Nya siwo wòle be nànya kple nɔmba
| Dɔwɔɖeɖe me dzɔdzɔme | Ƒe siwo wòkpɔ | Ŋlɔɖoɖo ƒe mɔ si wowɔ zã |
|---|---|---|
| Nuxɔxɔŋu si le sue | 3.9% | VVIQ ƒe nuŋlɔɖoɖo 16–32 |
| Gblɔ be nuwo katã mele wɔnɔme me o | 0.8% | VVIQ ƒe nuŋlɔɖoɖo 16 |
| Nuxɔxɔŋu si le sue me ƒe nu siwo dze blibo o alo le blɔɖe me | 3.1% | VVIQ ƒe nuŋlɔɖoɖo 17–32 |
Agbalẽa tsɔ ameƒomevi eve ƒe nyatakakawo ƒo ƒu, ame 502 le ɖesiaɖe me. Edi ame 39 le nuxɔxɔŋu si le sue ƒe dzɔdzɔme gã la me, eye wo dometɔ 8 xɔ nuŋlɔɖoɖo si sɔ kple nuŋlɔɖoɖo si le kɔkɔe la. Esia le vevie elabena nuxɔxɔŋu sue ƒe gbeɖeɖe gã la na dzɔdzɔme ƒe nɔnɔme bubu wu esi bia be mɔɖeɖe ɖeɖe mele o. Le biabia la ƒe mɔ nu, nuŋlɔɖoɖo si le sue la fia nuxɔxɔŋu si le sue wu. Dance et al., 2022
Nu ka biabia la le kpɔm?
Vividness of Visual Imagery Questionnaire bia ame ƒe nukpɔkpɔ si wòkpɔ le eɖokui me. Marks ƒe dɔgbãtɔ na mɔnu sia; aphantasia ƒe dɔwɔɖeɖe siwo va emegbe zãe kple nuŋlɔɖoɖo ƒe mɔ si wowɔ ɖi. Ne wòtrɔ nuŋlɔɖoɖo ƒe dzeɖoɖo la, nuŋlɔɖoɖo ƒe gɔmeɖoɖo trɔa, eya ta mele be wòatsɔ xexlẽɖeɖe ɖeka la adzra without kpɔm kpɔm ƒe vɔ̃me la o. MARKS, 1973 Dance et al., 2022
Ame ƒe ŋutinya gblɔɖi la ana nunya tso nɔnɔme si wòkpɔ la ŋu, gake menye nu si wòwɔ kple nukpɔkpɔ ƒe dɔwɔwɔ alo dziŋusẽ ƒe nyatakaka si wòkpɔ ta la sia o. Keogh kple Pearson zã dzeɖeɖe ƒe mɔnu si wòtsɔ ŋku eve ƒe nukpɔkpɔ ƒe nya la kpɔ, eye wòfia ale si nyadzɔlawo ate ŋu abia nya vevi sia kple mɔ bubu. Mɔnu ɖeka mekpɔa mɔ be woatsɔe ade mɔnu bubu teƒe o. Keogh et al., 2018
Aphantasia fia be amesi si le eme la susuɖeɖe mele eŋu o?
O, nu sia ƒe gɔmeɖoɖo gã sia meva tso nu siwo wodi la me o. Dɔwɔɖeɖea le nukpɔkpɔ ƒe nɔnɔme ɖewo ŋu, vevietɔ ame ƒe ɖokui ƒe nukpɔkpɔ. Zeman kple nusrɔ̃la bubuwo ƒe nyatakakawo kple nukpɔkpɔ ƒe dɔwɔwɔ ƒe ɖoɖo gã la ɖe nukpɔkpɔ ƒe sesẽ eye wòle vɔ̃me eve la ma le susuɖeɖe, nu wɔwɔ alo nunya katã me. Ame ate ŋu ase nu si le xexe me eye wòasusu eŋu, evɔ megblɔ be yele nu si wòkpɔ le eɖokui me ƒe nɔnɔme si le sesẽ o. Zeman et al., 2015 Zeman et al., 2020 Pearson, 2019
Nukae le edzi wɔwɔ me?
