Төп дәлилләр һәм саннар
| Уку төре | Алынган тизлек | 1,000 сүзгә исәпләнгән вакыт |
|---|---|---|
| Эчтән фәнни-популяр текст уку: тикшерүдәге уртача күрсәткеч | 238 WPM | 4 min 12 sec |
| Эчтән әдәби текст уку: тикшерүдәге уртача күрсәткеч | 260 WPM | 3 min 51 sec |
| Кычкырып уку: тикшерүдәге уртача күрсәткеч | 183 WPM | 5 min 28 sec |
| Мисал өчен әкренрәк тизлек | 175 WPM | 5 min 43 sec |
| Мисал өчен тизрәк тизлек | 300 WPM | 3 min 20 sec |
Вакытлар исәпләү юлы белән алынган һәм якындагы секундка кадәр түгәрәкләнгән: сүзләр санын WPM күрсәткеченә бүлеп, 60 ка тапкырлыйлар. Бу билгеле бер 1,000 сүзле мәкаләне уку өчен күзәтелгән норматив вакыт түгел. Чыганактагы тикшерү күп төрле текст һәм процедуралар буенча уку тизлеге тикшеренүләрен берләштергән; инглиз теле буенча уртача күрсәткечләр план кору өчен башлангыч нокта була ала. Brysbaert, 2019
Мәкаләне уку аны үзләштерү белән бер түгел
Тикшерүдәге гадәти уку вакытларын өйрәнүгә, фикерләүне тикшерүгә яки язмалар язуга үзгәрмәс норма итеп кулланырга ярамый. Бу эшләр өстәмә уйлануны һәм текстка кабат әйләнеп кайтуны таләп итә. Күз хәрәкәтләрен өйрәнү регрессияләрне һәм карашның төрле вакытка тукталуын мәгънәле укуның бер өлеше итеп тасвирлый; алар һәрвакыт бетерелергә тиешле вакыт югалтуы түгел. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Файдалы кабат уку мөмкинлеген чикләгән экспериментта бу үзгәреш шартларында текстны аңлау начаррак булган. Бу нәтиҗә текстны күз йөгертеп чыгуны аны аңлаудан аерырга кирәклеген күрсәтә: уңышны соңгы сүзгә тиз җитү белән генә билгеләү дөрес түгел. Schotter et al., 2014
Текст таныш булмаса яки башка телдә булса, нәрсә эшләргә?
Икенче телдә уку телне белү дәрәҗәсенә һәм аның белән ни дәрәҗәдә очрашуга бәйле. Сүз ешлыгының йогынтысын өйрәнгән тикшеренүләр тел тәҗрибәсе эшкәртүгә кирәкле көчне үзгәртүен күрсәтә. Сүзлек запасы да өзекнең күпме өлешен аңлап булуына тәэсир итә. Шуңа күрә бер үк сандагы сүзләр төрле укучылардан шактый аерым көч таләп итәргә мөмкин. Whitford et al., 2012 Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016
Нәрсә йогынты ясый?
Яшь һәм җенес өчен аерым вакыт билгеләү кирәкме?
Тикшерүдә балалар, өлкән яшьтәгеләр һәм икенче телдә укучыларның уку тизлеге түбәнрәк булуы хәбәр ителә, ләкин өлкәннәр өчен бер уртача күрсәткечне шәхси яшькә яраклаштырылган норма итеп кулланып булмый. Күп тикшеренүләрдә белемле катнашучылар, еш кына студентлар өйрәнелгән. Бу дәлилләр нигезендә 1,000 сүзле өзеккә җенесээс хамаарсан билгеле бер секунд өстәргә нигез юк. Brysbaert, 2019
Төрле телләрдә сүзләр бер үк күләмдә мәгълүмат бирми. Сүз озынлыгы, морфология һәм язу системалары да телләр арасында WPM күрсәткечләрен чагыштыруны кыенлаштыра. Күп телле укучыга WPM түбәнрәк булуны гомуми сәләте түбәнрәк дип аңлатмыйча, бер тел эчендә охшаш биремнәрне чагыштыру яхшырак. Brysbaert, 2019 CLIFTON et al., 2015
Бу бәяләмәне ничек файдалырак итәргә?
