koyekola lisano yango ezali na ntina te. Moto akoki kokóma na mayele mingi ya kobatela mobeko na makanisi, kotya likebi na biloko oyo ezali komonana to koyokana, mpe koyanola na bosikisiki. Ndimbola oyo siansi endimaka etalelaka mosala oyo emekamaki to litomba ya kosalela mayele yango na mosala mosusu oyo emekamaki pene na yango. Soveri et al., 2017
Mpo na nini nivo ya Internet ezali na emekeli moko te
Mbangu ya kolakisa biloko, motángo ya biloko oyo esengeli kopesa eyano, mibeko ya kobongisa mokakatano, biloko oyo ekoki kokosa, mpe ntango oyo epesami mpo na koyanola ekoki kokesana. N-back ya biloko mibale oyo ezali malɛmbɛ ekoki kosɛnga makambo mosusu koleka n-back ya eloko moko oyo ezali mbangu. Soki basaleli te lolenge ya komeka mpe ya kobongisa nivo oyo ekokani, bilembo ya n oyo ekokani elimboli te ete mayele ekokani to ete ezali mituya oyo emonisi bato ya mbula mpe mobali to mwasi ekeseni. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013
Esengeli mpe komeka soki ba-pwɛ́ ezali ya kotyelama motema mpo na lolenge moko na moko, mingimingi soki ezali bokeseni kati na malonga mibale. Bolukiluki ya bokeseni kati na mosala ya komeka oyo esimbaka makambo mingi mpe bosikisiki na yango emonisi mpo na nini ba-mekano oyo epesaka matomba ya sikisiki na bolukiluki ekoki kaka kopesa ba-pwɛ́ ya moto moko oyo ezali koningana. Nivo moko oyo moto akómaki na yango mbala moko esengeli te kokóma elembo ya libela ya ndenge oyo makambo ebatelamaka na makanisi na yo. Hedge et al., 2017
Soki ozali kokokanisa lolenge yango mpo na komesana, kobosana te makambo ya lolenge mokomoko mpe landela biyano ya malonga mpe biyano ya lokuta. Tala bolingo na yo to bokoli na yo lokola oyo etali kaka mosala yango. Bolukiluki epesi te nivo moko ya n oyo eleki malamu mpo na bato nyonso, motángo ya ngalasisi oyo ekosala na ntembe te, to ndenge ya kobongola ba-pwɛ́ ya mosala ya biloko mibale na IQ. Conway et al., 2005 Melby-Lervåg et al., 2016
Meká momekano ya ofele oyo etali yango
Mekano ya N-back
Meka N-back mpe landa lolenge oyo emonisami na lokasa. Soki osaleli lolenge mosusu ya biloko mibale, komá yango na esika na yango moko, kasi kotala bilembo ya n lokola emekeli moko te. Mosala ya Helibrain emonisi te ete ngalasisi yango epesaka matomba ya monene.
Mituna oyo batunaka mingi
N-back ya biloko mibale na 2-back ekokani na n-back ya eloko moko na 4-back?
Te. Motángo yango emonisi ntaka ya makambo oyo esengeli kokokanisa; kobakisa molongo mosusu ebakisaka mposa ya kosala yango na boyokani, kasi ebakisi kaka ntaka mbala mibale te. Owen et al., 2005
N-back ya biloko mibale ekobongisa ba-mekano nyonso ya kobatela makambo na makanisi?
Bolukiluki ekesenisaka koyekola mosala yango moko, kosalela mayele yango na misala oyo ekokani, mpe kosalela yango na misala ya mosika. Ba-pwɛ́ ya likoló na ngalasisi yango ezali yango moko te elembeteli ya kobongisama ya monene. Soveri et al., 2017 Melby-Lervåg et al., 2016
Nasengeli kosalela lolenge nini mpo na komeka IQ?
Nivo ya n ya lolenge moko te epesaka motángo ya IQ oyo endimami mpe etali yango mbala moko. Ba-mekano ekeseni ya mosala ya kobatela makambo na makanisi ekoki te kozwa esika ya mosusu. Redick et al., 2013
Mikanda oyo euti na yango
- Owen et al. (2005). Lolenge ya n-back mpo na komeka mosala ya kobatela makambo na makanisi: botali monene ya ba-mekano ya bililingi ya mosala ya bɔɔngɔ oyo esalelami lokola emekeli.
- Redick et al. (2013). Ba-mekano ya span ya mindɔndɔ mpe ya n-back mpo na mosala ya kobatela makambo na makanisi: botali monene ya bolukiluki.
- Cowan (2001). Motángo ya maji ya 4 na bokundoli ya ntango mokuse: kotalela lisusu makoki ya kobomba makambo na makanisi.
- Baddeley (2012). Mosala ya kobatela makambo na makanisi: makanisi, bandakisa mpe matata.
- Conway et al. (2005). Ba-mekano ya span ya mosala ya kobatela makambo na makanisi: botali ya lolenge ya komeka mpe buku ya basaleli.
- Soveri et al. (2017). Kotalela lisusu ngalasisi ya mosala ya kobatela makambo na makanisi: botali monene ya bolukiluki mingi ya ngalasisi ya n-back.
- Melby-Lervåg et al. (2016). Ngalasisi ya mosala ya kobatela makambo na makanisi ebongisaka te matomba na ba-mekano ya mayele ya kokanisa to ya kosalela mayele na makambo mosusu ya mosika.
- Hedge et al. (2017). Likambo ya bosikisiki: mpo na nini ba-mekano ya mayele ya kokanisa oyo epesaka matomba ya sikisiki ebimisaka te bokeseni ya moto na moto oyo ekoki kotyelama motema.