Nya siwo wòle be nànya kple nɔmba
| Kpɔɖeŋu | Nu si trɔ | Nu si me efia o |
|---|---|---|
| Akpa 4, akpa ɖesiaɖe me nɔmba ŋɔti 3, siwo katã nye 12 | Ale si woɖo nyawo ɖe susu me trɔ va akpa me | Ame sia ame ate ŋu aŋlɔ nɔnɔmetata sia ɖe susu me |
| Nudzesi si wònya xoxo | Nunya si le ame ƒe susu me xoxo ate ŋu aɖe susu ƒe dɔwɔwɔ ƒe kpekpeɖeŋu | Nɔnɔmetata ɖesiaɖe le teƒe si woate ŋu akpɔ ɖeka |
| Nufiafia si wòkɔ 7 yi 79 nɔmba ŋɔti | Nɔmba ŋɔti ŋu ŋugbedodo si wòsrɔ̃ ŋutɔ | Ŋugbedodo ƒe ŋusẽ si wòkɔa nu 79 ɖe susu me le dɔwɔwɔ siawo katã me |
Akpa gbãtɔ la nye akpaɖeɖe ƒe kpɔɖeŋu, menye ŋugbedodo ƒe ŋusẽ si woɖo ta le o. Akpa etɔ̃lia la nye nufiafia sesẽ si wowɔ le nyateƒe me. Le nufiafia ma me, ame si wɔ kpɔɖeŋua zã nyanya tso ŋkɔɖoɖo ƒe ɣeyiɣiwo ŋu kple ɖoɖo si kpena be nɔmba ŋɔtiwo nadzra ɖe susu me. Agbalẽa gblɔ hã be nufiafia la me kpeɖeŋu menɔ esi woɖo konsonantiwo ɖe teƒe nɔmba ŋɔtiwo o; esia le vevie be woagblɔ nɔmba ŋɔti ƒe kpɔɖeŋua gɔme. Ericsson et al., 1980
Nu ka nye akpa?
Akpa nye nu si woɖo ɖe susu me abe nu ɖeka ene, ke menye nɔnɔmetata siwo ame ate ŋu akpɔ ƒe xexlẽme ɖeka o. Eƒe viɖe le nu si susuɖela la nya xoxo kple ale si woɖo nɔnɔmetatawo ɖo la ŋu. Miller ƒe ŋuɖoɖo tso nɔnɔmetatawo trɔtrɔ ŋu kple Mathy kple Feldman ƒe dɔ tso nu dzraɖoɖo ŋu la ɖe fia nu si ta nɔnɔmetata siwo woaxlẽ ɖe go la ate ŋu aɖe ame ƒe susu me le mɔgbɔ. Miller, 1956 Mathy et al., 2012
Cowan ƒe ŋuɖoɖo si kɔ teƒe suetɔ la le ŋku me nɔnɔme siwo ɖe ɖoɖoɖeɖe kple nyanya si ame xɔ le xoxo ŋu. Ame si zã akpa siwo wònya le nɔmba game si wòwɔna le ŋkeke sia ŋu la, menye be wòle nɔnɔme mawo me o. Nyateƒe siawo mate ŋu atsɔ wɔnɔa go o, elabena nu si wòxɔ ɖe akpa me kple mɔ si woɖo be woazã la to vovowo. Cowan, 2001
Akpaɖeɖe kple nuxlẽɖeɖe akea le vevie?
Nuxlẽɖeɖe akea kpena nu be nuwo nanɔ susu me; akpaɖeɖe trɔna ale si woɖo nuwo ɖe susu me. Woate ŋu awɔ dɔ ɖeka, ke menye dɔ ɖeka o. Ŋugbedodo ƒe susuŋutinya ɖe ɖoɖoɖeɖe si le ɣeyiɣi vie me le akpa, dɔ bubuwo ƒe dzikpɔkpɔ kple nyanya si ame xɔ le xoxo ŋu. Baddeley, 2012
Nukae le edzi wɔwɔ me?
