मुखेल पुरावे आनी आंकडे
| कृती | करपाचो तुलनात्मक निर्णय | चड गुणांक थेट कितें दाखयता |
|---|---|---|
| 1-बॅक | सद्याची वस्तू आनी आदली वस्तू | त्या नियमानुसार बरी कामगिरी |
| 2-बॅक | सद्याची वस्तू आनी दोन जागां पयलींची वस्तू | त्या कृतींतली बरी अद्ययावत आनी जुळोवपाची कामगिरी |
| 3-बॅक | सद्याची वस्तू आनी तीन जागां पयलींची वस्तू | दिल्ल्या वेळेच्या नियमानुसार, व्हड अंतराचेरची कामगिरी |
ह्या क्रमांतलें अंतर संख्या दाखयता. एक व्यक्ती कितल्यो वस्तू साठोवंक शकता, तेच फकत ह्या कृतींत मोजना; कारण हाका सतत लक्ष दवरप, अद्ययावत करप आनी प्रतिसाद दिवपय लागता. Owen आनी सहकाऱ्यांच्या मेंदू-प्रतिमांकनाच्या आढाव्यांत उद्दीपनाची वळख, जागो आनी तोंडी वा बिनतोंडी मजकूर हांचेर वेगवेगळ्यो आवृत्त्यो आसात. Owen et al., 2005
हाका कार्यरत याददास्तीची कृती कित्याक म्हणटात
कार्यरत याददास्तीच्या सिद्धांतांप्रमाणें, माहिती वापरता वा अद्ययावत करता आसतना ती उपलब्ध दवरपाचो विचार जाता. एन-बॅक पद्धत ह्या विस्तृत प्रक्रियांतल्या कांय भागांक चालना दिता. ह्या नावाचो अर्थ सगळ्यो कार्यरत याददास्तीच्या कृती एकच क्षमता मोजतात वा साठवण आनी नियंत्रणाचो सारको मेळ वापरतात अशें न्हय. Baddeley, 2012 Cowan, 2001
देखीक, जटिल-व्याप्तीच्या कृतींत माहिती याद दवरपाबरोबर आनीक एक प्रक्रिया करपाची गरज आसता आनी सामान्यपणान परत सांगपाची मागणी जाता. तांच्या पद्धतशास्त्रीय आढाव्यांत सततच्या एन-बॅक वळखपाच्या कृतीपेक्षा वेगळी रचना वर्णिल्या. सामायिक नांव आशिल्ल्यान गुणांक एकमेकांशी कितें संबंद दवरतात हाचो पुरावो बदलना. Conway et al., 2005
एन-बॅक व्याप्ती चाचणीची जागो घेवंक शकता?
Redick आनी Lindsey यांच्या मेटा-विश्लेशणांत एन-बॅक आनी जटिल व्याप्ती हांचेमदीं उणें सहसंबंद दिसलें, आनी अभ्यासांमदीं फरक आशिल्लो. तांचो निष्कर्श आसा की ह्या मापण्यांची एकमेकांबदली वापर करूं येना. देखून एका चाचणेंत उणो आनी दुसऱ्यांत बरो गुण मेळ्ळो तरी तो आपसूक विरोधाभास वा एक निकाल खोटो आसपाचो पुरावो जायना. Redick et al., 2013
ताचेर कशाचो परिणाम जाता?
अचूकताय फकत अंतराचेर अवलंबून ना
उद्दीपन कितलो वेळ दिसता, प्रतिसादाची मुदत, लक्ष्य कितले वेळा येता आनी चुकीच्या इशाऱ्यांचें हाताळप ह्या सगळ्यांनी कठीणपण बदलता. जुळपी वस्तू ओळखप आनी वारंवार बटण दाबप हांचो सदांच फरक करात. गुणांकांत बरोबर ओळख आनी चुकीचे प्रतिसाद ह्या दोनूय खात्यांचो नियम आसपाक जाय; फकत एन-पातळी वेगळी पुरेशी ना. एन-बॅक संशोधनांतल्या पद्धतींच्या विविधतेमुळे वेगवेगळ्या अंमलबजावण्यांतल्या पातळ्यो सार्वत्रिक मानक मानूं येनात. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013
वय आनी लिंगाची तुलना करपाकूय तीच पद्धत आनी योग्य नमुनो जाय. ह्या आढाव्यांनी ऑनलाइन जुळवून घेवपी खेळाखातीर वयानुसार सार्वत्रिक बरी पातळी दिल्ली ना. अशी पातळी ठरयतना पुराव्यान समर्थित नाशिल्ली अचूकताय दाखयतली. Redick et al., 2013 Conway et al., 2005
सरावान सुधारणा जाली जाल्यार कितें दिसता?
