ၶၢဝ်းၽႂ်းၵၢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၼပ်ႉပဵၼ်ၶေႃႈတေႃႇၼႃႇတီ (WPM) ၸိူင်ႉႁိုဝ်?

ၼႆႉပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇၵၢၼ်ၼပ်ႉ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶၼ်မၢၼ်ႇၵူၼ်းၶဝ်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ထတ်း။ သုတ်ႇၼပ်ႉပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈဢၼ်ၼပ်ႉ ÷ 5 ÷ ၶၢဝ်းမိၼိတ်ႉဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉ။ ၼပ်ႉၸွမ်းႁူဝ်ၼပ်ႉတူဝ်လိၵ်ႈတီႈၵိုၵ်းၵၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈတႅၵ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်မီးတူဝ်လိၵ်ႈပၼ်ႇပွင်ႈၵၼ်ၽိတ်းၵၼ်ငၢႆႈလိူဝ်ၼပ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းတၢမ်ၸွမ်းၶၵ်ႉၸႅၵ်ႇၶေႃႈ။ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၶွင်ၶိူင်ႈၶွမ်းတင်ႈတူဝ်လႄႈမိုဝ်းထိုဝ်တၢင်းယႂ်ႇယႂ်ႇ ၸႂ်ႉလၢႆးၼပ်ႉၼႆႉ။ Dhakal et al., 2018 Palin et al., 2019

ၶၼ်ၽႂ်းတူဝ်လိၵ်ႈလႄႈၽွၼ်းဢွၵ်ႇဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈ ပဵၼ်ၶၼ်ၵူၼ်းလႂ်ၵူၼ်းၼိုင်ႈ

ၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉၸၢင်ႈတႅမ်ႈလႆႈတူဝ်လိၵ်ႈၼမ်တူၵ်းၵၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈမီးလိၵ်ႈၽိတ်းဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉတၢင်ႇၵၼ်။ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈၽိတ်းမၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇလိၵ်ႈၽိတ်းဢၼ်ယင်းၵိုတ်းဝႆႉလႄႈလိၵ်ႈၽိတ်းဢၼ်မူၼ်ႉၵႄႈယဝ်ႉ၊ ႁူမ်ႈပႃးၵီးၵီးတူဝ်လိၵ်ႈထႅင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတႃႇမူၼ်ႉၵႄႈလိၵ်ႈၽိတ်းၼၼ်ႉ။ ရာခိုင်ႏႈန်းတၢင်းမႅၼ်ႈယမ်ဢၼ်ၼႄဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၼပ်ႉပႃးၵၢၼ်ၽိတ်းၵူႈၵမ်းၵေႃႈလႆႈ။ Soukoreff et al., 2003 Soukoreff et al., 2001

ဢမ်ႇမီးသုတ်ႇ WPM သုၵ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈၵူႈတီႈ။ ၵၢၼ်ထတ်းၼိုင်ႈဢၼ် ၸၢင်ႈၼပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈမိူၼ်တူဝ်ပၼ်ဝႆႉ၊ ထွၼ်မၢႆပၼ်တၢမ်ၽိတ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၼႄၶၼ်ၽႂ်းတင်းၶၼ်ၽိတ်းမၢၼ်ႇၽၢၵ်ႇၵၼ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼမ်ႉ WPM ၶွင်ဝႅပ်ႉသၢႆႉသေဢၼ်သေတီႈ ၵပ်းၵၼ်ၵိုၵ်းရာခိုင်ႏႈန်းတၢင်းမႅၼ်ႈယမ် ဢမ်ႇႁပ်ႉႁွင်းဝႃႈတေၼပ်ႉလႆႈမၢႆတႃႇၵၢၼ်ထတ်းၼၼ်ႉမႅၼ်ႈတႅတ်ႈ။ လူတူၺ်းၶေႃႈၼိယၢမ်းမၢႆၶွင်ဝႅပ်ႉသၢႆႉၼၼ်ႉ။ Soukoreff et al., 2003 MacKenzie and Soukoreff, 2002

ၶၢဝ်းယၢမ်းၼပ်ႉတႄႇတီႈလႂ် တေႃႇထိုင်တီႈလႂ်?

