Төп дәлилләр һәм саннар
| Мета-анализдагы чагыштыру | Стандартлаштырылган уртача үзгәреш | 95% ышаныч интервалы |
|---|---|---|
| Беренче һәм икенче тапшыру | 0.327 | 0.278 to 0.375 |
| Беренче һәм өченче тапшыру | 0.495 | 0.406 to 0.585 |
| Беренче һәм дүртенче тапшыру | 0.516 | 0.401 to 0.631 |
Болар — 2-нче таблица нәтиҗәләре. Беренче чагыштыруга 122 тикшеренү һәм 153,185 катнашучы кергән; соңрак ясалган чагыштырулар азрак санлы сайланмаларга нигезләнгән. Бу нәтиҗәләрне бер төркемнең өйрәнү барышы дип кабул итәргә яки чиксез дәвам иттереп фаразларга ярамый. Нәтиҗә төрле танып белү тестлары буенча стандартлаштырылган уртача үзгәрешне күрсәтә, киләсе IQ хисабыгызны турыдан-туры фаразламый. Scharfen et al., 2018
Кабат тест тапшырганда нәрсә яхшырырга мөмкин?
Инструкцияләрне, бирем төрләрен, алымнарны һәм тест шартларын белү нәтиҗәгә тәэсир итә ала. Кабат тест тапшыру турындагы күзәтүдә үзгәрешләрнең зурлыгы процедурага һәм тестлар арасындагы вакытка бәйле булганга, төрле йогынты факторлары тикшерелә. Икенче нәтиҗәнең яхшырак булуы кайсы процессның үзгәргәнен аерып күрсәтми һәм гомуми оюу сәләтенең артканын исбатламый. Scharfen et al., 2018
Матрицалардагы биремнәр моны күрсәтә: аларны чишү өчен кагыйдәләрне табарга һәм бергә кулланырга кирәк. Бирем төрен белү яки аны хәтердә калдыру киләсе тапкыр тестның нәрсәне үлчәвенә тәэсир итә ала. Carpenter һәм хезмәттәшләренең процесс анализы фикер йөртү таләпләренә карый, ә Raven күзәтүендә тиешле нормаларның әһәмияте ассызыклана. Carpenter et al., 1990 Raven, 2000
Практика йогынтысын һәркемгә бер үк күләмдә киметергә мөмкинме?
Юк, гомумиләштерелгән нәтиҗәдән һәр кеше өчен бер үк төзәтмә чыгарырга ярамый. Төрле тестларны, тәҗрибәне һәм кабат тест шартларын исәпкә алмыйча, төркемнең уртача күрсәткечен бер кешегә куллану дөрес түгел. Тест куллану буенча күрсәтмәләр нәтиҗәне нәкъ кулланылган әсбапка һәм максатка ярашлы аңлатуны таләп итә; үз белдегең белән билгеләнгән бердәм киметү нәтиҗәнең дөреслеген расламый. International Test Commission, 2001
Нәрсә йогынты ясый?
Үзгәрешне IQ балларына күчерү нигә куркыныч?
Стандартлаштырылган эффектны 15 кә тапкырлау уңайлы булып күренергә мөмкин, ләкин бу тикшеренүләр берничә төрле танып белү нәтиҗәсен берләштерә һәм үз стандартлаштыру ысулын куллана. IQ өчен уртача 100 һәм стандарт тайпылыш 15 булган киң таралган кагыйдә һәр тикшеренүдәге эффектны һәр кешенең IQ баллары үзгәрешенә тиң итми. Төгәл үсеш уйлап чыгармыйча, эффект күрсәткечен шул килеш бирегез. Scharfen et al., 2018 Neisser et al., 1996
Рәсми баллар хисабында үлчәү төгәлсезлеге дә күрсәтелә. Ике нәтиҗә арасындагы аерманы аларның исемнәрен генә чагыштырып түгел, тест кагыйдәләре, вакыт аралыгы һәм ышаныч мәгълүматы буенча аңлатырга кирәк. Pearson, 2020
Балл тотрыклы булса, мәсьәлә хәл ителәме?
