بەڵگە و ژمارەکانی سەرەکی
| دۆخی دەستکەوت لە کۆکردنەوەی ڕاهێنانی شوێنی | لێکدانەوە |
|---|---|
| 217 لێکۆڵینەوە پشکنراوە | کۆمەڵێکی فراوانی دەستێوەردانە شوێنییەکان |
| شیکاری ماوە: 206 لێکۆڵینەوە، 1,038 قەبارەی کاریگەری | ئەو شیکارییەی کە بنەمای مەزەندەی دوای لابردنە |
| ناوەندی g = 0.47 دوای لابردنی دەرچووەکان | کاریگەری ڕاهێنانی ستانداردکراوی مامناوەند |
| گواستنەوە بۆ ئەرکە شوێنییەکانی تر | هەندێک گشتیکردن لەناو بوارێکی شوێنیدا |
| ئەرک و مەرجی کۆنترۆڵی جیاواز | هیچ بڕ و دەستکەوتێکی ڕاهێنانی کەسیی گشتگیر نییە |
ئەم کۆکردنەوەیە بەردەوامی، هۆکارەکاریگەرەکان و گواستنەوە لەبەرچاو دەگرێت. ئەمە فراوانترە لە پێداچوونەوەیەکی دەستێوەردان کە تەنها سووڕانەوەی زەینی تێدا بێت. ئەنجامەکانی پشتگیری لە نەرمیی شوێنی دەکەن، بەڵام دامەزرێن ناکەن کە هەموو یارییەکی کورتخایەنی ئۆنلاین هەمان دەستێوەردانی ناوەندی دووبارە دەکاتەوە یان زیرەکی گشتی دەگۆڕێت. Uttal et al., 2013
بە تەواوی چی دەتوانێت باشتر ببێت؟
تاقیکردنەوەی کلاسیکی سووڕانەوەی زەینی پێوانەی هەماهەنگکردنی شتەکان لە ئاراستەی جیاوازدا دەکات. تاقیکردنەوەکانی تر شتی زیاتر، سەرلێشێواندنی جیاواز یان سنووری کاتیی توند زیاد دەکەن. کارایی دەتوانێت فێربوونی یاسا و ستراتیژییەکانی ئەرکەکە ڕەنگبداتەوە، هەروەها گۆڕان لە کارایی چارەسەرکردن. ئەنجامەکە پێویستە وردی، خێرایی و کۆمەڵەی شتەکان دیاری بکات. Shepard et al., 1971 Vandenberg et al., 1978
توێژینەوەی دووبارە تاقیکردنەوە دەستکەوتەکان لە تاقیکردنەوە زەینییە دووبارەبووەکاندا تۆمار دەکات، بۆیە هەوڵی دووەم بە تەنها تاقیکردنەوەیەکی ڕاهێنانی کۆنترۆڵکراو نییە. هەڵسەنگاندنێکی بەکەڵک پێویستە جیاوازی لە نێوان ئاشنابوونی ئاسایی و کاریگەری زیادەی دەستێوەردانێکدا بکات. Scharfen et al., 2018
ئایا ڕاهێنان هەمووان بە یەکسانی یارمەتی دەدات؟
مێتا-شیکارییەکە پشتگیری لە دەستکەوتی کەسیی وەک یەک ناکات. لە جیاوازیی نێوان دەستێوەردانەکان و بەشداربووان دەکۆڵێتەوە، لەوانەش تەمەن و ڕەگەز، بەڵام کاریگەرییەکی کۆکراوە ناتوانێت باشتربوونی یەک کەس پێشبینی بکات. بە هەمان شێوە، پێداچوونەوە مێژووییەکانی جیاوازی ڕەگەز ناوەندەکانی پەیوەست بە ئەرک باس دەکەن نەک سنووری کەسیی جێگیر. Uttal et al., 2013 Voyer et al., 1995 Linn et al., 1985
چی کاری تێدەکات؟
ئایا باشتربوون بۆ دەرەوەی یارییەکە دەگوازرێتەوە؟
گواستنەوە بۆ ئەرکە شوێنییە ڕاهێنەنەکراوەکان ئەنجامێکی زانیاری-زیاترە لە باشتربوون تەنها لە شتە دووبارەبووەکاندا، وە کۆکردنەوەکە ئەم جۆرە گواستنەوەیەش ڕاپۆرت دەکات. ئەمە هێشتا تەنکترە لە کارایی باشتر لە هەموو چالاکییەکی شوێنیی جیهانی ڕاستەقینە یان بەرزبوونەوەی زیرەکی گشتی. لێکچوونی نێوان ڕاهێنان و هەڵسەنگاندن گرنگە بۆ ئەوەی چی دەتوانرێت بانگەشەی بۆ بکرێت. Uttal et al., 2013
چۆن خۆت لە تێکدانانی گۆڕانی ستراتیژی بە توانایەکی نوێ بەدوور دەگریت؟
وەشانی ئەرک، کات و ئاشنابوونی پێشوو تۆمار بکە. ئەگەر دەست بە بەکارهێنانی ستراتیژییەکی جیاوازی بەراوردکردن بکەیت، ئەوە دەتوانێت فێربوونی بەکەڵک بێت، بەڵام وەک بەشێک لە گۆڕانکارییەکە باسی بکە. ئەنجامێک لەسەر یەک کۆمەڵە شێوە بە شێوەیەکی سەربەخۆ نمرەیەکی شوێنی گشتی پشتڕاست ناکاتەوە. Shepard et al., 1971 Vandenberg et al., 1978
