Төп дәлилләр һәм саннар
| Мисал | Нәрсә үзгәрә | Нинди нәтиҗә ясап булмый |
|---|---|---|
| 12 цифрны 3әр цифрдан торган 4 төркемгә бүлү | Мәгълүмат төркемнәр рәвешендә бирелә | Һәркем бу эзлеклелекне хәтердә тота ала |
| Таныш үрнәкне тану | Элекке белем хәтергә теркәү таләбен киметә ала | Һәр символ аерым урын били |
| Күнегелгән 7дән 79 цифрга кадәрге очрак | Цифрларны бик күп күнегүдән соң искә төшерү | Гомуми эш хәтере сыйдырышлыгы 79 берәмлеккә җитә |
Беренче юлдагы мисал — сыйдырышлыкны үлчәү түгел, ә төркемләүне күрсәтү. Өченче юлда төп тикшеренүдәге бик күп күнегү таләп иткән очрак тасвирлана. Катнашучы йөгерү вакытлары турындагы белеменә һәм оештырылган искә төшерү ысулына таянган. Материал тартык аваз хәрефләренә алыштырылгач, күнекмәнең күчмәве дә мәкаләдә хәбәр ителә; бу искиткеч цифр нәтиҗәсен аңлатканда мөһим. Ericsson et al., 1980
Төркем нәрсә ул?
Төркем — хәтергә теркәлгән берәмлек; ул күренеп торган символларның билгеле бер саны булырга тиеш түгел. Аның файдасы өйрәнүченең элекке белеменә һәм эзлеклелекнең ничек төзелүенә бәйле. Миллерның яңадан кодлау турындагы фикерләре һәм Mathy белән Feldmanның кысу турындагы хезмәте структура төрле булганда чимал элементлар санын гына исәпләү ни өчен ялгыш нәтиҗәгә китерергә мөмкинлеген күрсәтә. Miller, 1956 Mathy et al., 2012
Cowanның сыйдырышлык кечерәк дигән карашында репетицияне һәм озак вакытлы белемне чикләгән шартлар тикшерелә. Гадәти цифр уенында мәгънәле төркемнәр кулланган кеше мәҗбүри рәвештә шул чикләүләр астында эшләми. Берәмлекләр һәм рөхсәт ителгән процесслар төрле булганга, бу ике нәтиҗә бер-берсенә каршы килмәскә мөмкин. Cowan, 2001
Төркемләү кабатлауга тиңме?
Кабатлау материалны хәтердә актив килеш саклый; төркемләү исә материалның ничек бирелүен яки оештырылуын үзгәртә. Алар бергә кулланылырга мөмкин, ләкин бер үк гамәл түгел. Эш хәтере теориясе вакытлыча саклауны башка идарә итү процессларыннан һәм озак вакытлы белемнең өлешеннән аера. Baddeley, 2012
Нәрсә йогынты ясый?
Никадәр яхшыру көтәргә кирәк?
7дән 79га кадәрге нәтиҗә — гадәттән тыш күп күнегү ясаган бер кешенең очрагы; ул уртача нәтиҗәне дә, һәркем өчен күнегү планын да күрсәтми. Бу нәтиҗә өйрәнелгән оештыруның биремдәге баллны бик нык үзгәртә алуын күрсәтә, ләкин аерым кешенең ахырда күпме цифрны хәтердә тота алачагын фаразларга нигез бирми. Күнекмәнең башка материалга киң күләмдә күчмәве рекорд кадәр үк әһәмиятле. Ericsson et al., 1980
Басылган хәтер озынлыгы баллары туктату кагыйдәсенә дә бәйле. Зур күләмле ишетү тикшеренүендә шул ук катнашучылар өчен ирешелгән иң зур озынлык белән традицион ысулда исәпләнгән озынлыкның уртача күрсәткечләре төрле булган. Шуңа күрә стратегияләрне чагыштырганда күрсәтү һәм бәяләү шартларын бертөрле тотарга кирәк; аерым иң озын уңышны башкача үлчәнгән башлангыч күрсәткеч белән чагыштыру дөрес түгел. Woods et al., 2010
Нәрсәне сынап карау урынлы?
