Yah to loowdi

ƳEWTAGOL SEEƊA HANDE

Waɗ limooji siftotooɗi.

Siftor limooji winndaaɗi, suuɗ ɗi, caggal ɗum ƴeew ko heddii e hakkille maa. Suɓo no yaawi maa, ƴeewto kadi laawol seeɗa ngam jokkondirde sawto e natal.

Yahu to ƴeewtagol
Ko yoɓetee sahaa kalaAlaa konte · Alaa ɓaylaaɗe
Natal sosaaɗo kesum, holli ɗeeɓe limooji e kartal natal jokkondiraaɗi.
Udditde janngitagol maa e ɗo…
Paɗe maa waawi janngitde.

Ko ƴeewtagol ganndal waawi hollude

Ƴeewto toɓɓere limooji e pelle seeɗa. E laawol mawngol, sawtiiji konsonant ena foti limooji; ɓeydu sautiiji vokal ngam waɗde kelme, caggal ɗum miijtu ɗum. Ɗum ko laawol siftorde suɓotoongal; jokkondiral maa ena waawi ɓurude no feewi e maa.

Dresler e yimɓe makko (2017) njiyii wonde janngitagol laawol mahnde e hakkille e nder yontere 6 ɓeydi siftorgol doggol kelme janngiraaɗe. Ƴeewtagol ngal ƴeewtaani ndee jannginoowo, tee tabbitinaani ɓeydital IQ walla hakkille siftorgol fuu.

Ƴeewtagol jaŋde e ɗaɓɓitagol yimɓe Simons e yimɓe makko (2016) hollii tabbitinol ɓuri tiiɗde ngam ɓeydude e golle janngiraaɗe, haa ɓuri jokkondiral e golle ɗuuɗɗe. Ɗee kuutorɗe ko golle janngitagol, wonaa ƴeewtagol daartol walla habaru kisal.

Natal cakkitiiɗo laawol tokosel jokkondirgol piiji siftoraaɗi seeɗa.

Jaabawuuji seeɗa ngam wallude

Ɓeyngu fof ko yaasi?

Eey. Daraja fof, doggol natal, aslol e ndokkal ɗi fof ko yaasi, alaa binnditagol maa walaa hoolaare.

Ɗum maa ɓeydu IQ am walla siftorgol am fuu?

Min mbaawaa haalude ɗum. Ɓeydude e golle ɗoo ena hollita ko feewi ko paɗe janngiraaɗe ɗee, e ɗee cuɓoraaɗe.

No limooje ɗe njoɓiree?

Limoore kala limata so nde nanndii e nokkuure mum e doggol asli ngal. Limoore 0 arande ena heewi maana. Boowal hakkunde limooje ɗe momtete.

Ɓataake e janngitagol ɓurɗo

  1. Dresler et al. (2017). Janngitagol siftorgol wayli jokkondiral garabuuji hakkille ngam wallude siftorgol ɓurɗo. Neuron.
  2. Simons et al. (2016). Programmuuji “janngitagol hakkille” ena gollira? Psychological Science in the Public Interest.