ၶေႃႈၵႂၢမ်း လႄႈ ၵၢၼ်လူလိၵ်ႈ

တႃႇတေလူလိၵ်ႈၼႂ်းပပ်ႉၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူဝ်ႇႁူႉၵႂၢမ်းၵႃႈႁိုဝ်ၶေႃႈ?

တႃႇႁႂ်ႈႁူႉၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉတႃႇ 98% ၼႂ်းပမာဏၵႂၢမ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ၊ ၵၢၼ်လေႇၶွင် Nation ၶၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ လူဝ်ႇမီးၸုမ်းၵႂၢမ်းမွၵ်ႈ 8,000–9,000 ၸုမ်းၵႂၢမ်း။ ၼႆႉပဵၼ်ၽိုၼ်ၸီႉၼႄဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်ပႃႈတွၼ်းၵႂၢမ်း တႃႇလူလိၵ်ႈလႆႈၵွႆး၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူဝ်ၼပ်ႉသၢင်ႇထုၵ်ႇတႃႇၵူႈၵေႃႉ ၼင်ႇႁႂ်ႈႁပ်ႉႁူႉပပ်ႉၵူႈပပ်ႉလႆႈၼႆႉ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶၵ်ႉတႃႇတေလႆႈထိုင်ယဝ်ႉ ၸင်ႇတႄႇလူလိၵ်ႈ။ Nation, 2006

ၵူတ်ႇထတ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ (ဢင်းၵိတ်ႉ)
ပပ်ႉပိုတ်ႇဝႆႉ မီးလုၵ်ႈဝူင်းသီၼမ်ႉငိုၼ်းလွင်ႈတၢင်းၼိူဝ် လႄႈ ၸိၼ်ႇတႃႇၽိူၵ်ႇၼိုင်ႈဢၼ်။

ၸုမ်း Helibrain တႅမ်ႈၵူတ်ႇထတ်းမိူဝ်ႈလႂ်

လၵ်းထၢၼ် လႄႈ တူဝ်ၼပ်ႉလမ်ႇလွင်ႈ

ပႃႈတွၼ်းၵႂၢမ်းဢၼ်ႁူႉတူဝ်ၵႂၢမ်းဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉ ၼႂ်းၶေႃႈၵႂၢမ်း 300တၢင်းပွင်ႇၸႂ်
90%30တူဝ်ယၢင်ႇၵၢၼ်ၼပ်ႉ
95%15မွၵ်ႈတူဝ်ၵႂၢမ်းဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉၼိုင်ႈတူဝ် ၼႂ်း 20 တူဝ်
98%6မွၵ်ႈတူဝ်ၵႂၢမ်းဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉၼိုင်ႈတူဝ် ၼႂ်း 50 တူဝ်

သဵၼ်ႈမၢႆၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်ၼပ်ႉတူဝ်ၵႂၢမ်းၼႂ်းလိၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ထတ်းၵၢၼ်ပွင်ႇၸႂ်။ တူဝ်ၵႂၢမ်းၼိုင်ႈတူဝ် မၢႆထိုင်တူဝ်ၵႂၢမ်းဢၼ်ၽုတ်ႇမႃးၼႂ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵႂၢမ်းဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉတူဝ်ၼိုင်ႈ သင်ၽုတ်ႇၶိုၼ်းလၢႆၵမ်းၵေႃႈ တေလႆႈၼပ်ႉလၢႆၵမ်း။ ၸုမ်းၵႂၢမ်းပဵၼ်ယူနိတ်ႉတၢင်ႇဢၼ် ဢၼ်ၸႂ်ႉတႃႇတႅမ်ႈပွင်ႇၸႂ်ၶၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉ။ ၵၢၼ်ဢဝ်ယူနိတ်ႉတၢင်ႇမဵဝ်းမႃးၶူဝ်းၵၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶေႃႈလူဝ်ႇဢၼ်တူၺ်းတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ၽိတ်းပွင်ႇလႆႈ။ Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016

ၶၢတ်ႈဝႆႉ 8,000–9,000 မႃးတီႈလႂ်?

