Wakiskir yatiyäwinaka ukat jakhunaka
| Pacha amuyt'awi | Sañ muni | T'aqa |
|---|---|---|
| Nayrïr ajllitäwi | Ajlliñasa jan ukax yatiyañasa wakiski uka yänaka | Luräwi yatichäwipaw kuna luräwsa phuqhi uk amti |
| Payïr ajllitäwi niya 200–500 ms qhipat | Yatiyañax juk'amp ch'amäspawa | Yant'äwinakan niya ukja pacha |
| Jank'ak jutiri ajllitäwi | Yaqhip wakichäwinakan juk'amp jan ch'amäñap uñacht'ayaspawa | Pacha sarawipax janiw sapa kuti mä kikpa chhaqtäwikïkiti |
Raymond ukat masinakapan nayrïr yant'äwipasa, qhipa uñakipäwinakasa jank'ak siqichat uñjañat yatxatapxi: yänakax jank'akiw mayat mayar uñstapxi, ajllitäwinakax yaqha yänak taypinkaraki. Niya ukja pachax siqit ukat yant'äwin jaqinakax kunsa lurañapa ukat mayjt'i. Janiw sapa amuyt'awi anatawin tupuñjam chiqap pacha ukäkiti. Raymond et al., 1992 Dux et al., 2009
¿Payïr yäx janipuni uñjatäxiti?
Uñjasiña luräwipanxa, yaqhip wakiskir amuyäwinakan payïr ajllitäw yatiyañax juk'amp ch'amawa. Amuyunakax ajlliña, amuyt'awir mantaña, irnaqäw amtar imaña, ukhamarak yaqha jark'irinakat mayjt'i. Uñakipäwinakax uka yatiyäwinak uñakipi; sapa jan yatiyat yäxa mä nayra amuyun uñjasiña pantjasiwikïkaspas ukham janiw sapkiti. Dux et al., 2009 Martens et al., 2009
Ukatwa yatiyäwin chiqapätapa, ajllitäwin pacha ukat nayrïr ajllitäwi uñt'ayañaxa wakisi. Yatichäwi jan ukax uñacht'äwi mayjt'ayäwix uñjat luräwi mayjt'ayaspawa. Mä millisecondo pacha t'aqaxa amuyañatakejja kunjam luräwisa uk qhanstayañaw wakisi. Raymond et al., 1992 Martens et al., 2009
¿Irnaqäwi amtax kunjamsa qhanañchäwir mantaraki?
Nayrïr ajllitäwi ajlliñasa amtañasa qhipat jutir yä uñjañamp ch'axwañapawa. Irnaqäwi amtaña tuqit amuyunakax imaña ukat apnaqaña luräwinak mayj mayj uñjapxi, Cowan ukan uñakipäwipasti yaqhip pantjasiñanak taypin amtañ capacidad uñakiparaki. Aka amuyunakax qhanañchäwinak amuyañ yanapt'i; chhaqt'awix jaqin taqpach amtañ ch'amap chiqak tupuñapawa sañ munkiti. Baddeley, 2012 Cowan, 2001
¿Kunasa ukarux mayjt'ayi?
¿Juk'a amuyt'awi pachampix kikpakiti?
Janiwa. Mä segundo manqhan jak'ankir ajllitäwinak yatiyañ ch'amäñapax walja minutonakan luräwi sarantayañat mayjawa. Sapa kuti amuyt'aw yatxatäwix pacha taypin mayjt'äwinaka ukat pantjasiwinak uñakipi; amuyt'awi chhaqt'äwi yant'äwinakasti luräwinakan taypi pacha mayjt'ayapxi. Panpachan amuyt'awi satax janiw tupunakapa mä kikpar tukuykiti. Esterman et al., 2013 Dux et al., 2009
Ik'iñ jark'atañat metaanálisis uñakipäwix ukhamarakiw walja amuyt'awi t'aqanaka ukat lurañanaka mayja mayja uñji. Mä sarantayata luräwin pantjasiñax janiw kunjamatsa 200–500 ms ukja qhanañchäwir yapxataskaspati; mä jank'ak ajllitäw jan yatiyañax janiw ik'iñ jark'atawa, jan ukax usutawa sañ munäkiti. Lim et al., 2010
¿Marasa ukat chachäñasa sapa maynitaki tupuñjamäpachati?
Uñakipat yatxatäwinakax yant'äw luräwinakan luräwi ukat mayjt'äwinak qhanañchapxi, janiw internetan yant'äwipataki taqinitak marampi chachäñampi tupur percentil tauläw uñacht'ayapkiti. Mä qawqha ajllitäwinak jan yatiyatax mä jaqirux amuyt'awi maranïkaspas ukham utt'ayañatakixa, aka yatiyäwinakan jan utjki uka chiqanchäwiw munaspa. Martens et al., 2009 Dux et al., 2009
Yatiyawi atiniskañätapax mayja jiskt'äwirakiwa. Jach'a yatxatäwinakan uñjasiwayki uka atiniskañ pantjasiwix, amuyt'awi luräwinakan taqin taypin suma uñjasiñapax janiw sapa maynin mayjt'äwinakap chiqaparu tupuñ garanteäkiti. Mä juk'a uñacht'äwix janiw chiqañchäwi jan ukax kankañat yant'awir tukukiti. Hedge et al., 2017
¿Uka jikxatawimpix chiqapaxa kunsa lurasma?