ၼပ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းတႄႇတီႈၵီးၵီးတူဝ်လိၵ်ႈဢွၼ်တၢင်း တေႃႇထိုင်တူဝ်လိၵ်ႈသုတ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇၵၼ်တင်းၼပ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းၸူဝ်ႈၵၢၼ်ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ပႃးၶၢဝ်းယၢမ်းတႄႇတင်ႈႁႅၵ်ႈ။ ပေႃးတူဝ်ယၢင်ႇၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းပွတ်းၼႃႇ၊ လွင်ႈၽိတ်းၶၢဝ်းယၢမ်းဢိတ်းဢွတ်းၵေႃႈမီးၽွၼ်းယႂ်ႇလိူဝ်။ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၽၢႆႇမိုဝ်းထိုဝ် မၵ်းမၼ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ၼပ်ႉဝႆႉၸႅင်ႈလႅင်း လႄႈၼပ်ႉၵၢင်ၶၼ်ၶေႃႈၽၢတ်ႇၶေႃႈတႃႇၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ၊ ဢမ်ႇၼပ်ႉၵီးၵီးတူဝ်လိၵ်ႈဢၼ်ၽႂ်းသွင်သၢမ်တူဝ် ပဵၼ်ၶၼ်တႅမ်ႈတေႃႇၵႂႃႇလႆႈႁိုင်။ Palin et al., 2019

ၵၢၼ်တႅမ်ႈၸွမ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းတီႈပၼ်ဝႆႉ ၵေႃႈမီးၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၸတ်းႁႅင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးတႅမ်ႈဢီးမေးလ် တေလႆႈလိူၵ်ႈလႄႈၸတ်းၶပ်ႉၶေႃႈမုၼ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႅမ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၵူၺ်း။ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵဝ်ႇ ၸႅၵ်ႇပႃႇၽၢႆႇႁၼ်၊ ၽၢႆႇဝူၼ်ႉ လႄႈၽၢႆႇၵၢၼ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတူဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် WPM ၶွင်ၵၢၼ်တႅမ်ႈၸွမ်းတူဝ်ပၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၶၼ်ၵၢၼ်တႅမ်ႈလီ ဢမ်ႇၼၼ်ၽွၼ်းၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းယဝ်ႉတေႃႇၸူဝ်ႈမူင်း။ Salthouse, 1986

ယွၼ်ႉသင်ၶၼ်ၽွၼ်းဢွၵ်ႇၵၢၼ်ထတ်းၸင်ႇပိူင်ႈၵၼ်

တၢင်းယၢပ်ႇငၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း၊ ပၢႆႇပွင်ႈ၊ ၽႃႇသႃႇ၊ လွင်ႈၵိုၵ်းၸႂ်လိၵ်ႈတူဝ်ၼိုင်ႈတူဝ်ၼိုင်ႈ လႄႈလၢႆးၶဝ်ႈၽၢႆႇၶိူင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈဢၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸႂ်ႉတေလႆႈႁဵတ်းပိူင်ႈၵၼ်။ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၵူတ်ႇၸွမ်းၵၢၼ်ၶၢႆႉတွၼ်ႈႁၢင်ႈ ႁၼ်ဝႃႈ လၢႆးတႅမ်ႈၵႂၢမ်းၵူႈဝၼ်းပိူင်ႈၵၼ်ၼမ်၊ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၶွင်ၶိူင်ႈၶွမ်းတင်ႈတူဝ်ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၵေႃႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈၵီးၵီးတူဝ်လိၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇတင်ႈၸႂ်ဝႃႈၵူႈၵေႃႉၸႂ်ႉလၢႆးတႅမ်ႈမိူၼ်ၵၼ်။ ပေႃးဢဝ်ၶၼ် WPM သွင်ဢၼ်တႅၵ်ႈၵၼ် ဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်ႈၸႂ်ၽိတ်း။ Feit et al., 2016 Dhakal et al., 2018

