Массараллин сецам муьлхха хилар ду, цуьнан хан мичахь дӀаьххье ю?

Рэймонд а, цуьнан хьалха болх бина берриге а теза сери йоза хьажаран экспериментехь, тӀаьхьа долчу талламашкахь а, теза дӀасахьеха сурт хьажаран гӀуллакх хьалхе дергаш ду: дика долу хьалхе аьлла предметаш хьажош ю, кхин предметаш юкъахь. Болх дика хиларна болжамца хан юккъера йоцу, последовательность а, дӀахьажархочунна муьлха гӀуллакх деза а тӀехь латта. И хан муьлхха массараллин гӀуллакхца юккъера хьалхе хӀоттийна хан дац. Raymond et al., 1992 Dux et al., 2009

ШолгӀа предмет цхьаьна хьажа йиш йоцу дуй?

ТӀехь долу кхетам — хьалхе лерина болчу шартехь шолгӀа тоьшалла хьажаран а, жоп далар а кӀезиг дика хилар ду. Теореш къасто йиш ю: къастор, кхетан хьалха хилар, болхбан хьехам дӀахӀоттор а, цуьнца йоьзна йиш йолу кхечу хьалхенаш а. Талламашкахь и далил хьажа, харцчу жопан хӀора хилам цхьана хьалхенан хӀаллакь хиларца цхьаьна хьажарна йиш йоцу. Dux et al., 2009 Martens et al., 2009

Иштта жопан нийсалла, тоьшаллан хан а, хьалхарчу тоьшалла къасторна деза шарт а лерина. Инструкцин я тоьшаллан хийцамашка тӀехь хьажам хийца йиш ю. Милисекундашкахь дӀаьххье хан кхетархьама болхан бехкамаш хьалха билгалбаьхна хила беза. Raymond et al., 1992 Martens et al., 2009

Болхбан хьехам дийцарехь маца дӀакхоча?

Хьалхарчу тоьшалла лардар а, диц ца даран а, тӀаьхьа йогӀу предметан болхца барт ца хуьлу. Болхбан хьехаман теореш диц ца даран а, контроль даран а гӀуллакхаш къасто; Коуэнан талламна тӀехь хьажам билгалбелла шартехь лелош ю. И модельшна кхетам баран барам бийцарна пайда бо, амма сецам адаман диц ца даран йоккха барамна барабарна хьажаран тӀехь болхбан боккха далил дац. Baddeley, 2012 Cowan, 2001

И кӀезиг ларлуш хиларца цхьаьна дуй?

ХӀан-хӀа. Цхьа секунда кхаччалц юккъера лелаш долчу тоьшаллаш хьажаран хала хилар, чаккхенгахь дӀахӀоттийна минутан тӀехь болхбан дика хилар дуьзна дац. Ларлуш хилар хьалхе дӀахьу талламашкахь хан тӀехь хуьлуш долу хийцамаш а, гӀалаташ а хьажо; массараллин сецаман экспериментехь хьалхе долу хиларшна юккъера интервал хийца. Оцу юккъара маьӀна «ларлуш хилар» хиларна, цуьнан кӀезиг ханан аьттош йолу дӀаьххье хийца йиш йоцу. Esterman et al., 2013 Dux et al., 2009

Сон дицдаран мета-талламна тӀехь а, кхетам баран кхечу декъашхой а, хьажамаш а къасто. Дукха хан тӀехь гӀалат даран гӀуллакхна 200–500 ms хьалха дийцина кхетам автоматически хьалхаотто йиш яц, цхьа теза тоьшалла дицдаро сон дицдар я бахьана билгалдоккху аьлла ма дика. Lim et al., 2010

Къахьегаман къамелш а, берийн я кхечеран барамаш а личан дийцар дуй?

Цхьана талламашкахь экспериментан эффект а, дизайншна юккъера йозалла а дийца, онлайн тестна юкъара юкъарчу адаман процентан таблица йоцуш. КӀезиг тоьшаллаш дицдарна адамна ларлуш хиларна шера билгалдарна, и далилшца ца дӀаберзийта кхетам баран далил хила деза. Martens et al., 2009 Dux et al., 2009

Нийсалла а кхечу хаттар ду. Юкъара хьажамашкахь иштта хила йиш йолуш, гӀалат ца хуьлу когнитиван эффект цхьана адаман хьалхенаш нийса барам хиларна далил хир дац. КӀезиг хьажам даран гӀуллакх диагноз я хьалхенаш кхетарна тест автоматически дац. Hedge et al., 2017

И хьажаман кхетамца муьлха гӀуллакхаш хуьлу?

Кхетам баран пайда бара, хӀунда адам кхетам бан гӀертахь а, юкъера лелош долу хаам дицдала йиш ю. Далилша юкъара дийнахь лелаш долу хьалхеотто хьукъам, гарантеш йолу тренировка, я массараллин гӀуллакхашна Ӏома хиларо адамаш дукха ойланца дика хьажар гӀерта аьлла ма дика. Оцу декъехь кхечу хьалхенашка дӀакхачаран далил деза. Dux et al., 2009 Martens et al., 2009

Болхашна юкъера къасторш даранна, последовательностан тезалла, тоьшаллаш а, жопан бехкам а йитта, цхьана кхачаман хьалхе ма лела. Яхина хиларан хьалхеотто кхечу тайпана долу гӀуллакх, кхечу болхехь дика долу гӀуллакх хилар дийца деза. Raymond et al., 1992 Hedge et al., 2017