Төп дәлилләр һәм саннар
| Үзенчәлек | Саннарны ишетеп кабатлау тикшеренүе | Санны тулысынча күрсәтүче визуаль уен |
|---|---|---|
| Кертү | Саннар бер-бер артлы әйтелә | Саннар экранда күрсәтелә |
| Төркемләү мөмкинлекләре | Әйтелү вакытына һәм стратегиягә бәйле | Күренеп торган урын буенча төркемләү булырга мөмкин |
| Нәтиҗәне аңлату | Тикшеренүдәге искә төшерү һәм туктату кагыйдәләрен исәпкә алу кирәк | Уенның үз кагыйдәләрен исәпкә алу кирәк |
| Турыдан-туры күчерү | Билгеләнмәгән | Билгеләнмәгән |
Ишетүгә нигезләнгән тикшеренүдә җәмгыятьтән алынган 18–65 яшьлек 763 өлкән кеше катнашкан. Алга таба кабатлауның традицион уртача күрсәткече 6.35 булган, әмма тулырак тестта ирешелгән иң югары нәтиҗәләр уртача 6.77 булган. Тикшеренү эчендәге бу аерма гына чагылдыра: бастырылган уртача күрсәткечкә аны исәпләү кагыйдәсе дә өстәлергә тиеш. Woods һ.б., 2010
Кертү ысулы үзгәрү сәбәпле бирем ничек үзгәрә
Эш хәтере теорияләре сүзгә бәйле һәм күрү-киңлек компонентларын да кертеп, мәгълүматны тәкъдим итү һәм идарә итү процессларын аера. Язылган саннарны сүз рәвешенә дә күчерергә мөмкин, шуңа күрә аерманы берсен саф күрү хәтере, икенчесен саф ишетү хәтере дип кенә аңлату дөрес түгел. Материалның ничек тәкъдим ителүе дә, кешенең аны ничек эшкәртүе дә әһәмиятле. Baddeley, 2012
Тулы эзлеклелекне күрү аның төзелешен төркемләп истә калдырырга мөмкинлек бирә. Төркемләү турындагы тикшеренүләр закончалыкларның эзлеклелекне ничек кыскарак итеп кодлавын өйрәнә; моннан килгән файда символларның гомуми санына гына түгел, ә кодланган төзелешкә бәйле. Күзгә таныш дата яки үрнәкне бер-берсенә бәйләнмәгән саннардан башкача эшкәртергә мөмкин. Mathy һ.б., 2012 Miller, 1956
Визуаль нәтиҗәнең югарырак булуы хәтер көчлерәк дигәнне аңлатамы?
Бу нәтиҗә тикшерелгән биремгә һәм шартларга гына кагыла. Чагыштырганда күрсәтү дәвамлылыгы, кабатлау мөмкинлеге, җавап форматы һәм туктату кагыйдәләре дә үзгәрә. Эш хәтерен үлчәү методикасы турындагы тикшеренүләр бу нечкәлекләрнең нәтиҗәгә тәэсир итүен күрсәтә. Бер варианттагы яхшырак нәтиҗә һәр эш хәтере биремендә дә яхшырак нәтиҗә дигән сүз түгел. Conway һ.б., 2005
Нәрсә йогынты ясый?
Хәтер сыйдырышлыгы турындагы бастырылган күрсәткечләр ни өчен төрлечә булырга мөмкин
Коуэнның чикләнгән сыйдырышлык турындагы аңлатмасы кабатлауны һәм озак вакытлы хәтер өлешен чикләргә исәпләнгән шартлардагы мәгънәви төркемнәргә карый. Гадәти саннар эзлеклелеген кабатлау нәкъ шул процесслардан файда ала ала. Шуңа күрә мәгънәви төркемнәр санын чимал саннар саны белән чагыштыру төрле үлчәү берәмлекләрен һәм тәҗрибә шартларын бергә куша. Cowan, 2001
Мнемоника ысуллары белән интенсив шөгыльләнү моңа ачык мисал бирә: өйрәнгән катнашучы оештырылган белемгә таянып, күпкә озынрак саннар тезмәләрен искә төшерергә өйрәнгән, ләкин бу осталык бәйләнмәгән материалга шул ук дәрәҗәдә күчмәгән. Бу — үзләштерелгән осталык дәлиле; кыска вакытлы саклау сәләте экранда күрсәтелгән саннар санына кадәр үсте дигән дәлил түгел. Ericsson һ.б., 1980
Яшь һәм җенес нормалары турында нәрсә әйтеп була?
