Wakiskir yatiyäwinaka ukat jakhunaka
| Yatxatäwin ajllit kasta | Jakhüwi | Apnaqat puntaje thakhi |
|---|---|---|
| Jamuqanak amuyun juk'amp pisin uñjaña | 3.9% | VVIQ taqpacha 16–32 |
| Janipun utjatap yatiyata | 0.8% | VVIQ taqpacha 16 |
| Jamuqanaka llamp'u jan ukax qhanpacha jan uñjaña, juk'amp pisin uñjañ taypina | 3.1% | VVIQ taqpacha 17–32 |
Qillqatanxa pä jaqinak tamanakaw tantacht'asi: sapa taman 502 jaqini. Jamuqanaka juk'amp pisin uñjañ taypina 39 jaqinakaw utji, jupanakat kimsaqallqu jaqinakax juk'ampi jisk'a puntajepankapxi. Aka mayjt'awix wakisiwa, kunattix jamuqanaka juk'amp pisin uñjañ mayja thakhimpi jakthapïwix, janipun uñjañ mayjt'awimpi jakthapïwit mayjawa. Aka jiskt'äwin utt'ayäwipanxa, juk'a puntaje ukax juk'amp pisin uñjaña sañ muni. Dance et al., 2022
¿Jiskt'äwix kunsa tupji?
Uñjkañ jamuqanak amuyun qhanapa jiskt'äwix, uñjañ tuqit amuyun mayjt'äwipat jiskt'i. Marks nayra luräwipan aka tupuri amuyt'äwi uñstayäna; qhipa aphantasia yatxatäwinakax qhananchat puntaje thakhinakampi apnaqapxi. Jiskt'äwin mä thakhi kutjtayäwix puntaje mayjt'ayaspawa, ukatwa kawkïr puntajepas uñakipasaw apnaqaña, versión uñakipañ jan armasisa. MARKS, 1973 Dance et al., 2022
Jaqinakan kikipa yatiyäwipax kunjamsa amuyapxi uk yatiñataki yanapt'i, ukampis uñjañ ch'am tupüwi luräwimpi jan ukax p'iqin chiqak tupüwipampix kikpäkiti. Keogh ukat Pearson yatxatirinakax pä nayran mayjt'ir uñjäwipa apnaqasaw amuyun jamuqanak yatxatapxäna; ukax yatxatirinakax yaqha thakhimpi niya pachpa jiskt'a kunjamsa yatxatapxaspa uk uñacht'ayi. Mä tupüwix janiw mayni lantix kikpaki apnaqaskaspati. Keogh et al., 2018
¿Aphantasia ukax jan amuyunïña sañti muni?
Janiw uka jach'a amuyux uka yatxatäwinakat mistkiti. Yatxatäwinakax yaqhip amuyun jamuqanakaki, juk'ampis munañaparjam uñjañ amuyunakatakikiwa. Zeman ukat masinakan yatiyäwinakapampi, juk'amp amuyun jamuqanakat uñakipäwimpix, qhan amuyun jamuqan jan qhan amuyun jamuqan tukuyanakap mayjt'ayapxi, taqi lup'iña, machaq amuyunaka jan ukax yatiñanakampix mayjawa. Mä jaqix mä chiqawjanakat lup'iñasa amuyt'añasa yatkaspawa, jan ukampis manqhan qhan jamuq uñjatap yatiykaspa. Zeman et al., 2015 Zeman et al., 2020 Pearson, 2019
¿Kunasa ukarux mayjt'ayi?
¿Amtañampi samkanakampix kunjamsa?
Dawes ukat masinakapax aphantasia ukampi kikipt'asir jaqinakan amuyun jamuqanakata, amtañata, samkanakata kikipa yatiyäwinak uñacht'ayapxi. Akarakix tamanakan uñstiri sarnaqäwinakawa, ukampis sapa jaqix pachpa samka uñjañapataki jan ukax amtañ ch'amani janïñapatakix kamachinakäkiti. Kunjamsa tupuwayapxi ukat khitinakarus ajllipxi ukax amuyt'äwiparux yanapt'i. Dawes et al., 2020
Bainbridge ukat masinakan dibujañ yatxatäwipanxa, yänak amtañampi chiqanaka amtañampi mayjäwipaw jikxatasïna. Ukax uñjañ jamuqanak jan amuyt'irinakax uñjañ amtañan janïpxi jan ukax chiqanakan mayacht'asiwipa jan amuyt'apxaspati sañatakix janiw yanapt'kiti. Sapa kasta amtañax may may uñakipatañapawa. Bainbridge et al., 2021
¿Maranakampi chachätayätampix utjiri jakhüwi utt'ayapxi?