Рәсми булмаган чагыштыру өчен цифрларны төркемләячәксезме икәнен алдан хәл итегез, чагыштырырлык уеннарда бер үк стратегияне кулланыгыз һәм яңа ысул куллана башласагыз, үзгәрешне теркәп барыгыз. Мәгълүматны кысу турындагы тикшеренүләр структураның ролен хуплый; ләкин алар барысына да яраклы төркем зурлыгын расламый һәм билгеле бер хәтер алымы һәр эзлеклелеккә ярдәм итәчәк дип гарантия бирми. Mathy et al., 2012
Стратегиянең ятланган мисалдан тыш та эшләвен бәяләгәндә таныш булмаган материал кулланыгыз. Хәтер озынлыгын үлчәү ысуллары турындагы тикшеренүләр процедураны үлчәнергә тиешле күренешкә туры китерүнең мөһимлеген ассызыклый. Өйрәнелгән күнекмә файдалы, ләкин аны гомуми сыйдырышлык артуы дип түгел, шул күнекмә дип атау кирәк. Conway et al., 2005
Ниһаять, төркемләнгән цифрлар нәтиҗәсен n-back дәрәҗәсенә яки IQга күчерүнең расланган ысулы юк. Хәтер озынлыгы белән n-back күрсәткечләрен чагыштырган мета-анализ эш хәтере дип аталган ике төрле биремнең дә бер-берсен алыштыра алмавын күрсәтә. Redick et al., 2013
Бәйле бушлай тестны үтеп карагыз
Саннарны хәтердә тоту тесты
Саннарны хәтердә тоту тестын үтеп карагыз һәм цифрларны ничек төркемләвегезне язып куегыз. Ысулларны чагыштырсагыз, күрсәтү һәм бәяләү кагыйдәләрен бертөрле саклагыз. Югарырак балл шул шартларда яхшырак искә төшерүне күрсәтә; ул интеллектның гомуми артуын расламый.
Күп бирелә торган сораулар
Төркемләү хәтер урыннары санын арттырамы?
Ул берәмлектә бирелгән мәгълүматны үзгәртә ала. Дәлилләр гомуми хәтер урыннарының билгеләнгән саны да шулкадәр артырга тиешлеген күрсәтми. Cowan, 2001 Mathy et al., 2012
Мин 79 цифрга кадәр җитә аламмы?
Баштагы нәтиҗә гадәттән тыш күп күнегү ясаган бер катнашучыга кагыла; ул гадәти нәтиҗә дә, вәгъдә дә түгел. Ericsson et al., 1980
Ни өчен таныш саннар җиңелрәк тоела?
Элекке белем эзлеклелекне яңадан кодларга һәм искә төшерергә ярдәм итә ала. Төркемләү тикшеренүләрендә нәкъ шул күренеш тә өйрәнелә. Miller, 1956 Mathy et al., 2012
Чыганаклар
- Woods et al. (2010). Кыска вакытлы сүз хәтерен бәяләү өчен цифрлар озынлыгын яхшырту.
- Cowan (2001). Кыска вакытлы хәтердә тылсымлы 4 саны: фикерләү сыйдырышлыгын яңадан карау.
- Miller (1956). Тылсымлы җиде саны, плюс-минус ике: мәгълүматны эшкәртү сәләтебезнең кайбер чикләре.
- Baddeley (2012). Эш хәтере: теорияләр, модельләр һәм бәхәсле мәсьәләләр.
- Conway et al. (2005). Эш хәтере озынлыгын үлчәү биремнәре: методик күзәтү һәм кулланучы өчен белешмә.
- Redick et al. (2013). Эш хәтерен үлчәүче катлаулы озынлык һәм n-back биремнәре: мета-анализ.
- Ericsson et al. (1980). Хәтер күнекмәсенә өйрәнү.
- Mathy et al. (2012). Тылсымлы саннарда нәрсәсе тылсымлы? Кыска вакытлы хәтердә төркемләү һәм мәгълүматны кысу.
