ႁွတ်ႈထိုင်ၼိမ်ၼိမ်
ၽႅၼ်ၵၢၼ်တႃႇၵႄႈၶၢဝ်းယၢမ်းလႅၵ်ႈ
ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႃႈၸိူဝ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းၼႂ်းတူဝ် ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်း။ ႁဵတ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ၼွၼ်း လႄႈ လႅင်းငၢႆႈငၢႆႈ တႃႇၵၢၼ်လႄႇတၢင်းတၢင်းၼႃႈ။
လၢႆးတင်းမူတ်း · ဢမ်ႇလူဝ်ႇမီးၶွၼ်ႉ · ဢမ်ႇမီးဢၢတ်ႇ

ၽႅၼ်ငၢႆႈငၢႆႈ ဢၼ်မီးၶွပ်ႇၶႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃး
ၵႂႃႇဢွၵ်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇႁႂ်ႈၸဝ်ႉ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းႁႂ်ႈၸႃႉ
တႃႇၵၢၼ်လႅၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းပွတ်းသေပိူၼ်ႈ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၽၢႆႇၼႃႈၵႆႉလူဝ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းၼႂ်းတူဝ်ႁႂ်ႈၸဝ်ႉၶိုၼ်ႈ (ၶၢႆႉၼႃႈ); ၶၢဝ်းယၢမ်းၽၢႆႇလင်လူဝ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းၼႂ်းတူဝ်ႁႂ်ႈၸႃႉၶိုၼ်ႈ (ၶၢႆႉလင်)။ ႁိမ်းသဵၼ်ႈဝၼ်းထီႉပႅၵ်ႇၼၼ်ႉ ၵၢၼ်လႅၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းပွတ်းသေပိူၼ်ႈၸၢင်ႈပႅၵ်ႇၽၢၵ်ႈၵၼ်တၢင်းၽၢႆႇတၢင်းၶိူင်ႈမိၼ်။ မူဝ်ႇတႄႇလ်ၼႆႉတႅၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းသွင်ၸူဝ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းမိူဝ်ႈႁွတ်ႈ တီႈၸႂ်ႉၶေႃႈမုၼ်းၸူဝ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းၸွမ်းဝၼ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈတူၺ်းဝႅပ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။
ၸဝ်ႉၵွၼ်ႇၵႂႃႇတၢင်း၊ ပေႃးႁဵတ်းလႆႈ ႁႂ်ႈၶၢႆႉၶၢဝ်းၼွၼ်းပၵ်းၵဝ်ႇၽွႆးၽွႆး။ တီႈပၢႆတၢင်း ႁႂ်ႈမုင်ႈမွင်းၶၢဝ်းၼွၼ်းပၵ်းၵဝ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းပိုၼ်ႉတီႈ။ ၵၢၼ်ၶၢတ်ႈလၢမ်းသႅင်လႅတ်ႇၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းၶွင်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႂ်းတူဝ်ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်း ၽၢႆႇၼႃႈၶၢဝ်းတိုၼ်ႇပၵ်းၵဝ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ 3 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ၶၢႆႉၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၸူဝ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ယင်းၵိုတ်းလႄႈႁူမ်ႈ 1 ၸူဝ်ႈမူင်းတေႃႇဝၼ်း။ ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်တႅမ်ႇၼၼ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈၶၢဝ်းဢၼ်ဝတ်းတႅတ်ႈ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ၽၢင်ႁၢင်ႈၶၢဝ်းၼွၼ်း၊ ၵၢၼ်လူတ်းၵၢၼ်ၼွၼ်း လႄႈသႅင်လႅတ်ႇၵေႃႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်။ ၶၢဝ်းယၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်တူဝ်ၸွႆႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ႁူမ်ႈၵႂၢင်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ယူတ်းယႃသႅင်လႅတ်ႇဢၼ်တႅတ်ႈတေႃး။
ၽူႈႁဵတ်းၽႅၼ်ၼႆႉၸႂ်ႉတႃႇၵူၼ်းလူင်၊ ၵၢၼ်ၵႂႃႇတၢင်းၼိုင်ႈၵမ်း လႄႈပိူင်ၼွၼ်းတီႈႁိူၼ်းဢၼ်ပၵ်းၵဝ်ႇ။ မၼ်းဢမ်ႇၼပ်ႉသွၼ်ႇၵၢၼ်တေႃႇၶိူင်ႈမိၼ်၊ ၵၢၼ်ယူႇပွတ်းၶၢဝ်း၊ ၵၢၼ်ၶိုၼ်းႁိူၼ်း၊ ၵၢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉၶၢဝ်းၶိူင်ႈမိၼ်ၵွၼ်ႇၼႃႈ၊ ၶၢဝ်းၶိုၼ်ႈတႃဝၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႂ်းၸူဝ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ။ မၼ်းဢမ်ႇပၼ်ၶေႃႈၸီႉၼႄယႃ ဢမ်ႇၼၼ်ၶိူင်ႈၽိူမ်ႉ။
တႃႇၵူၼ်းလူင် ဢၼ်လူဝ်ႇၼွၼ်းပၵ်းၵဝ်ႇယူႇၼႂ်းၶွပ်ႇၽူႈႁဵတ်းၽႅၼ်။ ၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်ပၼ်ၶေႃႈမုၼ်းတူဝ်ႈၵႂၢင်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ၸီႇယႃႁိုဝ်ၶေႃႈၸီႉၼႄပၢႆးယူႇ။
ပေႃးပၼ်ႁႃၵၢၼ်ၼွၼ်းယင်းမီးယူႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးပၢႆးယူႇဢၼ်သႅင်လႅတ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ်ၵၢၼ်ၼွၼ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉ၊ လၢတ်ႈတေႃႇၽူႈမီးပၢႆးၸၢဝ်းပၢႆးယူႇဢၼ်မီးဝႂ်ၶႂၢင်ႉ။ ပေႃးၶႂ်ႈၼွၼ်း ယႃႇၶီႇရူတ်ႉ။
ငဝ်ႈငႃႇ လႄႈ လၢႆးႁဵတ်း
ထတ်းငဝ်ႈငႃႇမိူဝ်ႈ: 5 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 2026။ ၽူႈႁဵတ်းၽႅၼ်ၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်တီႈပွင်ႇၶေႃႈၸီႉၼႄတႂ်ႈၼႆႉ တႃႇပၼ်ပညာ။
- CDC Yellow Book: ပၼ်ႁႃ Jet Lag — လႅၵ်ႈၶၢဝ်းၼွၼ်း၊ ၸတ်းၶၢဝ်းၸႂ်ႉသႅင်လႅတ်ႇ လႄႈၼွၼ်းၵွၼ်ႈဢိတ်းၼိုင်ႈပွတ်း
- Sack (2010): ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းယူတ်းယႃ: ၶၢဝ်းၶိူင်ႈမိၼ် — New England Journal of Medicine
- Eastman & Burgess (2009): လၢႆးၵႂႃႇတၢင်းတူဝ်ႈလူၵ်ႈဢမ်ႇႁႂ်ႈၶၢဝ်းၶိူင်ႈမိၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉ — ၶၢဝ်းၼွၼ်း လႄႈၶၢဝ်းၸႂ်ႉသႅင်လႅတ်ႇ