Tantacht'at prevalencia qillqatanxa, warminakana ukat chachanakana jakhüwinakapax uñakipata kasta thakhinakapan janiw estadística tuqit mayjätapax uñjaskänti. Ukax taqi jaqin tamanakan suma kikpätap chiqätap janiw sañ munkiti. Uñakipatanaka, jupanakan maranakapa, ukat ajllit puntaje thakhix kawkïr jaqinakarus jiskt'apxi uk mayjt'ayi; amuyun jamuqanak tuqit yatxatañatak apst'at internet tamanxa yaqha ajllïw thakhiniwa. Dance et al., 2022
¿Internet yant'äwit kunsa chiqapuni yatiñasma?
Jiskt'äwix kunjamsa amuyun jamuqanakamat yatiyta uk qhanst'ayañataki ukat uka tuqit arunak amuyañataki yanapt'iristam. Jisk'a puntaje ukax usut uñt'ayäwïkaspas jan ukax yatiñ ch'amamat yatiykaspas ukham janiw tukuykaspati. Prevalencia yatxatäwin ajllit tamanakax yatxatäwitak utt'ayat amtawinakawa, janiw sapa internet jiskt'äwitak taqin apnaqat kamachïkiti. Dance et al., 2022 MARKS, 1973
Aka qillqatanakanxa, jan uñjañ amuyun yatiyir jaqir qhan amuyun jamuqanak uñstayañataki chiqapa yatichäwix janiw utt'ayatakiti. Chiqap apnaqäwix mayjt'äwi ukat tupuñan tukuyanakap amuyañawa, qullañ jan ukax ch'amanchäw sañ arsuñat sipansa. Pearson, 2019 Zeman et al., 2020
3.9% ukat 0.8% jakhüwinakax kunjamsa uñt'ayasi ukamp chik yatiyata ukhakiw askïpxi. Uka uñt'ayäwi apsuñäni ukhaxa, pä mayja jiskt'äwinakax mä jani kikpa jaysäwikaspas ukham uñstaspawa. Dance et al., 2022
Ukampi chikachasi yant'äwi inaki yant'am
Aphantasia yant'awi
Aphantasia jiskt'äwi yant'am, munañaparjam uñjañ amuyunakat kunjamsa parlta uk amuyañataki. Puntaje thakhin kawkïr amuyunitap uñakipam, ukat jaysäwim kikipa yatiyäwitjam uñjam. Qillqatanakan porcentaje jakhüwinakapax janiw usut uñt'ayäwimat ni Helibrain apnaqirinak taypin kawkïr chiqarus purta ukat yatiykiti.
Jilpach jiskt'awinaka
¿Jakhüwix 0.8%ti jan ukax 3.9%cha?
Pä jakhüwipax pachpa tantacht'at yatxatäwitakiwa, ukampis mayja uñt'ayäwinakatakiwa: jan utjatap yatiyata ukat juk'amp amuyun jamuqanaka pisin uñjaña. Dance et al., 2022
¿Aphantasia ukax jan samkaña sañti muni?
Janiw taqinakatakix mä kamachix utjkiti. Amuyun sarnaqäwi yatxatäwix amuyun jamuqanakampi samkanakampi mayjt'äwinak utjatap yatiyi. Dawes et al., 2020
¿Juk'a amuyun jamuqanakax juk'a chiqanaka amtaña sañti muni?
Janiw sapa kuti ukhamäkiti. Dibujañ yatxatäwix yänak amtañampi chiqanaka amtañampix mayj mayjäpxatap uñacht'ayi; janiw taqi amtañ ch'amax mä ch'amakaspas ukham uñjkiti. Bainbridge et al., 2021
Phunchhawi
- Dance et al. (2022). Taqi jaqinakan aphantasia (amuyun jamuqanak jan ukax juk'a uñjaña) utjiri jakhüwipa.
- MARKS (1973). DIBUJO AMTAÑAN UÑJAÑ AMUYUN MAYJT'AWINAKA.
- Keogh et al. (2018). Uñjañ amuyun jan uñjañ p'iqi: aphantasia ukan jan uñjañ amuyun utjatapa.
- Zeman et al. (2015). Jamuqanak jan amuyt'asa jakäwi – Nacïwit aphantasia.
- Zeman et al. (2020). Phantasia–Taqi jakañan uñjañ amuyun qhanan tukuya taypin psikología tuqit wakiskirïwipa.
- Pearson (2019). Jaqinakan amuyun jamuqanak uñstayañ ch'amapa: uñjañ amuyun p'iqi-yatiñ yatxatäwipa.
- Dawes et al. (2020). Aphantasia ukan walja kasta amuyun jamuqanaka, amtaña ukat samkaña tuqit p'iqi sarnaqäwi.
- Bainbridge et al. (2021). Dibujañ tuqit aphantasia tupüwi: uñjañ amuyun jan utjirinakax yänak amtañan pantjasipxi, ukampis chiqanaka amtañan janiwa.
Aka laphi jalsur uñstayam: ¿Aphantasia ukax qhawqha jaqinakan utji?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ay/answers/how-common-is-aphantasia. CC BY 4.0.
← Yaqha jaysäwinak yatxatam