Seetlu yu am solo ak lim yi
| Misaal | Lu soppeeku | Li loolu du firndeel |
|---|---|---|
| Boole 12 lim ci 4 mbooloo yu am 3 lim | Ni ñu tëralee lim yi soppeeku na, ñu boole leen | Ku nekk mën na fàttaliku toftal gi |
| Ràññee tëral bu ñu xam | Xam-xam bi amoon ba noppi mën na wàññi li ñu war a denc ci xel | Benn-benn màndarga dafay jël béréb bu bokk |
| Misaalu 7 ba 79 lim mi ñu tàggat | Fàttaliku lim yu ñu tàggat ba mu bari | Doole fàttaliku xel bu ñu mën a jëfandikoo ci 79 mbir yépp |
Jëmmal bu njëkk bi misaal la rekk; du natt doole fàttaliku. Jëmmal bu ñetteel bi mooy misaalu tàggat bu am solo mi ñu jëfandikoo ci njàngat bi. Nit mi jëfandikoo na xam-xamu jamonoy daw ak yoonu fàttaliku bu ñu tëral. Téere bi wax na it ne mënuloon a jëfandikoo li mu jàng bi ñu soppee lim yi bañu muus; loolu am solo lool ci tekki njuréefu lim yi. Ericsson et al., 1980
Lan mooy benn mbooloo?
Mbooloo benn lañu denc ci xel, te warul sax mu am limu màndarga yu ñu gis yu dëgg. Njariñam aju na ci li jàngkat bi xamoon ba noppi ak ni ñu tërale toftal gi. Li Miller wax ci soppi ni ñu denc ay xibaar ak liggéeyu Mathy ak Feldman ci gàttal xibaar yi, ñoom ñaar ñoo tax ñu gis ni limu mbir yu raw mën na jalgati bu am ay tëral yu wuute. Miller, 1956 Mathy et al., 2012
Cowan seet na xaalis yu wàññi doole fàttaliku, te ci biir loolu nekk na xaalis yu tere di jàngaat ak yu xam-xamu yàgg. Nit ki jëfandikoo ay mbooloo yu am maana ci po bu lim yu bés bu nekk, warul ne dafay liggéey ci xaalis yooyu. Ñaari njuréef yi waruñu a juuyoo, ndax mbooloo yi ak yoon yi ñu may jëfandikoo wuute nañu. Cowan, 2001
Ndax mboole ak jàngaat benn lañu?
Jàngaat dafay tëye xibaar yi ci xel; mboole dafay soppi ni ñu jëmmale walla tërale xibaar yi. Mën nañu liggéeyandoo, waaye du benn jëf. Xalaat ci xel bu gàtt dafay séddale denc bu diiru tuuti ak yeneen jëf yu saytu, ak ndimbal li xam-xamu yàgg di joxe. Baddeley, 2012
Lan moo koy soppi?
Ban yokkute nga war a yaakaar?
Njuréefu 7 ba 79 bi benn xaalis la bu tàggat bi amoon solo lool; du njuréefu ñu gis ci ñépp mbaa tëralu tàggat ngir ku nekk. Dafay wone ne tëral bu ñu jàng mën na soppi bu baax limu po bi, waaye du joxe ay xibaar yu doy ngir wax ban limu nit kenn mën a fàttaliku ci mujj. Li mujjul yokku ci yeneen jëf it am na solo ni limu fàttaliku bi. Ericsson et al., 1980
Limu fàttaliku yu ñu publie itam aju na ci yoonu taxawal. Ci njàngat bu mag bu déglu, limu màgg mi nit mi mën a def ak limu màgg bu ñu daan natt ci yoonu cosaan wuute nañu ci nit ñooñu. Kon, ngir méngale ay pexe, dañu war a tëye ni ñu joxee ak ni ñu natt, te bañ a boole njuréefu jéem bu yàgg ak limu cosaan bu ñu natt ci yeneen anam. Woods et al., 2010
Lan lañu mën a jéem ci dëgg?