လွင်ႈၵွင်ႉၵၢၼ်ၸွမ်းဢႃႇယုလႄႈၽႃႇသႃႇဢၼ်ၸႂ်ႉ ၼႂ်းၶေႃႈမုၼ်းမိုဝ်းထိုဝ် ပဵၼ်လွင်ႈၶွင်ၸုမ်းတူဝ်ယၢင်ႇ ဢၼ်လိူၵ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵူၺ်း။ ၶေႃႈမုၼ်းၼႆႉဢမ်ႇၸၢင်ႈယိုၼ်ယၼ်ၶၼ်မၢၼ်ႇဢႃႇယု ဢမ်ႇၼၼ်ၽူႈၸၢႆးၽူႈယိင်းၶွင်ၵူၼ်းၵူႈတီႈ ၸွမ်းၵီးပတ်ႉၵူႈပိူင်။ ၵီးပတ်ႉတူဝ်ၸိုင်ႈလႄႈၼႃႈၸေႃးတႅပ်းၼိဝ်ႉ ၵေႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်ၶဝ်ႈၽၢႆႇပိူင်ႈၵၼ်၊ ထုၵ်ႇလႆႈၼပ်ႉတႅၵ်ႇၵၼ်။ Palin et al., 2019

လၢႆးၸႂ်ႉၵၢၼ်ၼပ်ႉၼႆႉႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီ

မိူဝ်ႈတႅၵ်ႈၶၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵၼ် ႁႂ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း၊ ၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ၶိူင်ႈ လႄႈၼၵ်းၵၢၼ်မူၼ်ႉၵႄႈ မိူၼ်ၵၼ်ဝႆႉ။ ၼပ်ႉလွင်ႈၽိတ်း ဢမ်ႇၼၼ်တၢင်းမႅၼ်ႈယမ်ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းၶၼ်ၽႂ်း။ ၼႆႉၵႂႃႇၸွမ်းလွင်ႈဢၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်ၼပ်ႉၼၼ်ႉ ၼၵ်းၼႃဝႃႈတေလႆႈမၵ်းမၼ်ႈတင်းၶၼ်ၽႂ်းလႄႈတၢင်းမႅၼ်ႈယမ်၊ ဢမ်ႇတင်ႈၶၼ်မၢၼ်ႇတၢင်းမႅၼ်ႈယမ်ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈၵူႈတီႈ။ Soukoreff et al., 2003 MacKenzie and Soukoreff, 2002

ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈၽိုၵ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၵူၼ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈၵူႈဝၼ်း ႁၼ်လွင်ႈတၢင်းၵတ်ႉၵႂႃႇၸွမ်းပိူင်ၽိုၵ်းဢၼ်ၵူၼ်းလၢတ်ႈဝႆႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇႁပ်ႉႁွင်းဝႃႈၵူႈၵေႃႉတေလႆႈၽွၼ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇၵႃႈႁိုဝ်။ ၶၼ်ၽႂ်းလိူဝ်ၼိူဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်တႅမ်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်ယွၼ်ႉၵိုၵ်းၸႂ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ။ သင်ၶႂ်ႈတူၺ်းလွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈ၊ ၸႂ်ႉၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇၵိုၵ်းၸႂ်တႄႇဢွၼ်တၢင်း ဢၼ်တႅၵ်ႈၵၼ်လႆႈ လႄႈၸႂ်ႉၶေႃႈၼိယၢမ်းမၢႆမိူၼ်ၵၼ်။ Keith et al., 2007 Salthouse, 1986

ၵၢၼ်ၼပ်ႉၼႆႉငၢႆႈ မိူဝ်ႈႁူႉၸႅင်ႈလႅင်းႁူဝ်ၼပ်ႉဢၼ်ၸႂ်ႉ။ ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇတႅၵ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႃႈၼပ်ႉတူဝ်လိၵ်ႈသင်၊ တႄႇလႄႈသုတ်းၼပ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းမိူဝ်ႈလႂ်၊ လႄႈၼႄလွင်ႈၽိတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ပေႃးဢမ်ႇမီးၶေႃႈမုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ၊ WPM ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇတႅၼ်းဝႃႈၽွၼ်းၵၢၼ်မိူၼ်ၵၼ်။ Soukoreff et al., 2003 Palin et al., 2019