एन-बॅक प्रशिक्षणाच्या मेटा-विश्लेशणांत संबंधित कृतींक हस्तांतरण आनी दूरच्या परिणामांक हस्तांतरण हांचो फरक केला. कार्यरत याददास्ती प्रशिक्षणाच्या विस्तृत आढाव्यांत योग्य तुलनांच्या आधारे सर्वसाधारण दूरच्या हस्तांतरणाचो खात्रीशीर फायदो दिसना. देखून एन-बॅकांत सुधारणा जावप म्हळ्यार तपासिल्लें कौशल्य शिकपाचो पुरावो; सर्वसाधारण बुद्धिमत्तेंत वाढ जाल्याचो पुरावो न्हय. Soveri et al., 2017 Melby-Lervåg et al., 2016
विश्वासार्हता ही वेगळी गरज आसा. एखादी कृती अर्थपूर्ण प्रक्रियेक चालना दिवंक शकता आनी गटांत विश्वासार्ह परिणाम दाखोवंक शकता, तरी व्यक्तींची स्थिर क्रमवारी दिवपाक ती पुरेशी टिकावदार आसचीच अशें ना. विश्वासार्हतेच्या विरोधाभासांतले निष्कर्श ल्हान खेळाचे गुणांक व्यक्तीचो कायमस्वरूपी गुणधर्म मानपाचो इशारो दितात. Hedge et al., 2017
स्वतःचें निरीक्षण करपाखातीर आवृत्ती, वेळेचो नियम आनी गुणांकन सारकें दवरात, आनी बरोबर प्रतिसादांबरोबर चुका लेगीत नोंद करात. उद्दीपनांचे प्रकार बदलले वा जुळवून घेवपी आवृत्ती वापरली, जाल्यार मोजणी बदलली अशें नोंद करात. एक आकडो सगळी कार्यरत याददास्त दाखयता अशा दाव्यापेक्षा कृतीचें स्पष्ट वर्णन चड माहिती दिवपी आसा. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013
संबंदीत फुकट चाचणी करून पळयात
एन-बॅक चाचणी
दिल्ली अंतराचेर वस्तू अद्ययावत आनी जुळोवपाचो अनुभव घेवपाक एन-बॅक चाचणी करून पळयात. गुणांकनाचे नियम वाचात आनी फकत सारख्या पद्धतीन केल्ल्या प्रयत्नांची तुलना करात. निकाल ह्या कृतींतलो गुणांक आसा; आयक्यू निदान वा सार्वत्रिक याददास्त क्षमता न्हय.
सामान्य प्रश्न
3-बॅक म्हळ्यार हांव फकत तीन गजाली याद दवरूं शकता?
ना. ही संख्या तुलनेचें अंतर सांगता; लक्ष दवरप आनी अद्ययावत करप हांचोय कामगिरींत वाटो आसता. Owen et al., 2005
एन-बॅक आनी अंक-व्याप्ती सारकेंच आसा?
ना. मेटा-विश्लेशणांत व्याप्ती आनी एन-बॅक कृती एकमेकांबदली वापरूं येवपी कार्यरत याददास्तीचीं मापण्यो न्हय अशें दिसता. Redick et al., 2013
माझी कामगिरी बरी जाली म्हळ्यार म्हजें आयक्यू वाडलें हें सिद्ध जाता?
प्रशिक्षणावयल्या संशोधनांत अशो निष्कर्श सिद्ध जायना. कृती शिकप आनी व्यापक हस्तांतरण हांचें वेगवेगळें मूल्यमापन करपाक जाय. Soveri et al., 2017 Melby-Lervåg et al., 2016
स्रोत
- Owen et al. (2005). एन-बॅक कार्यरत याददास्त पद्धत: मानक कार्यात्मक मेंदू-प्रतिमांकन अभ्यासांचें मेटा-विश्लेशण.
- Redick et al. (2013). कार्यरत याददास्तीची जटिल-व्याप्ती आनी एन-बॅक मापण्यो: मेटा-विश्लेशण.
- Cowan (2001). अल्पकालीन याददास्तींतलो जादूचो 4 आकडो: मानसिक साठवण क्षमतेचो फेरविचार.
- Baddeley (2012). कार्यरत याददास्त: सिद्धांत, प्रतिमान आनी विवाद.
- Conway et al. (2005). कार्यरत याददास्तीच्या व्याप्तीच्या कृती: पद्धतशास्त्रीय आढावो आनी वापरप्याची मार्गदर्शिका.
- Soveri et al. (2017). कार्यरत याददास्त प्रशिक्षणाचो फेरविचार: एन-बॅक प्रशिक्षण अभ्यासांचें बहुस्तरीय मेटा-विश्लेशण.
- Melby-Lervåg et al. (2016). कार्यरत याददास्त प्रशिक्षणान बुद्धिमत्तेच्या वा हेर मापण्यांच्या कामगिरींत (दूरचें हस्तांतरण) सुधारणा जायना.
- Hedge et al. (2017). विश्वासार्हतेचो विरोधाभास: ठळक संज्ञानात्मक कृती व्यक्तीभेद विश्वासार्हपणान कित्याक दाखयना.