Ka memory kple alɔ̃ ŋu?
Dawes kple nusrɔ̃la bubuwo ɖe ame ƒe nukpɔkpɔ, ŋugbedodo kple alɔ̃ ƒe nɔnɔme siwo ameawo gblɔ tso aphantasia ŋu la me. Esiawo nye ameha ƒe nɔnɔme siwo toa vovototo geɖe me, menye se si wòle be ame sia ame alɔ̃ abe alea ene alo ŋugbedodo ƒe kuxi asu eŋu o. Mɔ si wòzã le nunɔmeɖeɖe kple ame siwo wòtsɔ le dɔa me la le vevie na nu gɔmeɖoɖo. Dawes et al., 2020
Bainbridge kple nusrɔ̃la bubuwo ƒe nuŋlɔɖeɖe ƒe dɔwɔwɔ kpɔ vovototo le nuŋlɔɖeɖe ƒe nuɖoɖo kple teƒe ŋugbedodo ƒe dɔwɔwɔ dome. Menye dɔwɔwɔ ƒe kpeɖeŋu be ame siwo mekpɔa nu le wɔnɔme me o la meŋugbedoa nu siwo wòkpɔ o, alo womate ŋu agblɔ teƒe ƒe nɔnɔme o. Ŋugbedodo ƒe akpa vovovoawo bia be woakpɔ wo ɖeka ɖeka. Bainbridge et al., 2021
Ðe ƒe kple ŋutsu alo nyɔnu ƒe dzɔdzɔme la ɖo nuxɔxɔŋu ƒe nɔnɔme?
Le nuxɔxɔŋu ƒe agbalẽ si tsɔ nyatakakawo ƒo ƒu la me, nyɔnu kple ŋutsu ƒe dzɔdzɔme ƒe xexlẽɖeɖewo medze vovototo le numeɖeɖe ƒe mɔ siwo wowɔ kpɔ la nu o. Esia mefia be xexea katã me le dzodzro ɖeka pɛ. Ameƒomevi siwo wòtsɔ le dɔa me, woƒe ƒe kple nuŋlɔɖoɖo si wowɔ zã la ɖe mɔɖeɖe le nu gɔmeɖoɖo gã me; online ƒe ameha si wòkpɔa nukpɔkpɔ ŋu la atso ame ɖoɖo bubu me. Dance et al., 2022
Nu ka nàte ŋu asrɔ̃ le online kpɔɖeŋu me?
Biabia ate ŋu akpe ɖe ŋuwò be nàgblɔ ale si nèkpɔa nu le wò nɔnɔme me, eye nàse nyagbe siwo zãna le eŋu. Mègana xexlẽɖeɖo sue na wò dɔléle ƒe ŋutinya alo nunya ƒe nya o. Nuxɔxɔŋu ƒe agbalẽa ƒe ɖoɖoawo nye dɔwɔwɔ ƒe mɔ si wowɔ ɖi, menye se si zãna le online biabia siaa me o. Dance et al., 2022 MARKS, 1973
Nunya siwo le xexlẽ me la mefia mɔ si wòɖo be wòawɔ dɔa la si na be ame si mekpɔ nukpɔkpɔ ƒe nɔnɔme si le sesẽ o la awɔe. Mɔ si te ŋu nàzãe lae nye be nàse vovototo kple nunɔmeɖeɖe ƒe didiɖeɖe, menye be nàgbe mɔɖeɖe alo nàƒo nu tso ŋusẽ si le eme ŋu o. Pearson, 2019 Zeman et al., 2020
Xexlẽɖeɖe 3.9% kple 0.8% le vevie elabena wòtsɔ woƒe gɔmeɖoɖo la kpe ɖe wo ŋu. Ne woɖe gɔmeɖoɖo la ɖa la, nya vovovo eve ana nɔnɔme abe nya ɖeka si xlẽna le vovototo me ene. Dance et al., 2022
Da kpɔɖeŋu bɔbɔe si sɔ kple esia
Aphantasia kpɔɖeŋu
Wòkpɔ aphantasia biabia la be nàse ale si nèɖe wò ɖokui ƒe nukpɔkpɔ si nèwɔna la gɔme. Xlẽ biabia ƒe xexlẽɖeɖo ƒe mɔ, eye nàdzra eƒe ŋuɖoɖo abe wò ɖokui ƒe nya gblɔɖi ene. Ƒe siwo woŋlɔ le nuŋlɔɖeɖe me la mefia wò dɔléle ƒe ŋutinya alo wò Helibrain ameha ƒe nɔnɔme o.
