Bilembeteli mpe mituya ya ntina
| Bilembo oyo botali etali | Bopanzi-nsango | Ndimbola ya ndelo |
|---|---|---|
| Bayekoli ya Lingelesi ya Hirai, etuluku oyo esosolaki mingi | 139 WPM | Bapesaki biyano ya malamu na mituna koleka 75% |
| Etuluku mosusu ya bolukiluki yango | 61 WPM | Bososoli na bango ezalaki ndenge mosusu |
| Bolukiluki ya buku ya lisolo na bato oyo bayebi Nederlande mpe Lingelesi | 17% malɛmbɛ na L2 | Bato mpe mosala ya sikisiki |
Bilembo yango elobelami na eteni ya botali oyo etali batángi oyo monɔkɔ na bango ya liboso ezali te. Botali yango elobi polele ete mituya ya bolukiluki ya buku ya lisolo epesi nzela te ya kosala mwayene ya WPM oyo ekoki kokokanisama mbala moko. Ezali na ntina kobatela ndimbola ya ndelo yango: esengeli te kosalela 17% lokola motuya ya kobakisa to kolongola mpo na moyekoli nyonso ya monɔkɔ. Brysbaert, 2019
Mpo na nini koyeba monɔkɔ malamu ezali na ntina koleka nkombo L2
Koyekola monɔkɔ ya mibale ebongolaka ndenge oyo moto atalelaka maloba, na ndakisa ndenge ayebaka maloba oyo esalelamaka mingi. Bolukiluki ya Whitford mpe Titone etaleli bopusi yango na kotala ndenge miso etambolaka ntango moto atángi paragrafe. Yango wana, bato mibale oyo bayebi monɔkɔ ya liboso mpe ya mibale ndenge moko bakoki kosengela milende ya bokeseni mpo na kotánga, na kotalela bolingo na bango ya koyoka monɔkɔ yango mpe koyeba yango malamu. Whitford et al., 2012
Boyebi ya maloba ezali mpe na ntina. Bolukiluki ya bopanzi ya maloba etunaka soki motángi ayebi maloba boni na kati ya mokanda moko boye; kasi motángo ya maloba oyo moto ayebi etalelaka mpe soki batángi lolenge ya maloba, mitó ya maloba to mabota na yango. Kokanisa motángo ya maloba oyo moto ayebi yango moko ekoki te komonisa soki akotánga malamu mikanda nyonso. Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016
Mpo na nini tokoki te kosalela WPM mpo na kokokanisa minɔkɔ mbala moko
Minɔkɔ ndenge na ndenge esalelaka motángo ndenge na ndenge ya maloba oyo ekomami mpo na kopesa nsango oyo ekokani. Molai ya maloba, lolenge oyo maloba ebongwanaka mpe lolenge ya kokoma nyonso ezalaka na bopusi na unité oyo etángamaka. Yango wana, botali ya mbangu ya kotánga mpe ya ndenge miso etambolaka endimisi te koloba ete WPM ya nse na monɔkɔ mosusu elakisi mayele moke to kokanisa malɛmbɛ na makambo nyonso. Brysbaert, 2019 CLIFTON et al., 2015
Nini ezali na bopusi na yango?
Mokakatano ya mokanda mpe malako ya mosala ebongolaka mbano
Kotánga mpo na komisepelisa, koyekola mpe koluka likambo moko ezali misala ndenge na ndenge. Bolukiluki ya ndenge miso etambolaka emonisi ndenge mokakatano ya maloba mpe bosɛngi ya kososola ebongolaka makambo oyo moto atalaki. Lisolo oyo oyebi mpe lisolo ya tekiniki oyo oyebi te esengeli te kotalelama lokola momekano mibale ya mbangu ya kotánga oyo etɛngamá. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Kotángá lisusu eteni moko ekoki kosalisa motángi alongola kozanga koyeba. Bilembo ya komeka oyo emonisi ete kopekisa moto atángaka lisusu ekitisaka bososoli; yango ezali kokebisa biso ete tótalela te kopema nyonso to kozonga nyonso na L2 lokola makambo oyo esengeli kolongolama. Ntango mosusu, ntango oyo ebakisami esalisaka moto asosola. Schotter et al., 2014
Kosala momekano ekoki kokitisa bokeseni yango?