Ngir méngale pexe yi ci anam bu yomb, dogalal ndax dinga boole lim yi, jëfandikoo benn pexe ci jéem yu méngoo, te bind soppi bi bu fekkee nga tàmbali pexe bu bees. Njàngatu gàttal xibaar yi dafay dëggal solo tëral bi; du dëggal benn limu mboole bu ñépp war a jëfandikoo mbaa mu wóor ne pexe bu fàttaliku dina dimbali toftal gu nekk. Mathy et al., 2012
Jëfandikool xibaar yu nga xamul ngir natt ndax pexe bi mën na dox ci biti misaal bu ñu jàng ba noppi. Njàngatu yoonu natt limu fàttaliku dafay faral di wax ne yoonu bi war na méngoo ak li ñu bëgg natt. Mën-mën bu ñu jàng am na njariñ, waaye waxal ko ni mën-mën boobu, te bul ko soppi ba mel ni yokkute gu wër doole xel. Conway et al., 2005
Ci mujj, amul yoonu natt bu ñu dëggal ngir soppi limu po lim yu ñu boole ba mu nekk limu n-back mbaa IQ. Njàngat bu boole njuréefu span ak n-back dafay wone sax ne ay natt yu jëfandikoo turu xel bu ñu doon liggéeyal duñu bokk benn. Redick et al., 2013
Jéem natt bu amul fay bu aju ci lii
Nattum fàttaliku lim yi
Jéemal nattum fàttaliku lim yi te bind pexe bi nga jëfandikoo ci mboole. Boo méngale pexe yi, tëyewal ni ñu wone ak ni ñu natt lim yi. Lim bu gën a kawe dafay wone ne fàttaliku gi gën na ci xaalis yooyu; du firnde ne sa xam-xam yépp yokku na.
Laaj yi ñu faral di laaj
Ndax mboole dafay yokk limu béréb yi xel mën a denc?
Mën na soppi xibaar yi benn mbooloo di firndeel. Firnde yi laajul ne limu béréb yu xel yépp mën a denc war na yokku ni mu tollu. Cowan, 2001 Mathy et al., 2012
Ndax dinaa mën a jot ci 79 lim?
Njuréefu cosaan bi benn nit la bu ñu tàggat lool; du li ñu yaakaar ci ñépp mbaa dige. Ericsson et al., 1980
Lu tax lim yu nu xam di mel ni yu yomb?
Xam-xam bi nga am ba noppi mën na dimbali nga soppi ni ñu denc toftal gi te fàttaliku ko. Loolu bokk na ci li njàngatu mboole yi di seet. Miller, 1956 Mathy et al., 2012
Kayit yi
- Woods et al. (2010). Yokkute nattum lim ngir seet fàttaliku kàddu bu gàtt.
- Cowan (2001). Lim bu jaay 4 ci fàttaliku bu gàtt: Seetal bu bees ci doole denc xel.
- Miller (1956). Lim bu jaay 7, yokk walla wàññi 2: Yenn dayo yu sunu doole di jëfandikoo xibaar.
- Baddeley (2012). Fàttaliku bu jëfandikoo: Pexey xalaat, misaal yi ak werante yi.
- Conway et al. (2005). Jéemtu limu fàttaliku bu xel: Seetal yoonu natt ak téere ndimbal.
- Redick et al. (2013). Nattum span bu komplike ak n-back ci fàttaliku xel: Njàngat bu boole ay njuréef.
- Ericsson et al. (1980). Jàng mën-mënu fàttaliku.
- Mathy et al. (2012). Lan moo am solo ci lim yu mel ni yu jaay? Mboole ak gàttal xibaar yi ci fàttaliku bu gàtt.
Tudd xët wii ni cosaan: Nan la mboole di la dimbali nga fàttaliku lim yu ëpp?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/wo/answers/chunking-and-number-memory. CC BY 4.0.
← Seetal yeneen tontu