Jak'ankir yatiyäwinakax kunjamsa chhaqhaspa uk amuyañatak apnaqam, maynix amuyt'añ munaskchi ukhasa. Yatiyäwinakax sapa urutaki taqinitak pacha tuqit kamachïwi, chiqap yatichañ wakichäwi jan ukax amuyt'awi anatäwi yant'kasax jaqinakar taqpach juk'amp amuyt'ayaspawa uka arunakarux janiw chiqanchkiti. Ukanakatakix yaqha luräwinakar ch'amanchäwit yatxataw munaspa. Dux et al., 2009 Martens et al., 2009
Yant'äwinak jan chiqañchata kikpachäw uñakipañatakix siqit jank'äwipa, ajllitäwinaka ukat yatiyañ wakiskäwinak kikpach uñjam, ukat chiqapa uñakipam, janiw mä sapa kutt'añ tupüwi amuyt'añamäkiti. Yaqha kasta amuyt'awi anatawix yaqha luräwi sasin qhanañchatäñapawa. Raymond et al., 1992 Hedge et al., 2017
Ukampi chikachasi yant'äwi inaki yant'am
Amuyt'awi ch'ama yant'awi
Amuyt'awi ch'ama yant'awi yant'am, ukhamat sarantayata luräwinaka ukat pantjasiwinaka uñjañataki. Janiw jank'ak siqichat ajllitäwinakamp amuyt'awi chhaqt'äwi yant'äwikiti, ukatwa uka yant'äwin jakhupax juma pachpar 200–500 ms ukja pacha tupukaspati. Yatxatäwix amuyt'awi tuqit yaqha chiq uñacht'ayi, yaqha tuqit tupuñampi.
Jilpach jiskt'awinaka
¿Nayra ch'irmthapiñax uka luräw utjaypachati?
Sutix jank'ak uñjañan ajllitäwinak yatiyañan mä luräwi sañ muni, janiw chiqap nayra ch'irmthapiñax wakiskiti. Dux et al., 2009
¿Taqiniw 500 ms ukja amuyt'awi pachanïpxi sañti muni?
Janiwa. Niya ukja pacha sañax mä sapa yant'äwin pä ajllitäwin pachatap tuqitawa, janiw mä jaqix qhawqha pachasa amuyt'asispa ukat parlkiti. Martens et al., 2009
¿Sapa uru amuyt'awi anatawix uka tupuñatakix wakispati?
Uka luräwi chiqanchaspawa, ukat wakiskir ajllitäwin pacha ukat yatiyañ wakiskäwinak utjchi ukakiwa uka luräwi tupuñatakix wakispa. Sarantayata amuyt'awi yant'äwin jakhupax yaqha tupuñawa. Raymond et al., 1992 Esterman et al., 2013
Phunchhawi
- Dux et al. (2009). Amuyt'awina chhaqt'äwi: Yatiyäwinaka ukat amuyunakan uñakipäwipa.
- Martens et al. (2009). Amuyt'awina chhaqt'äwi: Amuyt'awina qhipa, jichha ukat jutïri, uñjañ amuyt'awina imantat chiqapa.
- Raymond et al. (1992). Jank'ak siqichat uñjañ yant'äwina uñjañ luräwin pachataki jark'atawi: Amuyt'awina chhaqt'äwicha?.
- Baddeley (2012). Irnaqäwi amtaña: Amuyunaka, wakichäwinaka ukat ch'axwäwinaka.
- Cowan (2001). Jisk'a pacha amtañan 4 jakhun muspharkañäwipa: Amuyun imañ ch'amapat wasitat amuyt'aña.
- Esterman et al. (2013). Amuyt'awina utjta jan ukax chhaqta? Sarantayata amuyt'awina luräwimpi ajayumpi mayjt'äwinaka arktaña.
- Lim et al. (2010). Juk'a pacha ik'iñ jark'atawix amuyt'awi luräwinakar kunjamsa jan walt'ayi: Metaanálisis.
- Hedge et al. (2017). Atiniskañ pantjasiwi: Kunatsa ch'aman amuyt'awi luräwinakax sapa mayni mayjt'äwinaka jan atiniskañ tupuñ utjayapki.
Aka laphi jalsur uñstayam: ¿Kunas amuyt'awina chhaqt'awixa, ukat qhawqha pachasa utji?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ay/answers/what-is-the-attentional-blink. CC BY 4.0.
← Yaqha jaysäwinak yatxatam