Biabia siwo gbɔna zi geɖe
Nuxɔxɔŋu la nye 0.8% alo 3.9%?
Xexlẽɖeɖo eveawo katã tso agbalẽ si tsɔ ameƒomeviwo ƒe nyatakakawo ƒo ƒu la me, gake wòzã gɔmeɖoɖo vovovo: gblɔ be nu siwo katã mele wɔnɔme me o, alo nuxɔxɔŋu si le sue la katã. Dance et al., 2022
Aphantasia fia be alɔ̃ mele o?
Se si wòzãna le ame sia ame ŋu mele o. Nɔnɔme ƒe dɔwɔɖeɖea gblɔ be ameawo ƒe nukpɔkpɔ kple alɔ̃ ƒe nɔnɔme vovoto. Dawes et al., 2020
Nukpɔkpɔ si le sesẽ o fia be teƒe ŋugbedodo hã le sesẽ o?
Menye nenemae. Nuŋlɔɖeɖe ƒe dɔwɔwɔa ma nuŋlɔɖeɖe si le nu ŋu kple teƒe ŋugbedodo me, eye mebu ŋugbedodo katã abe ŋusẽ ɖeka ene o. Bainbridge et al., 2021
Dzɔtsoƒewo
- Dance et al. (2022). Aphantasia (nukpɔkpɔ ƒe nuxɔxɔŋu) ƒe nɔnɔme le ameƒomevi katã me.
- MARKS (1973). Nukpɔkpɔ ƒe vovototo le foto ŋugbedodo me.
- Keogh et al. (2018). Susu si mekpɔa nu o: Aphantasia me nukpɔkpɔ ƒe ŋusẽ si tsoa ŋuɖoɖo alo nukpɔkpɔ ƒe nɔnɔme mele o.
- Zeman et al. (2015). Agbe si me nukpɔkpɔ ƒe nɔnɔme mele o – Aphantasia si tso dzɔdzɔme me.
- Zeman et al. (2020). Phantasia – Nukpɔkpɔ ƒe sesẽ kple nuxɔxɔŋu ƒe nɔnɔme si le ame ƒe agbe me ƒe gɔmeɖoɖo.
- Pearson (2019). Ame ƒe susuɖeɖe: nukpɔkpɔ ƒe susuɖeɖe ƒe ŋusẽ ƒe nyanyui.
- Dawes et al. (2020). Nukpɔkpɔ, ŋugbedodo kple alɔ̃ ƒe nɔnɔme si le aphantasia me.
- Bainbridge et al. (2021). Aphantasia ƒe xexlẽɖeɖe to nuŋlɔɖeɖe me: Ame siwo mekpɔa nu le wɔnɔme me o la ŋusẽ le nuŋlɔɖeɖe ƒe ŋugbedodo me, gake teƒe ŋugbedodo me la menɔ te o.
Dɔ axa sia ƒe ŋkɔ abe tsoƒe ene: Aphantasia le ame geɖe ƒe agbe me ɖe?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ee/answers/how-common-is-aphantasia. CC BY 4.0.
← Kpɔ ŋuɖoɖo bubuwo