Bilembeteli mpe mituya ya ntina
| Lolenge ya mosala | Motuna oyo etunaka | Eyano ya malamu emonisaka nini? |
|---|---|---|
| Koyeba | Komona to koyeba liloba to ndimbola | Boyebi ya koyeba maloba na kotalela motuna yango |
| Kobenga na elembo to kobimisa | Kobimisa lolenge to ndimbola na lisalisi ya elembo | Makoki makasi ya kobimisa na mosala yango |
| Koloba na ndenge ya mbalakaka | Kopona mpe koloba maloba na kati ya makambo | Mosala oyo etaleli boyebi ya maloba mpe makoki mosusu |
Bolukiluki ya Webb esalelaki mitindo ya bobongoli oyo ekokanaki mpo na koyeba mpe kosalela maloba, mpe etalelaki biyano na kotalela nivo ekeseni ya boyebi. Makambo oyo emonanaki ezali te motángo ya seko ya boyebi ya maloba oyo esalelamaka na koloba soki tokokanisi yango na oyo etikalaka kaka na makanisi. Mingimingi, bokeseni kati na kotánga boyebi ya ndambo mpe ya mobimba emonisi ete ndenge oyo totángaka moto ayebi liloba ebongolaka bonene ya bokeseni oyo tomonaka. Webb, 2008
Mpo na nini koyeba liloba ekoki komonana pete
Elembo oyo bapesi ekoki kopesa makambo oyo mosala ya kobimisa liloba na makanisi kozanga lisalisi epesaka te. Laufer mpe Goldstein bakaboli boyebi ya maloba na kotalela makasi mpe lolenge ya komeka yango, na ndakisa koyeba mpe komikundola. Ndenge wana ya kotalela makambo esalisaka mpo na kolimbola ntina oyo kopona ndimbola oyo oyebi ezali ndenge moko te na kobimisa liloba nokinoki na lisolo. Laufer et al., 2004
Bonene ya maloba oyo moto ayebi etaleli mpe nini etángami lokola eteni moko. Lisolo monene oyo etali maloba ya Lingelesi ekesenisi maloba ndenge ekomami, mitó ya maloba mpe mabota ya maloba ya moboko. Koyeba lolenge mingi ya liloba oyo ebongwani na mibeko ya lokota elakisi te ete oyebi motángo wana ya maloba ekeseni. Brysbaert et al., 2016 Nagy et al., 1984
Boyebi monene ya maloba oyo oyebi ekoki kosalisa mpo na kotánga?
Ekoki kosala ete makambo mingi ya mokanda ezala polele, kasi eteni ya maloba oyo oyebi ezali te motángo mobimba ya bososoli. Nation ataleli motángo ya mabota ya maloba oyo esalaka mpo na kokanga makomi mpe maloba oyo elobami, nzokande Schmitt ná baninga na ye bamonaki boyokani oyo emataki mokemoke kati na eteni ya maloba oyo oyebi mpe bososoli. Motángo ya maloba oyo oyebi ebongwanaka yango moko te na bososoli mobimba. Nation, 2006 SCHMITT et al., 2011
Nini ezali na bopusi na yango?
Mpo na nini tosengeli koloba na bokebi ntina ya koyoka mpe komeka
Bolukiluki ya Webb ya kozongela liloba etaleli ndenge oyo kokutana na liloba mbala na mbala ebongolaka biteni ekeseni ya boyebi ya liloba. Ezali kosunga bokeseni kati na koyekola ndambo mpe koyeba yango malamu; emonisaka te motángo moko ya mbala nyonso oyo kozongela liloba ekosala ete moto abanda kosalela liloba nyonso na koloba ya mbalakaka. Bopusi ya liloba, makambo oyo esalemi mpe mosala ya koyekola ezali naino na ntina. Webb, 2007
Bolukiluki ya bonene ya maloba oyo moto ayebi emonisi boyokani na mbula mpe kelasi, mpe elobeli boyekoli oyo esalemaka na nzela ya makambo oyo moto akutanaka na yango lokola ntina oyo ekoki kolimbola boyokani yango. Makambo wana oyo emonanaki na bokebi esengeli te kobongolama lokola motángo oyo emekami ya maloba oyo moto moko akoki koyekola mokolo na mokolo, to lokola elaka ete kotánga motángo boye ya makomi ekobakisa motángo moko ya maloba oyo akoki kosalela. Brysbaert et al., 2016
Ezali boni mpo na mbula, mwasi to mobali, mpe monɔkɔ?