Aleke nàbu be wòasrɔ̃a nu geɖe?
7-yi-79 ƒe nyateƒe la nye kpɔɖeŋu ɖeka si wòle nufiafia sesẽ me, menye nu si wòva ame geɖe dzi alo nufiafia ƒe ɖoɖo si wòle ame sia ame ƒe nu o. Eɖe fia be nu dzraɖoɖo si ame srɔ̃ ate ŋu atrɔ dɔwɔwɔ ƒe kpɔɖeŋu ŋutɔ, ke meɖe ame ɖeka ƒe ŋugbedodo ƒe akpa nàva ɖo ŋu nyatakaka geɖe o. Nu si wòsrɔ̃a nufiafia sia la me kpeɖeŋu le dɔ bubuwo me o la hã le vevie. Ericsson et al., 1980
Ŋugbedodo ƒe kpɔɖeŋu siwo wòɖe ɖe go me hã le ŋuɖoɖo ƒe ɖoɖo ŋu. Le nuxlẽɖeɖe ƒe dɔ gã la me, akpa max si ame ɖo va yi kple akpa si woɖo ɖo xoxo la na ame mawo ƒe ŋɔŋlɔme siwo mesɔ o. Eya ta ne woato mɔwo dometɔwo me la, ele be nɔnɔmetata ƒe ɖoɖo kple ŋɔŋlɔme ƒe mɔ nanɔ ɖeka; mele be woatsɔ kpɔɖeŋu si wòɖo ɖe edzi le teƒe ɖeka ko la ade gbe ɖe kpɔɖeŋu si woɖe le mɔ bubu dzi la o. Woods et al., 2010
Nu ka wòle be woawɔ?
Ne èdi be yèato kpɔɖeŋu si me dzidzeme mele o la, ɖo ɖeɖe me le ŋgɔ be àdzra nɔmba ŋɔtiwo ɖe akpa me, zã mɔ ɖeka le dɔwɔwɔ siwo sɔ me, eye ŋlɔ tɔtrɔa ne èzã mɔ yeye. Nyatakaka tso nu dzraɖoɖo ŋu la ɖe teƒe be nɔnɔmetata ƒe ɖoɖo wɔa dɔ; meɖo go be akpaɖeɖe ƒe nɔnɔme ɖeka si ame sia ame nàzã alo be mɔ si ame ɖeka wɔ be yèazã nu ŋugbedodo la kpena nɔnɔmetatawo katã o. Mathy et al., 2012
Zã nu yeye siwo mènya o, ne èle kpɔm be mɔa kpe ɖe dɔwo ŋu le nu si mèŋlɔ ɖe susu me xoxo ŋu. Ŋugbedodo ƒe mɔ siwo wòle agbalẽwo me la ɖo ŋku be ele be mɔwɔwɔa nasɔ nu si wòdi be yeatrɔ kpɔ la ŋu. Nufiafia ƒe ŋusẽ nyo, ke ele be woagblɔe abe nufiafia si wòsrɔ̃ la ene; mele be woatrɔe va nudzesi be ame ƒe ŋusẽ nyinaa kɔ ɖe edzi o. Conway et al., 2005
Le nu mamlɛa, nɔmba ŋɔti ƒe ŋugbedodo si wòzã akpa me la ƒe tɔtrɔ va n-back ƒe ŋusẽ alo IQ me la, mɔ si woɖo ta o. Ŋutinyagbalẽ si wɔ akpa ƒe ŋugbedodo kple n-back ƒe kpɔɖeŋu dome la ɖe fia be kpɔɖeŋu siwo katã xɔ ŋugbedodo ƒe ŋkɔ la hã menye nu si wòate ŋu atsɔ wɔnɔa go o. Redick et al., 2013
Da kpɔɖeŋu bɔbɔe si sɔ kple esia
Nɔmba ŋugbedodo kpɔɖeŋu
Wɔ nɔmba ŋugbedodo kpɔɖeŋu la, eye ɖo ŋku ale si èɖo nɔmba ŋɔtiwo ɖe akpa me. Ne èle mɔwo dometɔwo me kpɔm la, zã nɔnɔmetata kple ŋɔŋlɔme ƒe ɖoɖo sia. Ŋɔŋlɔme si wòkɔ ɖe dzi la fia be ŋugbedodo nyo le nɔnɔme siawo me; mefia be susu ƒe ŋusẽ nyinaa alo nunya me kɔ ɖe edzi o.