دەنگی پێوانەکردنیش گرنگە. توێژینەوەی پاردۆکسی متمانەپێکراوەتی نیشان دەدات کە ئەنجامەکانی ئەرکی کلاسیک لە ئاستی گرووپدا دەتوانن بەهێز بن لە کاتێکدا جیاوازییە کەسییەکانی ناجێگیر پێشکەش دەکەن. گۆڕانێکی بچووک لە نێوان دانیشتنە کورتەکاندا نابێت زۆر لێکبدرێتەوە وەک گۆڕانێکی هەمیشەیی. Hedge et al., 2017
ئامانجێکی ڕاهێنانی واقیعی چییە؟
کار بکە بۆ چارەسەرکردنی وردتر و کاراتر لە شتە نەناسراوەکانی هاوشێوە، و هەردوو ئەنجامەکە بە دیار بهێڵە. ئەو کۆکردنەوەیەی کە ئاماژەی پێدراوە ماوەیەکی ڕۆژانەی گشتگیر، ژمارەی دانیشتنەکان یان نمرەی ئامانج بۆ ئەم ئەرکەی وێبگەڕ دامەزرێن ناکات. پشتگیری لە ئەگەری فێربوون دەکات، نەک پێشبینییەکی کەسیکراو. Uttal et al., 2013 Scharfen et al., 2018
خۆت لە لێکدانەوەی سەختیی سەرەتایی بە پێی ستێریۆتایپی ڕەگەز بەدوور بگرە. ئەدەبیاتی گرووپ و پێداچوونەوەی فراوانتر لە لێکچوونەکان توانای کەسێک دیاری ناکەن. کارایی ئێستا و توانای فێربوون پرسیاری جیاوازن. Voyer et al., 1995 Hyde, 2005
بۆیە بانگەشەی دەستکەوتی ڕاستگۆیانە تایبەتە: ڕاهێنانی شوێنی بەڵگەی باشتربوونی ناوەندی هەیە، لەوانەش هەندێک گواستنەوە لەناو بوارەکەدا، لە مەرجەکانی توێژراو. ئایا ڕاهێنانی یارییەکی دیاریکراو ئەنجامێکی گواستنەوەی دیاریکراو بەرهەم دەهێنێت پێویستی بە تاقیکردنەوەی ڕاستەوخۆ هەیە. Uttal et al., 2013
تاقیکردنەوەی بەخۆڕایی پەیوەندیدار تاقی بکەرەوە
تاقیکردنەوەی سووڕانەوەی زەینی
تاقیکردنەوەی سووڕانەوەی زەینی تاقی بکەرەوە بۆ ئەزموونکردنی ئەرکەکە. ئەگەر ڕاهێنان بکەیت، هەوڵەکانی پێشوو تۆمار بکە و شتی نەناسراوی هاوشێوە بەکاربهێنە کاتێک گۆڕانکاری هەڵدەسەنگێنیت. یارییەکە بەڵێنی زیادبوونی IQ یان کاریگەری ناوەندی ڕاپۆرتکراو لە دەستێوەردانە شوێنییەکان نادات.
پرسیارە باوەکان
ئایا g = 0.47 واتای %47 باشتربوونە؟
نەخێر. ئەمە جیاوازییەکی ناوەندی ستانداردکراوە، کە دەرچووەکان لە کورتەی ئاماژەپێدراو لابراون. Uttal et al., 2013
ئایا ڕاهێنان زیرەکی من بەرز دەکاتەوە؟
ئەنجامی ڕاهێنانی شوێنی ئەو ئەنجامە بۆ ئەم یارییە دامەزرێن ناکات. پێویستە باشتربوون و گواستنەوە لەو ئاستەدا باس بکرێن کە بە ڕاستی پێوانە کراون. Uttal et al., 2013
چەند خولەک ڕاهێنان بکەم؟
ئەم سەرچاوانە بڕێکی گشتگیری گونجاو بۆ ئەرکی وێبگەڕ دامەزرێن ناکەن. خشتەیەکی جێگیر وردییەکی پشتگیری نەکراو زیاد دەکات. Uttal et al., 2013 Scharfen et al., 2018
سەرچاوەکان
- Voyer et al. (1995). قەبارەی جیاوازیی ڕەگەز لە تواناکانی شوێنیدا: مێتا-شیکارییەک و بەرجەستەکردنی گۆڕاوە بنەڕەتییەکان..
- Linn et al. (1985). دەرکەوتن و تایبەتمەندیکردنی جیاوازیی ڕەگەز لە توانای شوێنیدا: مێتا-شیکارییەک.
- Shepard et al. (1971). سووڕانەوەی زەینی شتە سێ-ڕەهەندییەکان.
- Vandenberg et al. (1978). سووڕانەوە زەینییەکان، تاقیکردنەوەیەکی گرووپی بۆ خەیاڵکردنی شوێنیی سێ-ڕەهەندی.
- Uttal et al. (2013). نەرمی لێهاتووییە شوێنییەکان: مێتا-شیکارییەکی لێکۆڵینەوەکانی ڕاهێنان..
- Hyde (2005). گریمانەی لێکچوونی ڕەگەز..
- Scharfen et al. (2018). کاریگەرییەکانی دووبارە تاقیکردنەوە لە تاقیکردنەوەکانی توانای زەینیدا: مێتا-شیکارییەک.
- Hedge et al. (2017). پاردۆکسی متمانەپێکراوەتی: بۆچی ئەرکە زەینییە بەهێزەکان جیاوازیی کەسیی متمانەپێکراو بەرهەم ناهێنن.
