N-back тесты нимәне үлсәй?

Һан эҙмә-эҙлектәге арауыҡты күрһәтә. Ул кешенең һаҡлай алған элементтарының дөйөм һанын ғына аңлатмай, сөнки был бурыс шулай уҡ мәғлүмәтте даими күҙәтеүҙе, яңыртыуҙы һәм яуап биреүҙе талап итә. Owen һәм хеҙмәттәштәренең нейровизуализация тикшеренеүҙәренә күҙәтеүендә стимулдың үҙенсәлектәре, урыны, һүҙ йәки һүҙ булмаған йөкмәткеһе менән айырылған бер нисә төр ҡарала. Owen et al., 2005

Ни өсөн ул эш хәтере бурысы тип атала

Эш хәтере теориялары мәғлүмәтте ҡулланғанда йәки яңыртҡанда уны мөмкин булған хәлдә тотоуға ҡағыла. N-back ысулы ошо киң процестар төркөмөнөң бер өлөшөн эшкә ҡуша. Әммә эш хәтеренә ҡараған бөтә бурыстар ҙа бер үк һәләтте үлсәй йә хәтерҙә тотоу һәм идара итеүҙе бер төрлө берләштерә тигәнде аңлатмай. Baddeley, 2012 Cowan, 2001

Мәҫәлән, ҡатмарлы хәтер күләмен үлсәүсе бурыстар мәғлүмәтте иҫтә ҡалдырыуҙы икенсе эшкәртеү шарты менән берләштерә һәм ғәҙәттә уны кире иҫкә төшөрөүҙе талап итә. Уларҙың методикаһына арналған тикшеренеүҙә бындай ҡоролош өҙлөкһөҙ таныуға нигеҙләнгән n-back бурысынан айырылыуы әйтелә. Икеһенә лә бер үк исем бирелеү һөҙөмтәләр бәйләнеше тураһында дәлилде алмаштыра алмай. Conway et al., 2005

N-back хәтер күләмен үлсәүсе тесты алмаштыра аламы?

Redick һәм Lindsey үткәргән мета-анализ n-back менән ҡатмарлы хәтер күләмен үлсәүсе бурыстар араһында бәйләнеш аҙ икәнен, тикшеренеүҙәр һөҙөмтәләре төрлө булыуын күрһәткән. Уларҙың һығымтаһы буйынса, был үлсәүҙәрҙе бер-береһен алмаштырырлыҡ итеп ҡулланып булмай. Шуға күрә берәүһендә түбән, икенсеһендә юғары һөҙөмтә сығыуы үҙенән-үҙе ҡаршылыҡ түгел һәм һөҙөмтәләрҙең береһе мотлаҡ яңылыш тигәнде лә аңлатмай. Redick et al., 2013

Тө accuracy арауыҡтан ғына тормай

Стимулдың күрһәтелеү оҙайлылығы, яуап биреү ваҡыты, маҡсатлы стимулдар йышлығы һәм яңылыш сигналдарҙы иҫәпләү ысулы ауырлыҡты үҙгәртә. Тап килеүҙәрҙе асыҡлау менән йыш ҡына төймәгә баҫыуҙы айырып ҡарағыҙ. Һөҙөмтәлә тик n кимәле генә түгел, дөрөҫ асыҡлауҙар һәм яңылыш яуаптар өсөн ҡулланылған ҡағиҙә лә иҫәпкә алынырға тейеш. N-back тикшеренеүҙәрендә ысулдарҙың төрлө булыуы — төрлөсә эшләнгән тестарҙағы кимәлдәрҙе дөйөм нормалар итеп ҡарап булмауҙың бер сәбәбе. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013

Йәш һәм енес буйынса сағыштырыуҙар ҙа бер үк процедураны һәм яраҡлы өлгөлө төркөмдө талап итә. Был күҙәтеүҙәр онлайн адаптив уйын өсөн йәшкә ҡарап дөйөм яҡшы кимәлде билдәләмәй. Ундай кимәлде күрһәтеү дәлилдәр нигеҙләмәгән аныҡлыҡ өҫтәр ине. Redick et al., 2013 Conway et al., 2005

Күнегеү менән яҡшырған һөҙөмтә нимәне күрһәтә?

N-back күнекмәләре буйынса мета-анализ яҡын бурыстарға күсеүҙе алыҫыраҡ һөҙөмтәләргә күсеүҙән айыра. Эш хәтерен күнектерә торған тикшеренеүҙәргә киңерәк күҙәтеү тейешле сағыштырыуҙарҙа алыҫ күсештең дөйөм файҙаһы барлығын раҫлаған ышаныслы дәлил тапмай. Тимәк, n-back-та яҡшыртыу тикшерелгән күнекмәне өйрәнеүҙе күрһәтә, дөйөм интеллекттың артыуын түгел. Soveri et al., 2017 Melby-Lervåg et al., 2016

Ышаныслылыҡ — айырым талап. Бурыс мәғәнәле процесты эшкә ҡушырға һәм төркөмдә ышаныслы эффект күрһәтергә мөмкин, ләкин айырым кешеләрҙе тотороҡло рәүештә урынлаштырыу өсөн һөҙөмтәһе етерлек тотороҡло булмауы ихтимал. Ышаныслылыҡ парадоксы тураһындағы һөҙөмтәләр ҡыҫҡа уйын һөҙөмтәһен кешенең үҙгәрмәҫ шәхси сифаты итеп ҡабул итмәҫкә саҡыра. Hedge et al., 2017

Үҙегеҙҙәге үҙгәрештәрҙе күҙәтеү өсөн тест төрөн, ваҡыт шарттарын һәм иҫәпләү ҡағиҙәһен бер төрлө тотоғоҙ, хаталарҙы ла дөрөҫ яуаптар менән бергә теркәгеҙ. Стимул төрөн үҙгәртһәгеҙ йәки адаптив тестҡа күсһәгеҙ, үлсәү ысулын үҙгәртеүегеҙҙе билдәләгеҙ. Бурысҡа аныҡ аңлатма биреү бер һан бөтә эш хәтерен сағылдыра тигән дәғүәнән мәғлүмәтлерәк. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013