Bilembeteli mpe mituya ya ntina
| Lolenge ya kotánga | Mbangu oyo basaleli | Ntango etángami mpo na maloba 1,000 |
|---|---|---|
| Mwayene ya botali-lisusu ya mikanda ya makambo ya solo, kotánga na nyɛɛ | 238 WPM | miniti 4 na sekondi 12 |
| Mwayene ya botali-lisusu ya mikanda ya masapo, kotánga na nyɛɛ | 260 WPM | miniti 3 na sekondi 51 |
| Mwayene ya botali-lisusu ya kotánga na mongongo | 183 WPM | miniti 5 na sekondi 28 |
| Mbangu ya ndakisa, oyo ezali malɛmbɛ | 175 WPM | miniti 5 na sekondi 43 |
| Mbangu ya ndakisa, oyo ezali noki | 300 WPM | miniti 3 na sekondi 20 |
Ntango yango euti na matematiki mpe ezingisami na sekondi oyo eleki pene: motángo ya maloba ekabolami na WPM, mpe ebakisami na 60. Ezali te mibeko ya ntango oyo emonanaki ntango bato bazalaki kosilisa lisolo moko ya maloba 1,000. Botali-lisusu oyo ezali na liziba esangisaki bolukiluki ya mbangu ya kotánga na makomi mpe ndenge mingi ya kosala yango; mwayene na yango ya Lingelesi ekoki kosalisa mpo na kobongisa manaka. Brysbaert, 2019
Kotánga lisolo ekeseni na koyekola yango
Baestimasyo ya botali-lisusu mpo na kotánga na ndenge ya momeseno esengeli te kosalelama lokola ntango oyo ebongisami mpo na koyekola, kotala malamu makanisi ya lisolo to kokoma banɔti. Misala yango esɛngaka kokanisa lisusu mpe kozongela makomi. Bolukiluki ya ndenge miso etambolaka emonisi ete kozongela kotánga mpe kotala bisika mosusu ntango molai to mokuse ezali na kati ya kotánga oyo ezali na ntina; ezali te ntango oyo ebebisami mpe esengeli ntango nyonso kolongolama. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Na komekama moko oyo epekisaki bato kozongela kotánga makomi na ndenge oyo esalisaka, basosolaki makambo mingi te ntango bazalaki kosalela lolenge wana. Yango esimbi likambo ya kokesenisa kotánga makomi tii na nsuka mpe kososola yango; elingi koloba te ete elonga ezali kaka kosilisa kotánga maloba ya nsuka noki. Schotter et al., 2014
Soki makomi oyebi te to ezali na monɔkɔ mosusu?
Kotánga na monɔkɔ ya mibale etaleli mayele na yango mpe bomesani na yango. Bolukiluki oyo etali bopusi ya mbala boni liloba emonanaka emonisi ete koyeba monɔkɔ mingi ebongolaka mosala ya kotánga. Koyeba maloba mpe etalelaka boni ya makomi okoki kososola; yango wana motángo moko ya maloba ekoki kosɛnga milende ekeseni mingi epai ya batángi ndenge na ndenge. Whitford et al., 2012 Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016
Nini ezali na bopusi na yango?
Mbula mpe mobali to mwasi esengeli kobongola ntango oyo bapesi?
Botali-lisusu yango elobi ete bana, mikóló oyo bakómi mibange mpe bato oyo batángaka na monɔkɔ ya mibale batángaka malɛmbɛ koleka; kasi mwayene moko ya mikóló ezali te meko ya moto moko oyo ebongisami na kotalela mbula na ye. Bato mingi oyo bakɔtaki na bolukiluki bazalaki na kelasi mingi, mpe mingi bazalaki bayekoli. Na kotalela bilembeteli oyo, ezali na motángo moko te ya segɔnde oyo tokoki kobakisa na lisolo ya maloba 1,000 mpo na mobali to mwasi nyonso. Brysbaert, 2019
Maloba ezali biteni ya nsango oyo ekokani te na minɔkɔ ndenge na ndenge. Bokeseni na molai ya maloba, lolenge maloba etongami mpe lolenge ya kokoma esalaka mpe ete kokokanisa WPM kati na minɔkɔ ezala mpasi. Soki otángaka minɔkɔ mingi, kokanisa misala ya lolenge moko na kati ya monɔkɔ moko nde ekosalisa koleka kozwa WPM ya nse lokola elembo ya mayele mingi te. Brysbaert, 2019 CLIFTON et al., 2015
Nini ekoki kosala ete estimasyo esalisa mingi?
