Yah to loowdi

ƳEWTAGOL SEEƊA HANDE

Limde seeɗa. Fuɗɗorde hesere.

Ƴeewtagol seeɗa e ɓeydude, ittude, limde e feccitde. Paɗe kala ena heɓa ɗow mum. Alaa streakji reeneteeɗi, alaa jogoraade ko a waɗaani.

Yahu to ƴeewtagol
Ko yoɓetee sahaa kalaAlaa konte · Alaa ɓaylaaɗe
Limoore nay e sawto limde keeriiɗe e dow deftere udditunde e kalam.
Udditde janngitagol maa e ɗo…
Paɗe maa waawi janngitde.

Ko ƴeewtagol ganndal waawi hollude

Ƴeewto laawol limde, tan wonaa jaabawol: feccit limde, heɓ limde ɓuuɓnde caggal ɗum feewnito, walla waylu feccitde e limde. Ɗee ƴeewtagol ngam yaawde limde e laaɓal. Dañe ƴeewtagol ɓurɗe ena ɗowtinaaka IQ ɓurɗo.

Golle kala ena woodi ɗow mum. E 3 naamne mum, jaabawuuji 3 to feewi ena ɓeyda ɗow gooto; 1 walla ko famɗi ɗum ena lesnina ɗow. So wonaa ɗum, ɗow mum heddoto. Ɗowji ɗii ena heddoo hakkunde 1 e 5.

Ƴeewtagol siftorgol ena waawi wallude e jogagol humpito janngiraaɗo (Roediger & Karpicke, 2006). Ƴeewtagol maɓɓe huutori haala, wonaa ndee jannginoowo limde. Min hokkata janngitagol limde, wonaa yuɓɓo tabbitinaaɗo ngam ɓeydude hakkille e ɗum fuu.

Ƴeewtagol jaŋde e ɗaɓɓitagol yimɓe Simons e yimɓe makko (2016) hollii tabbitinol ɓuri tiiɗde ngam ɓeydude e golle janngiraaɗe, haa ɓuri jokkondiral e golle ɗuuɗɗe. Ɗee kuutorɗe ko golle janngitagol, wonaa ƴeewtagol daartol walla habaru kisal.

Natal cakkitiiɗo laawol tokosel jokkondirgol piiji siftoraaɗi seeɗa.

Jaabawuuji seeɗa ngam wallude

Ɓeyngu fof ko yaasi?

Eey. Daraja fof, doggol natal, aslol e ndokkal ɗi fof ko yaasi, alaa binnditagol maa walaa hoolaare.

Ɗum maa ɓeydu IQ am walla siftorgol am fuu?

Min mbaawaa haalude ɗum. Ɓeydude e golle ɗoo ena hollita ko feewi ko paɗe janngiraaɗe ɗee, e ɗee cuɓoraaɗe.

Hol ko waɗata so mi accii ñalnde?

Hay huunde waylataa. Golle limde kala ena heddoo e daraja mum. Janngito so aɗa yiɗi, nde ɗuuɗal nde aɗa yiɗi.

Ɓataake e janngitagol ɓurɗo

  1. Dresler et al. (2017). Janngitagol siftorgol wayli jokkondiral garabuuji hakkille ngam wallude siftorgol ɓurɗo. Neuron.
  2. Simons et al. (2016). Programmuuji “janngitagol hakkille” ena gollira? Psychological Science in the Public Interest.
  3. Roediger & Karpicke (2006). Janngugol ɓeydiraaɗo ƴeewtagol: Ƴeewtagol siftorgol ɓeydata jogagol humpito e yeeso. Psychological Science.