Төп дәлилләр һәм саннар
| Урын-киңлек күнегүләре буенча җыелма нәтиҗә | Аңлатма |
|---|---|
| 217 тикшеренү каралган | Урын-киңлек күнекмәләрен үстерүгә юнәлгән киң төрле чаралар җыелмасы |
| Анализда калганнары: 206 тикшеренү, 1,038 йогынты зурлыгы | Чиктән тыш нәтиҗәләрне төшереп калдырганнан соңгы бәягә нигез булган анализ |
| Чиктән тыш нәтиҗәләрне төшереп калдыргач, уртача g = 0.47 | Күнегүләрнең стандартлаштырылган уртача йогынтысы уртача дәрәҗәдә |
| Башка урын-киңлек биремнәренә күчү | Урын-киңлек күнекмәләре өлкәсендә кайбер гомумиләшү бар |
| Биремнәр һәм контроль шартлары төрле | Һәркемгә бердәй күнегү күләме яки үсеш булмый |
Җыелма тикшеренү нәтиҗәләрнең вакыт узгач саклануын, йогынтыны үзгәртә торган шартларны һәм күнекмәләрнең башка биремнәргә күчүен карый. Ул бары тик образларны уйда әйләндерү күнегүләренә генә багышланган күзәтүдән киңрәк. Нәтиҗәләр урын-киңлек күнекмәләрен үстереп булуын күрсәтә, әмма һәр кыска онлайн уен тикшеренүләрдәге уртача нәтиҗәне кабатлый яки гомуми интеллектны үзгәртә дигәнне аңлатмый. Uttal et al., 2013
Нәрсә төгәлрәк яхшыра ала?
Классик образларны уйда әйләндерү тәҗрибәсендә төрле юнәлештә урнашкан әйберләрнең бер-берсенә туры килү-килмәвен билгелиләр. Башка тестларда биремнәр күбрәк, игътибарны читкә юнәлтүче элементлар башкача яки вакыт чикле булырга мөмкин. Нәтиҗәгә бирем кагыйдәләрен һәм стратегияләрен өйрәнү дә, чишүнең нәтиҗәлелеге үзгәрү дә йогынты ясый ала. Нәтиҗәне бәяләгәндә төгәллек, тизлек һәм биремнәр җыелмасы күрсәтелергә тиеш. Shepard et al., 1971 Vandenberg et al., 1978
Кабат тест узу тикшеренүләре танып белү сәләтен бәяләүче тестларны берничә тапкыр эшләгәндә нәтиҗәләр яхшыруын күрсәтә. Шуңа күрә икенче тапкыр сынау гына контрольле күнегү тәҗрибәсе булып саналмый. Яхшы бәяләүдә гадәти танышлык тәэсирен чараның өстәмә йогынтысыннан аерырга кирәк. Scharfen et al., 2018
Күнегүләр барысына да бертигез ярдәм итәме?
Мета-анализ һәр кешенең нәтиҗәсе бердәй була дип күрсәтми. Анда күнегүләр һәм катнашучылар арасындагы аермалар, шул исәптән яшь һәм җенес тә карала, әмма берләштерелгән нәтиҗә аерым кешенең үсешен алдан әйтә алмый. Шулай ук җенес аермалары турында элекке күзәтүләр дә һәр кешегә хас чикләрне түгел, ә биремгә бәйле уртача күрсәткечләрне тасвирлый. Uttal et al., 2013 Voyer et al., 1995 Linn et al., 1985
Нәрсә йогынты ясый?
Күнегүләрнең файдасы уеннан тыш та күренәме?
Өйрәнелмәгән урын-киңлек биремнәренә күнекмәләрнең күчүе, бер үк биремнәрне кабатлаганда гына яхшыруга караганда, нәтиҗәлерәк күрсәткеч булып тора; җыелма тикшеренүдә андый күчү турында хәбәр ителә. Ләкин бу һәр көндәлек киңлек эшчәнлеген яхшырак башкаруны яки гомуми интеллект артуын аңлатмый. Күнегүләр һәм бәяләү биремнәре никадәр охшаш булуы нәтиҗәдән нинди фикер чыгарырга мөмкинлегенә йогынты ясый. Uttal et al., 2013
Стратегия үзгәрүен яңа сәләт дип ялгыш кабул итмәү өчен нишләргә?