Ышанычлылык һәм практика йогынтысы — ике төрле нәрсә. Тестны кабат тапшырганда уртача үзгәреш даими булып, кешеләрнең үзара рейтингы сакланырга мөмкин; яки, уртача йогынты нык булса да, аерым кешеләрнең нәтиҗәләре тотрыксыз булырга мөмкин. Ышанычлылык парадоксы турындагы тикшеренүләр бу үлчәү үзлекләрен аерым расларга кирәклеген искә төшерә. Hedge et al., 2017
Танып белүне киңрәк өйрәнү нәтиҗәләре дә сәләтнең төрле өлешләрен аера. Матрицаларның таныш биремнәр җыелмасы фикерләүнең һәр ягын да бәяләми, шуңа күрә бер биремдә яхшыру хәтердә, тел сәләтендә һәм фикер йөртүдә дә шундый ук үзгәреш булганын расламый. Hampshire et al., 2012
Үсешне күзәткәндә нәрсэ бодитой?
Элек тестыгыз белән танилшу дәрәҗәсен, версиясен һәм тапшырулар арасындагы вакытны язып барыгыз. Мөһим бәяләү өчен тест үткәрүче белгечнең кабат тапшыру кагыйдәләрен үтәгез. Рәсми булмаган уеннарда яхшыруны шул биремнәрдәге алгарыш дип тасвирлагыз; кабат очраган яки ятланган материалны таныш булмаган материалдан аерып карагыз. Шулай итеп, файдалы күнекмә үсешен саклап, аның нәрсәне раславын арттырып күрсәтмисез. International Test Commission, 2001 Scharfen et al., 2018
IQ яшь төркемнәре буенча 100 гә нормага китерелә; тестны кабат тапшыру бу кагыйдәне үзгәртми. Мәсьәлә — яңа баллның тест үткәрелгән шартларда нәкъ бәяләргә тиешле сәләтне дөрес күрсәтү-күрсәтмәвендә. Neisser et al., 1996 Pearson, 2020
Бәйле бушлай тестны үтеп карагыз
IQ тестына охшаган тест
Танып белүне тикшерүче биремнәр белән кызыксынсагыз, аларны үтәп карагыз; нәтиҗәләрне чагыштырганда элекке омтылышларыгызны да язып барыгыз. Кабат танышу нәтиҗәне аңлатканда исәпкә алына. Уенда югарырак балл алу гомуми интеллект артканын күрсәтми.
Күп бирелә торган сораулар
Минем IQ балларым күпмегә артачак?
Берләштерелгән стандартлаштырылган үзгәреш һәр кешегә гарантияләнгән IQ баллары үсешен күрсәтми. Тестлар һәм кабат тапшыру шартлары төрле. Scharfen et al., 2018
Үсеш мәңгегә дәвам итәме?
Соңгы тапшыруларга кагылышлы бәяләүләр азрак санлы сайланмаларга нигезләнгән һәм нәтиҗәләрне чиксез дәвам иттереп фаразларга нигез бирми. Scharfen et al., 2018
Җавапларны хәтердә калдыру чагыштыруны яраксыз итәме?
Бу соңгы баллның таныш булмаган материалны чишү сәләте турында нәрсә күрсәтә алуын үзгәртә. Аңлатканда тәҗрибәне һәм тестның нинди максатта кулланылуын исәпкә алырга кирәк. International Test Commission, 2001
Чыганаклар
- Neisser et al. (1996). Интеллект: билгеле һәм билгесез яклар..
- Pearson (2020). WISC-V нәтиҗәләрен аңлату хисабы: баллар турында.
- International Test Commission (2001). Тест куллану буенча халыкара күрсәтмәләр.
- Raven (2000). Raven прогрессив матрицалары: мәдәният һәм вакыт дәвамында үзгәреш һәм тотрыклылык.
- Carpenter et al. (1990). Интеллект тесты нәрсәне үлчи: Raven прогрессив матрицалары тестындагы эшкәртүгә теоретик аңлатма..
- Hampshire et al. (2012). Кеше интеллектын өлешләргә аеру.
- Scharfen et al. (2018). Танып белү сәләте тестларында кабат тапшыру йогынтысы: мета-анализ.
- Hedge et al. (2017). Ышанычлылык парадоксы: ни өчен нык танып белү биремнәре аерым кешеләр арасындагы аермаларны ышанычлы күрсәтми.