Biabia siwo gbɔna zi geɖe
Akpaɖeɖe kɔa teƒe siwo ŋu wòate ŋu aŋlɔ nuwo ɖe susu me la dzi?
Ete ŋu atrɔ nu si woɖo ɖe susu me le akpa ɖeka me. Nyatakaka siwo le la medze be akpa siwo ame ƒe susu si le xoxo la nava geɖe wu o. Cowan, 2001 Mathy et al., 2012
Màte ŋu aŋlɔ 79 nɔmba ŋɔti?
Nyateƒe gbãtɔ la nye ame ɖeka si woɖo nufiafia ŋutɔ le; menye nu si wòva ame geɖe dzi alo ŋugbedodo si woɖe na ame o. Ericsson et al., 1980
Nu ka ta nɔmba siwo menya xoxo la mebena sesẽ o?
Nyanya si le wò susu me xoxo ate ŋu akpe ɖe ŋu be nàtrɔ nɔnɔmetatawo kple be nàŋlɔ wo ɖe susu me. Esia nye nu si akpaɖeɖe ƒe nyatakaka le ŋu. Miller, 1956 Mathy et al., 2012
Dzɔtsoƒewo
- Woods et al. (2010). Nɔnɔmetata siwo ŋu woate ŋu aɖe nɔmba xexlẽme le, be woakpɔ ŋugbedodo ƒe gaƒoƒo vie me ŋɔŋlɔ ŋu.
- Cowan (2001). Nɔmba si me ŋusẽ le 4 le ŋugbedodo ƒe gaƒoƒo vie me: Ŋuɖoɖo yeye tso susu ƒe dzraɖoɖo ƒe ŋusẽ ŋu.
- Miller (1956). Nɔmba si me ŋusẽ le 7, kple 2 si woate ŋu akɔ alo adze edzi: Mɔ siwo ɖe ame ƒe ŋusẽ dzi be wòakɔ nyatakaka ɖe susu me.
- Baddeley (2012). Susu ƒe dzraɖoɖo: Ŋuɖoɖo, nɔnɔmetata kple nyawo siwo menɔ xoxo o.
- Conway et al. (2005). Susu ƒe dzraɖoɖo ƒe kpɔɖeŋu: Mɔwɔwɔ ƒe ŋuɖoɖo kple zãzã ƒe mɔfiaɖeɖe.
- Redick et al. (2013). Akpa gã kple n-back ƒe susu dzraɖoɖo ƒe kpɔɖeŋu: Ŋutinyagbalẽ ƒe nyatakaka ƒe dzidzɔdzɔ.
- Ericsson et al. (1980). Nunya ƒe ŋusẽ srɔ̃.
- Mathy et al. (2012). Nu ka ta nɔmba ŋutɔ la nye nu ƒe ŋusẽ? Akpaɖeɖe kple nyatakaka dzraɖoɖo le gaƒoƒo vie me ŋugbedodo me.
Dɔ axa sia ƒe ŋkɔ abe tsoƒe ene: Aleke akpaɖeɖe kpena wò be nàŋlɔ nɔmba geɖe ɖe susu me?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ee/answers/chunking-and-number-memory. CC BY 4.0.
← Kpɔ ŋuɖoɖo bubuwo