ၵၢၼ်ၽိုၵ်းဢွၼ်ႇတႃႇဝၼ်းၼႆႉ
ၼႃႈၵူၼ်း။ ၸိုဝ်ႈ။ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ။
ႁူပ်ႉႁၼ်ၼႃႈၵူၼ်းႁၢင်ႈသၢမ်လၢႆး၊ ၵွင်ႉၵၼ်ၸွမ်းၸိုဝ်ႈ၊ ယဝ်ႉၸၢမ်းတွင်းမိူဝ်ႈၵိုတ်းဝႆႉဢိတ်းၼိုင်ႈ။ တီႈယဵၼ်ယဵၼ်တႃႇၽိုၵ်းတွင်းၵၢၼ်ၼႄၸိုဝ်ႈၵၼ်။
ၵႂႃႇတီႈၵၢၼ်ထတ်း
လွင်ႈဢၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၸၢင်ႈၸီႉၼႄ
လၢတ်ႈၸိုဝ်ႈၼႂ်းၸႂ်၊ ၸႂ်သႂ်ႇၼႃႈတႃဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉထူးၶိုၵ်ႉ၊ ယဝ်ႉႁဵတ်းလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၸွမ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၽွင်းၵိုတ်းၶၢဝ်းယၢမ်း တူၺ်းႁွင်ႈႁိမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၼႆႉပဵၼ်ႁၢင်ႈၵူၼ်းဢၼ်တႅမ်ႈႁႂ်ႈမီးၸၢတ်ႈပၢၼ်လႄႈၸိုဝ်ႈဢၼ်ထၢင်ႇဢဝ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႅပ်းႁၢင်ႈၵူၼ်းတႄႉ။
Dresler လႄႈၸုမ်း (2017) ထူပ်းႁၼ်ဝႃႈ ၵၢၼ်ၽိုၵ်းလၢႆးၸႂ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇတွင်း ၶၢဝ်းတၢင်းႁူၵ်းဝူင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတွင်းၶိုၼ်းသဵၼ်ႈမၢႆၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃးလီၶိုၼ်ႈ။ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈၸၢမ်းၽူႈၽိုၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၼၼ်ယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ IQ ႁိုဝ်တၢင်းတွင်းတူဝ်ႈၵႂၢင်ႈၶိုၼ်ႈ။
ၵၢၼ်သုပ်းသဵၼ်ႈမၢႆၶွင် Simons လႄႈၸုမ်း (2016) ထူပ်းႁၼ်ဝႃႈ မီးလၵ်းထၢၼ်ၼမ်ၼႃႇတႃႇၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈၼႃႈၼိူဝ်ၵၢၼ်ဢၼ်ၽိုၵ်းတေႃႇ၊ ၵႃႈတႃႇၵၢၼ်လႅၵ်ႈၸႂ်ႉလႆႈတူဝ်ႈၵႂၢင်ႈၼၼ်ႉမီးလၵ်းထၢၼ်ၼႄႈၵႂႃႇ။ ၶိူင်ႈမိုဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽိုၵ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းရေႃးၵႃႇ ဢမ်ႇၼၼ်ၶေႃႈၸီႉၼႄပၢႆးယူႇလီ။
ၶေႃႈတွပ်ႇဢၼ်ၸွႆႈလႆႈလၢႆၶေႃႈ
ၵူႈပွတ်းသုၼ်ႇၸႂ်ႉလႆႈလၢႆႁႃႉ?
ၸႂ်ႈ။ ၵူႈၸၼ်ႉ၊ သဵၼ်ႈမၢႆႁၢင်ႈ၊ ပိုၼ်းလႄႈၶေႃႈမုၼ်းသိမ်းဝႆႉ ၸႂ်ႉလႆႈလၢႆ၊ ဢမ်ႇလူဝ်ႇလူင်းၸိုဝ်ႈၶဝ်ႈ ႁိုဝ်တူၺ်းၶႃႇၶၢႆ။
ၼႆႉတေၽိူမ်ႉ IQ ႁိုဝ်တၢင်းတွင်းတူဝ်ႈၵႂၢင်ႈၶွင်ၶႃႈႁႃႉ?
ႁဝ်းဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်။ ၵၢၼ်ႁဵတ်းလႆႈလီၶိုၼ်ႈတီႈၼႆႈ ပွင်ႇဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵတ်ႉၶိုၼ်ႈၼႂ်းၵၢၼ်ၽိုၵ်းဢၼ်ၼႆႉ၊ ၸွမ်းၵၢၼ်တင်ႈၶႃႈၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းတႄႉႁႃႉ?
ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၼႃႈၵူႈဢၼ်ပဵၼ်ႁၢင်ႈ vector ဢၼ်ၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇတင်းမူတ်း။ ၸိုဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်ၸတ်းၵူပ်ႉၸိုဝ်ႈဢၼ်ၶူင်ဝႆႉ; ၽူႈၽိုၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸီႉတူဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ထတ်းသၢင်ၵူၼ်းတႄႉ။