Nation ၸႂ်ႉသဵၼ်ႈမၢႆၸုမ်းၵႂၢမ်းဢၼ်ၸတ်းၸွမ်းလွင်ႈၵႂၢမ်းၽႂ်းၽိူမ်ႉၽႄႈ ၼႂ်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ တႃႇလေႇပႃႈတွၼ်းၵႂၢမ်းၼႂ်းလိၵ်ႈလႄႈၼႂ်းၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ။ ၶေႃႈသုပ်းၼႆႉမီးၶေႃႈၵႂၢမ်းၵမ်းၼိုင်ႈဝႃႈ: သင်လူဝ်ႇပႃႈတွၼ်းမွၵ်ႈ 98% တႃႇပွင်ႇၸႂ်လႆႈၵွႆး၊ ၽိုၼ်လိၵ်ႈဢၼ်ၶဝ်လေႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇၵႂၢမ်းႁူႉၼမ်မွၵ်ႈၼၼ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈၵူၼ်းလႄႈလၢႆးၼပ်ႉပႃးပႃးၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵၼ် ပဵၼ်တွၼ်ႈၼိုင်ႈၶွင်ၵၢၼ်လေႇ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈဢသေးဢၼ်တတ်းပႅတ်ႈလႆႈ ၼႂ်းယိူင်းမၢႆၵၢၼ်ႁဵၼ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတႃႇၵူႈၵေႃႉ။ Nation, 2006

ၵၢၼ်လေႇၼပ်ႉၵႂၢမ်းႁူႉတၢင်ႇဢၼ်ၼႄဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းမူႇတူဝ်၊ ၸုမ်းၵႂၢမ်း လႄႈလၢႆးတႅမ်ႈ ၸၢင်ႈပၼ်တူဝ်ၼပ်ႉတႅၵ်ႇၵၼ်ယႂ်ႇ။ တၢင်းၽွၼ်း 8,000 ၸုမ်းၵႂၢမ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်မႃးတႅၵ်ႈတၢင်းၵၼ်တေႃႇၼႃႈၵၼ်တင်းၵၢၼ်ထတ်းဢၼ်လၢတ်ႈဝႃႈႁူႉ 8,000 ၶေႃႈၵႂၢမ်းမူႇတူဝ်၊ လႄႈဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ၼပ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းတင်းမူတ်းၼႂ်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ။ Brysbaert et al., 2016 Nagy et al., 1984

98% ပဵၼ်ၶၵ်ႉၵၢၼ်ပွင်ႇၸႂ်ဢၼ်မီးဝိသေသလၢႆးလႆႈၸႂ်ႉႁႃ?

Schmitt, Jiang လႄႈ Grabe ထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 661 ၵေႃႉ တီႈ 8 မိူင်း ၸွမ်းလိၵ်ႈ 2 ၽိုၼ်။ ၶဝ်ႁၼ်ဝႃႈ မီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၼ်ၸိူဝ်ႉၼႅၼ်ႈၵႂၢမ်းႁူႉတင်းၵၢၼ်ပွင်ႇၸႂ် ဢၼ်ၶိုၼ်ႈလူင်းၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်၊ ဢမ်ႇမီးတီႈႇၽႅၼ်ႇၽႂ်းဢၼ်ၵၢၼ်ပွင်ႇၸႂ်တဵမ်ထူၼ်ႈပဵၼ်ၶိုၼ်ႈမႃးၵမ်းလဵဝ်။ ၽွၼ်းၵၢၼ်ၶဝ်ထောက်ႁပ်ႉ 98% ၼင်ႇယိူင်းမၢႆဢၼ်မီးၽွၼ်းၽွၼ်း တႃႇပႃႈတွၼ်းၵႂၢမ်းၼႂ်းလိၵ်ႈပၢႆးပညာ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽၵ်းတူလတ်းဢၼ်မီးတင်းလႆႈ/ဢမ်ႇလႆႈ။ SCHMITT et al., 2011

သင်ၸၢင်ႈမီးၽွၼ်းတေႃႇမၼ်း?

ႁဵတ်းသင်ပပ်ႉၸင်ႇတႅၵ်ႇၵၼ်

ပွင်ႈလွင်ႈဢၼ်ႁူႉၸၵ်းလီ၊ ပပ်ႉႁဵၼ်းလွင်ႈၵၢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇလႄႈဝႃႈၵၢၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်တၢင်ႇၵၼ် မီးၵႂၢမ်းတႅၵ်ႇၵၼ် လႄႈယူဝ်ယၢမ်းဝႃႈၵူၼ်းလူႁူႉပၢႆးပိုၼ်ႉထၢၼ်တႅၵ်ႇၵၼ်။ တူဝ်ၶၢတ်ႈပႃႈတွၼ်းၵႂၢမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇဢဝ်ပႃးၵၢၼ်ပွင်ႇပၵ်းပိူင်၊ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတၢင်းဝူၼ်ႉ ၸွမ်းလႄႈပၢႆးပိုၼ်ႉထၢၼ်ၽၢႆႇၼႂ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပွင်ႇၸႂ်။ ၵၢၼ်လေႇၶၢဝ်းယၢမ်းလူလိၵ်ႈၵေႃႈၼႄဝႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၵႂၢမ်းလႆႈၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈ လႄႈပွင်ႇၸႂ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းၵၢၼ်ၵူႈဢၼ်ၵၼ်။ Nation, 2006 Brysbaert, 2019