Botali yango emonisi ntina ya koyeba monɔkɔ mpe koyeba maloba noki, kasi emonisi te motángo ya bangonga oyo moto nyonso asengeli kosalela mpo na kotánga lokola na monɔkɔ na ye ya liboso. Mpe bandakisa oyo euti na bolukiluki ndenge na ndenge epesi te esakweli ya solosolo ya mateya na kotalela mbula mpe mobali to mwasi. Esengeli komeka bokóli na misala mpe na makambo ya monɔkɔ oyo ekokani. Rayner et al., 2016 Whitford et al., 2012
Salelá makomi oyo oyebi te mpe ebongi na mokano na yo, talá soki ososoli yango mpe komá monɔkɔ mpe ntina ya kotánga mbala na mbala. Kotánga noki makomi ya pete ekoki kosalisa, kasi yango moko te emonisi ete makoki ya kotánga emati ndenge moko na makomi ya mpasi koleka. Mpo na kokokanisa oyo ezali na ntina, makomi esengeli kozala na mokakatano mpe mokano oyo ekokani mpenza. Brysbaert, 2019 Nation, 2006
Yango wana, eyano ya kosalela na bomoi ezali ete makambo ekoki kozala ndenge na ndenge, kasi ezali te motuya moko oyo esengeli kobakisa to kolongola ntango nyonso. Mbano ya 139, 61 mpe 17% oyo ebimisamaki ezali komonisa ndenge bato oyo balukiluki mpe misala na bango ezali na ntina. Esengeli kosalela yango mpo na kososola bokeseni, kasi te mpo na kotya ndelo moko ya bayekoli nyonso. Brysbaert, 2019
Meká momekano ya ofele oyo etali yango
Mekano ya mbangu ya kotánga
Meká mekano ya mbangu ya kotánga na monɔkɔ oyo oyebi mpe yanolá mituna ya bososoli. Bomba mbano ya minɔkɔ ndenge na ndenge na bituluku ekeseni. Mituya ya bolukiluki ya Lingelesi ezali mpo na kopesa ndimbola, ezali te mpo na kobongola yango na nivo ya koyeba monɔkɔ na yo to IQ na yo.
Mituna oyo batunaka mingi
Kotánga na L2 mbala mibale malɛmbɛ koleka ezali likambo ya malamu te?
Bolukiluki yango etie te motuya oyo emonisaka soki bokeseni ya moto moko ezali mabe. Boyebi ya monɔkɔ, mokakatano ya makomi mpe ntina ya mosala ekeseni mingi mpo na kosukisa bongo. Brysbaert, 2019
Nakoki kokokanisa WPM ya Lingelesi na ya monɔkɔ mosusu?
Okoki kaka soki otaleli bokeseni ya ba-unité oyo ekomami mpe motángo ya nsango na liloba moko. WPM kaka yango moko ekoki te mpo na kokokanisa minɔkɔ na bosembo. Brysbaert, 2019
Nasengeli komitinda natika kotánga lisusu?
Te, soki ozali kokanisa ete kozonga nyonso na makomi ezali mabe. Kotánga lisusu ekoki kosalisa na bososoli, oyo esengeli kotalelama elongo na mbangu ya kotánga. Schotter et al., 2014
Mikanda oyo euti na yango
- Brysbaert (2019). Tótángaka maloba boni na miniti moko? Botali mpe bosangisi bolukiluki ya mbangu ya kotánga.
- Rayner et al. (2016). Makambo mingi ya kotánga, ntango moke.
- Rayner (1998). Botamboli ya miso ntango ya kotánga mpe kosalela nsango: bolukiluki ya mibu 20.
- CLIFTON et al. (2015). Botamboli ya miso ntango ya kotánga mpe kosalela nsango: libula ya mibu 40 ya Keith Rayner.
- Whitford et al. (2012). Boyebi ya monɔkɔ ya mibale ebongolaka bopusi ya mbala boni liloba esalelamaka na monɔkɔ ya liboso mpe ya mibale: bilembo oyo euti na kotala miso ntango ya kotánga paragrafe.
- Nation (2006). Esengeli koyeba maloba boni mpo na kotánga mpe koyoka?.
- Schotter et al. (2014). Ondima te makambo otángi mbala moko kaka.
- Brysbaert et al. (2016). Toyebi maloba boni? Mituya ya maloba oyo toyebi, na kotalela ndimbola ya liloba, motuya ya monɔkɔ oyo tokutanaka na yango mpe mbula ya moto.