Tala ntango oyo esɛngi mpo na kotánga lisolo oyo oyebi te mpe ezali na mokakatano pene na oyo ya mosala na yo, mpe tala makambo oyo ososoli. Mbangu na yo moko mpo na misala ya lolenge moko ekoki kosalisa mingi mpo na kobongisa manaka koleka mwayene ya bato nyonso, atako ndakisa moko mokuse ezalaka na mwa libunga. Kokanisa ntango ya kotánga kaka na ntango ya kopema, kotia bilembo mpe kokoma banɔti te. Oyo ezali motángo mpo na kobongisa manaka, ezali te komeka ya monganga oyo endimami. Brysbaert, 2019
Botali-lisusu ya kotánga noki emoni ete kobakisa mbangu mingi mbala mingi ekitisaka bososoli; kotala makambo noki ekoki kokokisa mokano mosusu, kasi ekokani te na kososola nyonso. Soki ozali kaka koluka koyeba esika nini likambo moko ezali, okoki kotala makomi mpo na koluka yango. Soki ozali koluka koyekola, ntango ya kobakisa mpo na koyeba ndimbola esengeli kotángama na estimasyo. Rayner et al., 2016
Bolukiluki moko te oyo totangi emonisi ete lisano to ngonga moko boye ekomisaka batángi na mayele mingi. Likambo oyo ekoki komekama ezali lolenge moto asalaka na lisolo moko oyo elakisami, na malako oyo elakisami, mpe kotalela bososoli elongo na mbangu. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014
Meká momekano ya ofele oyo etali yango
Mekano ya mbangu ya kotánga
Meka Mekano ya mbangu ya kotánga na lisolo oyo oyebi te mpe yanola mituna na yango ya bososoli. Salela mbano yango lokola motángo oyo etali mosala yango mpo na kobongisa manaka ya kotánga makomi ya lolenge moko. Bakisa ntango mosusu mpo na banɔti to koyekola; kokanisa te ete misala nyonso ekokɔta na ntango ya kotánga kaka.
Mituna oyo batunaka mingi
Formilɛ ezali nini?
Miniti ekokani na motángo ya maloba ekabolami na motángo ya maloba oyo otángaka na miniti moko. Na 238 WPM, 1,000 ekabolami na 238 ezali pene na miniti 4.20, to miniti 4 na sekondi 12. Brysbaert, 2019
Estimasyo yango etángi mpe ntango ya kokoma banɔti?
Te. Motángo yango etali ntango ya kotánga na mbangu oyo oponi; koyekola mpe kokoma banɔti ezali misala mosusu. Brysbaert, 2019
Nakoki kokitisa ntango na ndambo kozanga kososola malamu te?
Botali-lisusu ya kotánga noki endimisi te ete yango ekosalema mpo na moto nyonso. Mbala mingi, kobakisa mbangu mingi esalaka ete bososoli ekita. Rayner et al., 2016
Mikanda oyo euti na yango
- Brysbaert (2019). Maloba boni totángaka na miniti moko? Botali-lisusu mpe bosangisi botali ya mbangu ya kotánga.
- Rayner et al. (2016). Makomi mingi ya kotánga, kasi ntango moke.
- Rayner (1998). Ndenge miso etambolaka ntango ya kotánga mpe kosala na nsango: bambula 20 ya bolukiluki..
- CLIFTON et al. (2015). Ndenge miso etambolaka ntango ya kotánga mpe kosala na nsango: libula ya bambula 40 ya Keith Rayner.
- Whitford et al. (2012). Bomesani na monɔkɔ ya mibale ebongolaka bopusi ya mbala boni maloba ya monɔkɔ ya liboso mpe ya mibale emonanaka: bilembeteli oyo euti na ndenge miso etambolaka ntango ya kotánga baparagrafe ya bomoi.
- Nation (2006). Esengeli koyeba maloba boni mpo na kotánga mpe koyoka?.
- Schotter et al. (2014). Ondima te makambo otángi mbala moko kaka.
- Brysbaert et al. (2016). Toyebi maloba boni? Baestimasyo ya motángo ya maloba oyo moto ayebi, oyo etaleli lolenge maloba elimbolami, motángo ya makambo oyo moto ayoki na monɔkɔ mpe mbula ya moto oyo asali komekama.