Биремнең вариантын, вакытын һәм моңа кадәр сынап караган булуыгызны язып барыгыз. Чагыштыру өчен башка стратегия куллана башласагыз, бу файдалы өйрәнү булырга мөмкин, әмма аны үзгәрешнең бер өлеше итеп тасвирлагыз. Бер төрле фигуралар җыелмасындагы нәтиҗә гомуми урын-киңлек күрсәткечен үзеннән-үзе расламый. Shepard et al., 1971 Vandenberg et al., 1978
Үлчәүдәге очраклы үзгәрешләр дә әһәмиятле. Ышанычлылык парадоксы турындагы тикшеренү классик биремнәр төркемнәр дәрәҗәсендә тотрыклы нәтиҗә бирсә дә, аерым кешеләр арасындагы аермаларны тотрыксыз үлчәргә мөмкин булуын күрсәтә. Кыска ике сессия арасындагы кечкенә үзгәрешне озакка саклана торган үзгәреш дип артык зур бәяләргә ярамый. Hedge et al., 2017
Реалистик күнегү максаты нинди?
Охшаш, ләкин таныш булмаган биремнәрне төгәлрәк һәм нәтиҗәлерәк чишүгә омтылыгыз; ике нәтиҗәне дә теркәп барыгыз. Әлеге тикшеренүләр браузердагы бу бирем өчен көн саен күпме вакыт шөгыльләнергә, ничә тапкыр кабатларга яки нинди баллга ирешергә кирәклеген билгеләми. Алар өйрәнеп булу мөмкинлеген күрсәтә, шәхси нәтиҗәне алдан әйтми. Uttal et al., 2013 Scharfen et al., 2018
Баштагы кыенлыкны җенескә бәйле стереотиплар белән аңлатмагыз. Төркемнәрне өйрәнү нәтиҗәләре һәм охшашлыкларга багышланган киңрәк күзәтү аерым кешенең мөмкинлекләрен билгеләми. Хәзерге нәтиҗәләр һәм өйрәнә алу сәләте — ике төрле мәсьәлә. Voyer et al., 1995 Hyde, 2005
Шуңа күрә файда турында дөрес әйтелгән фикер конкрет булырга тиеш: өйрәнелгән шартларда урын-киңлек күнегүләре уртача яхшыру белән, шул исәптән шул ук өлкәдәге кайбер биремнәргә күчү белән бәйле дәлилләргә ия. Ниндидер уендагы күнегүләрнең билгеле бер нәтиҗәгә китерүен раслау өчен турыдан-туры тикшерү кирәк. Uttal et al., 2013
Бәйле бушлай тестны үтеп карагыз
Образларны уйда әйләндерү тесты
Биремне үзегез сынап карау өчен образларны уйда әйләндерү тестын үтегез. Күнегү ясасагыз, алдагы нәтиҗәләрегезне язып барыгыз һәм үзгәрешне бәяләгәндә шуңа охшаш, ләкин таныш булмаган биремнәрне кулланыгыз. Уен IQ артуын да, урын-киңлек күнегүләре буенча тикшеренүләрдә хәбәр ителгән уртача нәтиҗәне дә вәгъдә итми.
Күп бирелә торган сораулар
g = 0.47 дигән сүз 47% яхшырумы?
Юк. Бу стандартлаштырылган уртача аерма; китерелгән җыелма нәтиҗәдә чиктән тыш күрсәткечләр төшереп калдырылган. Uttal et al., 2013
Күнегүләр IQ-мны күтәрерме?
Урын-киңлек күнегүләре нәтиҗәсе бу уенның шундый нәтиҗәгә китерүен расламый. Яхшыруны һәм күнекмәләр күчүен чынлыкта нәрсә үлчәнгән булса, шуның дәрәҗәсендә тасвирларга кирәк. Uttal et al., 2013
Көненә ничә минут күнегү ясарга кирәк?
Бу чыганаклар браузердагы бирем өчен һәркемгә яраклы оптималь күнегү күләмен билгеләми. Катгый график тәкъдим итү дәлилләнмәгән төгәллек өстәр иде. Uttal et al., 2013 Scharfen et al., 2018
Чыганаклар
- Voyer et al. (1995). Урын-киңлек сәләтләрендәге җенес аермаларының күләме: мета-анализ һәм мөһим үзгәрешләрне карау..
- Linn et al. (1985). Урын-киңлек сәләтендәге җенес аермаларының барлыкка килүе һәм тасвирлануы: мета-анализ.
- Shepard et al. (1971). Өч үлчәмле әйберләрне уйда әйләндерү.
- Vandenberg et al. (1978). Уйда әйләндерү: өч үлчәмле урын-киңлекне күзаллау буенча төркем тесты.
- Uttal et al. (2013). Урын-киңлек күнекмәләренең үзгәрүчәнлеге: күнегүләр буенча тикшеренүләргә мета-анализ..
- Hyde (2005). Җенесләрнең охшашлыгы фаразы..
- Scharfen et al. (2018). Танып белү сәләтен бәяләү тестларын кабат узу нәтиҗәләре: мета-анализ.
- Hedge et al. (2017). Ышанычлылык парадоксы: ни өчен ышанычлы танып белү биремнәре аерым кешеләр арасындагы аермаларны ышанычлы үлчәми.
