Bilembeteli mpe mituya ya ntina
| Lolenge ya kotánga mbano na boyekoli yango | Mwayene ya liboso | Mwayene ya nsima |
|---|---|---|
| Motángo ya likoló na ndenge ya bonkɔkɔ ya kotika komeka | mituya 6.35 | mituya 4.61 |
| Motángo ya likoló na komeka mobimba koleka | mituya 6.77 | mituya 5.19 |
| Mwayene ya molongo na ndenge ya kobongisa komeka | mituya 6.52 | mituya 4.91 |
Etanda 6 ya Woods ná baninga na ye elakisi motuya yango. Bapesaki mituya na nzela ya koyoka, na lisalisi ya ordinatɛrɛ. Lisano ya komona oyo elakisaka motuya mobimba esalemaka na ndenge mosusu ya kolakisa mpe ya kozongisa na makanisi; yango wana motuya yango ezali te mibeko ya mbano ya Helibrain. Ata na kati ya boyekoli yango, kobongola ndenge ya kotánga mbano ebongolaka molai ya molongo oyo emonanaka. Woods et al., 2010
Kobongola molongo ebakisaka nini?
Kozongisa mituya liboso esɛngaka kobatela biloko mpe molongo na yango na makanisi. Kozongisa yango na nsima ebongolaka molongo oyo esengeli kobimisa mpe ekoki kosɛnga kobongola makambo oyo obombi na makanisi to kosalela mayele mosusu ya kozongisa yango. Ndakisa ya misala ya makanisi oyo esalaka, emonisaka bokeseni kati na kobomba makambo mpo na mwa ntango mpe misala oyo etambwisaka to ebongolaka makambo oyo tobombi, na esika ya koloba ete mosala nyonso emonisaka mbano ya eloko moko oyo ebombaka makambo. Baddeley, 2012 Conway et al., 2005
Yango elingi koloba te ete bokeseni kati na kozongisa mituya na nsima mpe liboso emonisaka kaka motuya ya mosala ya kotambwisa makanisi. Lisolo ya komeka molongo ya mituya emonisi ntina oyo bosikisiki ya ndenge ya kotánga mbano ebongolaka bokokanisi yango. Mayele oyo moto asaleli, lolenge ya mabunga mpe mobeko ya kotika komeka nyonso esalisaka mpo na koyeba ndimbola ya bokeseni yango. Woods et al., 2010
Mpo na nini motuya 7 ezali mobeko te mpo na bato nyonso
Lisolo ya kala ya Miller etali makambo oyo makanisi ekoki kosimba mpe lolenge ya kokómisa yango mokuse, kasi elaki te ete moto nyonso akoki kozongisa kaka mituya 7. Botali ya Cowan oyo eyaki na nsima elobeli motángo moke ya biteni ya makambo na ntango oyo moto akoki te kozongela yango na makanisi mpe kosangisa yango na bituluku. Ndenge yango etalelaka makambo mpe bimekeli ekeseni; moko te epesi ntina ya kolongola motuya moko oyo etyami liboso na molai nyonso ya mituya oyo moto azongisi liboso mpo na kokanisa oyo akozongisa na nsima. Miller, 1956 Cowan, 2001
Nini ezali na bopusi na yango?
Mbula, kelasi mpe ndenge ya kolakisa mituya ezali na ntina
Boyekoli ya motuya oyo etalelami lokola ya momeseno mpo na molongo ya mituya etalelaki mbula mpe kelasi, kasi bato mikóló oyo basanganaki na yango bamonisi te mibeko mpo na bato ya mbula nyonso, minɔkɔ nyonso mpe ndenge nyonso ya kolakisa. Bokeseni ya mbula oyo emonanaki na bato yango endimisi te ete motángo ya moto na eteni ya ordinatɛrɛ oyo ebongisami na mbula ezali solo. Koyoka mituya mpe ezali na molongo ya kolakisa oyo ekeseni na komona motuya mobimba mbala moko. Woods et al., 2010
Boyebi oyo moto azwi na boumeli ya ntango ekoki kobongola ndenge oyo abombaka molongo ya bilembo na makanisi. Bolukiluki ya kosangisa makambo na bituluku elimboli ndenge oyo ebongiseli moko ekoki kosala ete molongo ezala mokuse mpo na kobomba yango. Lisusu, likambo moko ya moto oyo amesanaki mingi na komeka elakisaki ete molai ya molongo ya mituya oyo azongisaki emataki mingi, na lisalisi ya ebongiseli ya komikundola oyo ayekolaki. Makambo yango endimisi te ete lolenge nyonso ya komikundola emati ndenge moko. Mathy et al., 2012 Ericsson et al., 1980
Ndenge nini tosengeli kolimbola bokeseni ya mbano ya moto moko?