ၵၢၼ်ႁူႉၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈႁူႉပႅတ်ႈၽၢႆႇႁပ်ႉဢဝ် ပဵၼ်တႄႇတၢင်းတႃႇႁူႉၸၵ်းလိၵ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽူႈႁဵၼ်းၸၢင်ႈႁူႉၵႂၢမ်းၼိုင်ႈၶေႃႈဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ။ ၵၢၼ်လေႇဢၼ်ၽႄၵၢၼ်ႁူႉၸၵ်း၊ ၵၢၼ်တူဝ်တွင်းၶိုၼ်း လႄႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉဢွၵ်ႇၵႂၢမ်း ၼႄဝႃႈ ၵၢၼ်တႅမ်ႈမၢႆဝႃႈႁူႉၵႂၢမ်းၼိုင်ႈၶေႃႈ ယင်းဢမ်ႇမၢႆထိုင်ဝႃႈ တေၸႂ်ႉႁူႉတၢင်းပွင်ႇတင်းမူတ်းၶွင်မၼ်းၼႂ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းလႆႈ။ Laufer et al., 2004 Webb, 2008

ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႄႇလူလိၵ်ႈ တင်းဢမ်ႇႁူႉၵႂၢမ်းၼမ်လႆႈႁႃႉ?

လႆႈ: တူဝ်ၶၢတ်ႈၼႆႉၵဵဝ်ႇၵပ်းပႃႈတွၼ်းၵႂၢမ်းဢၼ်လူလိၵ်ႈပၢႆးဝႃႈၵွႆး ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈဢၼ်ၶဝ်လေႇ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶေႃႈဢၼုၺၢတ်ႈတႃႇလူလိၵ်ႈ။ လိၵ်ႈဢၼ်ငၢႆႈလိူဝ်၊ တၢင်းၸွႆႈထႅမ်လႄႈယိူင်းမၢႆၵၢၼ်လူတၢင်ႇမဵဝ်း တေႁဵတ်းႁႂ်ႈသၢႆငၢႆတႅၵ်ႇၵၼ်။ ၽူႈႁဵၼ်းဢၼ်ၸႂ်ႉပပ်ႉၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်ႇမဵဝ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၢၼ်လူဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၸွႆႈ။ တူဝ်ၼပ်ႉၼႆႉထုၵ်ႇၸွႆႈလိူၵ်ႈလိၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းတူၵ်းၸႂ်သေၵိုတ်းလူဝႆႉ တေႃႇၵၢၼ်ထတ်းတေႃႇထိုင်တူဝ်ၼပ်ႉၼိုင်ႈ။ Nation, 2006

ၵၢၼ်ႁူပ်ႉႁၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၶိုၼ်းၼမ်ၵမ်း ၸွႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်းႁူႉၵႂၢမ်းတၢင်ႇပွင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်လေႇလွင်ႈၵၢၼ်ႁဵတ်းၶိုၼ်း ဢမ်ႇပၼ်တူဝ်ၼပ်ႉၵမ်းဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈတႃႇၵူႈၵေႃႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵႂၢမ်းၵူႈၶေႃႈႁူႉတဵမ်ထူၼ်ႈ။ ထတ်းတူၺ်းၵၢၼ်ပွင်ႇၸႂ်လႄႈမဵဝ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ဢၼ်လူဝ်ႇ၊ ၸႂ်ႉတၢင်ၵၢၼ်ထင်ဝႃႈ တူဝ်ၼပ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းမႂ်ႇဢၼ်ႁူႉၸၵ်း ၸွႆႈႁပ်ႉႁွင်းၵၢၼ်လူလိၵ်ႈလႆႈလီၵူႈၶၢဝ်း။ Webb, 2007

ၵဵဝ်ႇၵပ်းဢႃႇယု၊ ၽူႈၸၢႆး/ၼၢင်းယိင်း လႄႈၽႃႇသႃႇတၢင်ႇဢၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်?

ၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်လေႇပႃႈတွၼ်းၵႂၢမ်းၼႂ်းလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမၢၼ်ႇတၢင်းၵတ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်ဢႃႇယု ဢမ်ႇၼၼ်ၽူႈၸၢႆး/ၼၢင်းယိင်း။ ၽႃႇသႃႇတၢင်ႇဢၼ်ၼပ်ႉလၢႆးတႅမ်ႈလႄႈၸုမ်းၵႂၢမ်းတႅၵ်ႇၵၼ်၊ ၸိူဝ်ႉလိၵ်ႈတႅၵ်ႇၵၼ်ၵေႃႈလူဝ်ႇၵႂၢမ်းႁူႉတႅၵ်ႇၵၼ်။ ဢဝ်တူဝ်ၼပ်ႉၼႆႉၵႂႃႇၸႂ်ႉၶၢမ်ႈၽႃႇသႃႇ တင်းဢမ်ႇၵူတ်ႇတူၺ်းယူနိတ်ႉၵွၼ်ႇ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၽွၼ်းၵၢၼ်လေႇတူၺ်းယႂ်ႇပူၼ်ႉၵႂႃႇ။ Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016

ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ၸွႆႈလႆႈတႃႇၸႂ်ႉတေႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပွင်ႇၸႂ်ပပ်ႉၼမ်ၵႃႈႁိုဝ် ၼႂ်းၶၵ်ႉတၢင်းၸွႆႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလိူၵ်ႈ။ ၶႅတ်ႉၶၢတ်ႈၵၢၼ်ႁူႉၸၵ်းၵႂၢမ်းၸွႆႈပၼ်ၶေႃႈမုၼ်းၽၢႆႇလင်လႆႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၵၢၼ်ထတ်းပွင်ႇၸႂ်လိၵ်ႈဢွၼ်ႇဢွၼ်ႇ ၼိူဝ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈတေႉ ၸမ်ယိူင်းမၢႆၼၼ်ႉလိူဝ်ၶၵ်ႉၵႂၢမ်းႁူႉဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈတႃႇၵူႈၵေႃႉ။ SCHMITT et al., 2011 Laufer et al., 2004

ၸၢမ်းၵူတ်ႇထတ်းလၢႆ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ၵၼ်

ၵၢၼ်ထတ်းၵႂၢမ်းႁူႉ

ၸၢမ်းၵၢၼ်ထတ်းၵႂၢမ်းႁူႉ တႃႇတူၺ်းၵၢၼ်ႁူႉၸၵ်းၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်ႉ၊ ယဝ်ႉၸင်ႇဝူၼ်ႉထိုင်ပပ်ႉတေႉ လႄႈၵၢၼ်ပွင်ႇၸႂ်ၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၶႅတ်ႉၶၢတ်ႈမၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈလိၵ်ႈယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈတေၸၢင်ႈလူလိၵ်ႈၵူႈပပ်ႉလႆႈ၊ လႄႈယူနိတ်ႉဢၼ်ၸႂ်ႉၼပ်ႉလူဝ်ႇမိူၼ်ၵၼ်တင်းတူဝ်ယင်ႇဢၼ်ပိုၼ်ၽႄႈ။

ၵူတ်ႇထတ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ (ဢင်းၵိတ်ႉ)

ၶေႃႈထၢမ်ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း

8,000 ၸုမ်းၵႂၢမ်း ၸႂ်ႈတူဝ်ၵႂၢမ်း 8,000 ႁႃႉ?

ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႂ်းလၢႆးၼပ်ႉၵူႈမဵဝ်း။ ၸုမ်းၵႂၢမ်းဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်မီးႁၢင်ႈလႅၵ်ႈၵၼ် ၶဝ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းလဵဝ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းမူႇတူဝ် ဢမ်ႇၼၼ်လၢႆးတႅမ်ႈ ပဵၼ်ယူနိတ်ႉတၢင်ႇဢၼ်။ Brysbaert et al., 2016

ပႃႈတွၼ်း 98% မၢႆထိုင်ပွင်ႇၸႂ် 98% ႁႃႉ?

ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ပႃႈတွၼ်းၼပ်ႉတူဝ်ၵႂၢမ်းဢၼ်ႁူႉၼႂ်းလိၵ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ပွင်ႇၸႂ်လူဝ်ႇႁူႉၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ။ သွင်လွင်ႈၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈလဵဝ်ၵၼ်။ SCHMITT et al., 2011

ၵဝ်ထုၵ်ႇပႂ်ႉတေႃႇႁူႉၵႂၢမ်းၼမ်တၢၼ်ႇၼၼ်ႉႁႃႉ?

ၵၢၼ်လေႇၵဵဝ်ႇၵပ်းပႃႈတွၼ်းၵႂၢမ်းဢၼ်လူလိၵ်ႈၵွႆး ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ။ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူင်ႁၢမ်ႈလူလိၵ်ႈမီးတၢင်းၸွႆႈ ဢမ်ႇၼၼ်ပပ်ႉဢၼ်ငၢႆႈလိူဝ်တူဝ်ၼပ်ႉၼၼ်ႉ။ Nation, 2006

တီႈမႃး

ဢၢင်ႈဢိင်ၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉ: တႃႇတေလူလိၵ်ႈၼႂ်းပပ်ႉၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူဝ်ႇႁူႉၵႂၢမ်းၵႃႈႁိုဝ်ၶေႃႈ?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/shn/answers/how-many-words-to-read-a-book. CC BY 4.0.

← လဵပ်ႈႁဵၼ်းၶေႃႈတွပ်ႇထႅင်ႈ