Bokeseni kati na koyeba liloba mpe kobimisa yango etaleli ndenge mosala ebongisami, kasi bolukiluki ya bayekoli oyo totangi epesi te motángo ya seko oyo ebongisami na mbula to kozala mwasi to mobali. Monɔkɔ ya liboso, nivo ya boyebi ya monɔkɔ mpe maloba mpenza oyo baponaki ebongolaka ndenge ya kolimbola mbano. Motángo ya Lingelesi esengeli te kosalelama ndenge moko mpo na minɔkɔ mosusu oyo mibeko ya maloba mpe ya kotánga ekeseni. Webb, 2008 Brysbaert et al., 2016
Mbangu ya kotánga mpe ekeseni na kotalela mayele ya monɔkɔ mpe ntina ya kotánga. Mbano ya malamu te na mbangu ya kotánga to koloba na kokakatana ekoki kolimbolama mobimba na motángo moko ya maloba oyo moto ayebi te. Kososola mpe koloba esɛngaka mpe misala mosusu ya makanisi. Brysbaert, 2019 SCHMITT et al., 2011
Okoki komeka nini na ndenge ya solo?
Salelá mosala oyo ekokani na motuna na yo. Mekano ya koyeba maloba ekoki kolandela ndenge oyebaka maloba na mituna oyo epesami; esengeli kosalela mosala ya kobimisa maloba mpo na kotalela ndenge moto abimisaka lolenge ya liloba na makambo oyo bameki. Mpo na kokokanisa yango mibale, esengeli makambo oyo etalelami ekokana mpe mibeko ya kotánga biyano eyebana polele. Laufer et al., 2004 Webb, 2008
Komeka kobimisa maloba na makanisi ekoki kosalisa soki mokano na yo ezali ya kobimisa yango, kasi bolukiluki oyo epesi programɛ te oyo ekosala ete koloba ezala malamu na ntembe te. Mbano ya solo ezali kobonga na eteni moko ya boyebi ya maloba oyo emonisami polele, kasi te koloba ete mbano moko ya koyeba maloba emonisi nyonso oyo okoki koloba, kososola to komikundola. Webb, 2007 Brysbaert et al., 2016
Meká momekano ya ofele oyo etali yango
Mekano ya maloba oyo oyebi
Meka mekano ya maloba lokola mosala ya koyeba maloba, mpe tángá ndenge oyo motángo mpe mbano etángamaka. Emekaka te maloba nyonso oyo okoki kosalela na koloba to kopesa motuya ya seko mpo na boyokani kati na koyeba liloba mpe kobimisa yango.
Mituna oyo batunaka mingi
Maloba oyo etikalaka kaka na makanisi ezalaka ntango nyonso mbala mibale koleka oyo tokoki kosalela?
Motángo moko ya seko endimami te. Bokeseni oyo emonanaka ebongwanaka na kotalela maloba, lolenge ya mosala mpe nivo ya boyebi oyo esengami. Webb, 2008
Soki nayebi liloba, elakisi ete nayebi yango mobimba?
Elakisi ete ozali na boyebi oyo elembo yango esɛngi. Komikundola, koyeba mozindo ya ndimbola mpe kosalela liloba na makambo ekoki kosɛnga makambo mosusu. Laufer et al., 2004
Mbano ya maloba oyo nayebi ekoki komonisa bososoli na kotánga?
Ekoki kopesa makambo ya lisungi, kasi koyeba maloba oyo ezali na mokanda mpe kososola mokanda ezali bameko oyo ezali na boyokani kasi ekokani te. SCHMITT et al., 2011
Mikanda oyo euti na yango
- Brysbaert et al. (2016). Toyebi maloba boni? Botaleli ya motuya ya maloba oyo toyebi, kolanda ndenge ndimbola ya liloba elimbolami, motuya ya maloba oyo moto ayokaka mpe mbula na ye.
- Nation (2006). Mpo na kotánga mpe koyoka, tosengeli koyeba maloba boni?.
- Laufer et al. (2004). Komeka boyebi ya maloba: motuya, makasi ya boyebi mpe ndenge kompyuta ebongisami mpo na moto.
- Webb (2008). Motuya ya maloba oyo bayekoli ya L2 bayebaka mpe oyo bakoki kosalela.
- Webb (2007). Ndenge kozongela maloba esalisaka boyebi ya maloba.
- Nagy et al. (1984). Maloba boni ezali na makomi ya Anglais ya kelasi?.
- Brysbaert (2019). Totángaka maloba boni na miniti? Botali lisusu mpe bosangisi ya bolukiluki ya mbangu ya kotánga.
- SCHMITT et al. (2011). Motuya ya maloba oyo eyebani na kati ya makomi mpe bososoli ya kotánga.