Нормалар мәгълүматның бирелү ысулы, вакыты, теле, җавап тәртибе һәм бәяләү кагыйдәләре белән туры килергә тиеш. Өлкәннәрнең ишетүгә нигезләнгән үрнәге браузердагы визуаль уен өчен яшькә яки җенескә көйләнгән күчерү коэффициенты бирми. Аның уртача күрсәткечен һәр онлайн вариантка куллану файдалы тикшеренү белешмәсен кешене адаштыручы шәхси рейтингка әйләндерер иде. Woods һ.б., 2010 Conway һ.б., 2005
Шул ук саклык саннар биремнәреннән тыш та кирәк: мета-анализ саннар эзлеклелеген хәтердә тоту һәм n-back үлчәүләре арасында охшашлык чикле булуын, аларны бер-берсе урынына кулланып булмавын күрсәтә. Шуңа күрә визуаль саннарны хәтерләүдәге югары нәтиҗә билгеләнгән n-back күрсәткече дә, IQ бәясе дә түгел. Redick һ.б., 2013
Үзеңне күзәтү өчен һәр формат нәтиҗәсен аерым теркә, күрсәтү һәм җавап бирү кагыйдәләрен бертөрле тот, эзлеклелекне кабатлыйсыңмы яки төркемлисеңме — шуны билгелә. Бу гамәлләр үз нәтиҗәләреңне аңлаешлырак чагыштырырга ярдәм итә, әмма вәкиллекле нормалар яки клиник яктан расланган бәяләү тудырмый. Woods һ.б., 2010 Mathy һ.б., 2012
Бәйле бушлай тестны үтеп карагыз
Саннарны хәтердә тоту тесты
Визуаль саннарны хәтердә тоту тестын үтеп кара һәм нәтиҗәне шул биремнең күрсәткече дип билгелә. Ишетүгә нигезләнгән эзлеклелек тестын да куллансаң, аның нәтиҗәсен аерым теркә. Бер варианттагы иң озын уңышлы эзлеклелекне икенче варианттагы уртача күрсәткеч яки туктату кагыйдәсе нәтиҗәсе белән чагыштырма.
Күп бирелә торган сораулар
Ишетү һәм күрү буенча нәтиҗәләр бер үк булырга тиешме?
Бу чыганаклар мондый көтүне расламый. Мәгълүматны бирү, стратегия һәм бәяләү кагыйдәләре төрле булырга мөмкин. Woods һ.б., 2010 Baddeley, 2012
Күреп кабул ителгән саннарны сүзгә бәйле хәтер белән дә эшкәртеп буламы?
Әйе. Кешеләр язылган материалны сүз рәвешенә күчерә ала; мәгълүматның бирелү форматы хәтернең бары бер генә системасы катнашуын гарантияләми. Baddeley, 2012
Кайсы формат IQ-ны яхшырак үлчи?
Моны әйтү өчен тиешле тикшерүләр белән раслау кирәк. Билгеле бер форматта югарырак нәтиҗә алу гомуми акыл өстенлеген расламый. Conway һ.б., 2005
Чыганаклар
- Woods һ.б. (2010). Кыска вакытлы сүз хәтерен бәяләү өчен саннар эзлеклелеген кабатлау тестын яхшырту.
- Cowan (2001). Кыска вакытлы хәтердә тылсымлы 4 саны: акылда мәгълүмат саклау сыйдырышлыгын яңадан карау.
- Miller (1956). Тылсымлы 7 саны, плюс яки минус 2: мәгълүмат эшкәртү мөмкинлегебезнең кайбер чикләре.
- Baddeley (2012). Эш хәтере: теорияләр, модельләр һәм бәхәсләр.
- Conway һ.б. (2005). Эш хәтеренең колачын тикшерүче биремнәр: методикага күзәтү һәм кулланучы өчен белешмә.
- Redick һ.б. (2013). Эш хәтерен үлчәүче катлаулы эзлеклелек һәм n-back биремнәре: мета-анализ.
- Ericsson һ.б. (1980). Хәтер осталыгын үзләштерү.
- Mathy һ.б. (2012). Тылсымлы саннарның сере нәрсәдә? Кыска вакытлы хәтердә төркемләү һәм мәгълүматны кысу.