Авырлыгы охшаш, таныш булмаган өзекне укыганда вакытны үлчәгез һәм нәрсә аңлавыгызны тикшерегез. Үзегезнең охшаш биремдәге тизлек халык буенча уртача күрсәткечкә караганда расписание төзү өчен файдалырак булырга мөмкин, әмма бер кыска сынау нәтиҗәсе төгәл булмаска мөмкин. Уку вакытын тәнәфэс, тэмгаләү һәм язма алу вакытыннан тус алыгыз. Бу — планлаштыру өчен исәпләү, расланган диагностика бәяләмәсе түгел. Brysbaert, 2019
Тиз уку турындагы тикшерү тизлекне бик нык арттыру гадәттә аңлауны киметү белән бәйле булуын күрсәтә; күз йөгертеп уку башка максатка хезмәт итә ала, ләкин тулы аңлауга тиң түгел. Максат фактны гына табу булса, тексттан эзләп уку урынлы булырга мөмкин. Максат өйрәнү булса, мәгънәне тикшерүгә кирәкле өстәмә вакытны исәпкә алыгыз. Rayner et al., 2016
Бернинди китерелгән тикшеренү дә уен яки билгеле бер таймер укучыларны акыллырак итә дип расламый. Билгеле бер өзектәге нәтиҗәлелекне, бирелгән күрсәтмәләр шартында, аңлауны тизлек белән бергә исәпкә алып үлчәргә мөмкин. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014
Бәйле бушлай тестны үтеп карагыз
Уку тизлеге тесты
Таныш булмаган өзектә уку тизлеге тестын үтеп карагыз һәм аңлау сорауларына җавап бирегез. Нәтиҗәне охшаш укуны планлаштырганда шул биремгә хас бәяләмә итеп кулланыгыз. Язмалар алу яки өйрәнү өчен аерым вакыт өстәгез; бу эшләрнең барысы да уку вакыты гына исәпләнгән чиккә сыяр дип көтмәгез.
Күп бирелә торган сораулар
Формула нинди?
Минутлар саны сүзләр санын минутына укылган сүзләр санына бүлүгә тигез. 238 WPM булганда, 1,000 не 238 гә бүлсәң, якынча 4.20 минут, ягъни 4 минут 12 секунд чыга. Brysbaert, 2019
Бәяләмәгә язма алу вакыты керәме?
Юк. Исәпләү сайланган тизлектә уку вакытын гына күрсәтә; өйрәнү һәм язмалар әзерләү — өстәмә эшләр. Brysbaert, 2019
Аңлауны югалтмыйча вакытны яртыга калдырып буламы?
Тиз уку турындагы тикшерү моны гомуми вәгъдә итеп расламый. Тизлекне күпкә арттыру гадәттә аңлауга зыян китерү белән бәйле. Rayner et al., 2016
Чыганаклар
- Brysbaert (2019). Без минутына ничә сүз укыйбыз? Уку тизлегенә күзәтү һәм мета-анализ.
- Rayner et al. (2016). Укыр нәрсә күп, вакыт аз.
- Rayner (1998). Укуда һәм мәгълүмат эшкәртүдә күз хәрәкәтләре: 20 еллык тикшеренү.
- CLIFTON et al. (2015). Укуда һәм мәгълүмат эшкәртүдә күз хәрәкәтләре: Кит Рейнерның 40 еллык мирасы.
- Whitford et al. (2012). Икенче тел тәҗрибәсенең беренче һәм икенче телдәге сүз ешлыгы йогынтысына тәэсире: табигый абзацларны уку вакытындагы күз хәрәкәтләре мәгълүматлары.
- Nation (2006). Уку һәм тыңлап аңлау өчен нинди күләмдә сүзлек кирәк?.
- Schotter et al. (2014). Укыганны (бер тапкыр гына) дөрес дип кабул итмәгез.
- Brysbaert et al. (2016). Без ничә сүз беләбез? Сүз билгеләмәсенә, тел тәҗрибәсе күләменә һәм катнашучының яшенә бәйле сүзлек запасын гамәли бәяләү.