Soki ozali kokokanisa, batela ndimbola ya mosala mokomoko mpe mibeko ya kotánga mbano. Mbano ya nse na kozongisa mituya na nsima ezali yango moko te elembo ya maladi. Lisusu, bokeseni monene koleka oyo emonanaka mingi mpo na moto moko ekoki te kolimbolama na ndenge ya monganga soki komeka malamu mpe mibeko oyo ebongi ezali te. Botali ya mayele ya komeka molai ya mituya elobi ete esengeli kosalela ndenge ya komeka oyo elimbolami polele mpo na kozwa makanisi na ntina ya makanisi ya kosala. Conway et al., 2005
Ezali mpe likama kokanisa ete molai nyonso ya mituya ekokani na nivo moko boye ya n-back. Bolukiluki monene oyo esangisi boyekoli mingi emonisi ete bimekeli ya n-back mpe ya molai ya molongo ekoki te kosalelama lokola bimekeli oyo ekokani, atako nyonso mibale ebengamaka bimekeli ya makanisi ya kosala. Mbano etaleli misala oyo komeka esɛngi, na ndakisa koyeba, kobongisa makambo oyo ozali kobomba, mpe kozongisa yango na makanisi. Redick et al., 2013
Mpo na kolandela mbano na yo kaka mpo na koyeba ndenge ozali kokende, kokokanisa kozongisa mituya liboso na kozongisa mituya liboso, mpe na nsima na na nsima, ntango nyonso na ndenge moko ya kolakisa. Soki obongoli mayele ya kosangisa mituya na bituluku, koma ete obongoli yango. Mbano ya malamu koleka ekoki kouta na mayele oyo esalaka malamu mpo na makambo yango, kasi te na bomati ya makoki nyonso ya komikundola. Woods et al., 2010 Mathy et al., 2012
Meká momekano ya ofele oyo etali yango
Mekano ya kobosana te mituya
Meka Mekano ya kobosana te mituya lokola mosala ya komona mpe kozongisa na makanisi. Esengeli kolimbola mbano na kolanda malako na yango moko; ezali te lolenge ya koyoka mituya mpe kozongisa yango liboso mpe na nsima oyo ezali na etanda. Kosalela bokeseni oyo ebimisamaki na boyekoli lokola mbano oyo esengeli kokóma na yango mpo na koyeba maladi te.
Mituna oyo batunaka mingi
Bokeseni oyo esengeli kozela ezali kaka mituya mibale?
Te. Bokeseni ya mwayene na ndenge ya bonkɔkɔ ya kotánga mbano na boyekoli yango ezalaki mituya 1.74, mpe ndenge mosusu ya kotánga mbano ebimisaki bokeseni mosusu. Ezali mobeko te mpo na moto mokomoko. Woods et al., 2010
Ekoki moto kozongisa mituya mingi koleka ntango azali kozongisa yango na nsima?
Mbano mpe mayele ya moto na moto ekoki kokesana. Mwayene ya etuluku emonisi te ete moto nyonso asengeli kozwa mbano moko likoló ya mosusu na komeka nyonso. Woods et al., 2010
Nakoki kobongola molai ya molongo ya mituya mpo ezala n-back?
Mikanda oyo ezali te na lolenge ya kobongola yango oyo endimami na boyekoli; bimekeli yango ekokani te. Redick et al., 2013
Mikanda oyo euti na yango
- Woods et al. (2010). Kobongisa komeka molongo ya mituya mpo na kotalela bomikundoli ya maloba na ntango mokuse.
- Cowan (2001). Motángo ya maji 4 na bomikundoli ya ntango mokuse: kotalela lisusu makoki ya makanisi ya kobomba makambo.
- Miller (1956). Motángo ya maji 7, kobakisa to kolongola 2: ndelo mosusu ya makoki na biso ya kosala na makambo.
- Baddeley (2012). Bomikundoli ya mosala: makanisi, bandakisa mpe bantembe.
- Conway et al. (2005). Misala ya komeka molai ya bomikundoli ya mosala: botali ya lolenge ya kosala mpe malako mpo na basaleli.
- Redick et al. (2013). Bimekeli ya molai ya makanisi mpe n-back mpo na bomikundoli ya mosala: bosangisi ya bolukiluki.
- Ericsson et al. (1980). Kozwa mayele ya komikundola.
- Mathy et al. (2012). Nini ezali ya maji na mituya ya maji? Kosangisa makambo na bituluku mpe kokómisa makambo ya bomikundoli ya ntango mokuse mokuse.