Jira nataw ni nimɔrɔw
| Kɛwali | Jɛkuluya ladɔnni jɛkulu ye | 95% ladɔnni degunɛli |
|---|---|---|
| Faratiya | 0.36 | 0.16 to 0.55 |
| Fɛnɲɛma siɲɛli dɔgɔyali | 0.35 | 0.19 to 0.50 |
| Kɛwali ɲɛtaa | 0.16 | −0.04 to 0.37 |
Nin ye tabili 3 ladɔnniw ye, minnu bɔra lajɛli kɛlen na; kɛrɛnkɛrɛnnenw 22 bɔra kunnafoni sɛbɛnni 19 la. Nin ye ladɔnniw ye, a tɛ kɛ ko barika ka 36% bonya walima baara ɲɛtaa ka 16% bonya. Kɛwali minnu lajɛra, o tun tɛ sɛbɛnni kunnafoniw bɛɛ kɔnɔ; ni kɛwali ɲɛtaa ye, ladɔnniw tun tɛ kelen ye. Ladɔnni jɛkulu ye kɛwali bɛɛ fɔlɔ-tuma kɛra cogo kelen ma. Albulescu et al., 2022
Yɔrɔ lajɛli surun ye mun ye?
Lajɛli in ka ɲɛ ka yɔrɔ lajɛli minnu ma tɛmɛn miniti tan kan, olu lajɛ. Yɔrɔ lajɛli kɔnɔna, yɔrɔ lajɛli ɲɛfɛ baara ani kɔlɔsili fɛɛrɛw tun tɛ kelen ye. O tɛ fɔ ko miniti tan ye waati ɲuman ye, walima ko baara ni yɔrɔ lajɛli sariya dɔ kɛlen kɛra ɲuman ye mɔgɔ bɛɛ ɲɛ. Lajɛli kɔnɔna fɛɛrɛ lajɛliw dɔgɔ kosɛbɛ ka tɛmɛn ni mɔgɔ kelen-kelenna ma baara-yɔrɔ lajɛli labɛnni ye. Albulescu et al., 2022
Ariga ni Lleras y’a jira ko labaratori baara dɔ la, baara kuntilenna dɔɔninw ni minnu ma kɛ tuma bɛɛ, olu tun bɛ se ka jigi sɔrɔ kɛli kɔlɔsi li dɔgɔya. O ye kunnafoni ye fɛn dɔ kɛcogo kelen kan; o tɛ jira ko jaabi sɛbɛnniw lajɛ tuma bɛɛ ye yɔrɔ lajɛli dɔ ye, min bɛ faratiya segin. Ariga et al., 2011
Kɔlɔsili tɛ fɛn kelen ye, min waati dɔrɔn bɛ banna
Kɔlɔsili baara lajɛliw bɛ ɲɛnajɛli dɔgɔmanw ni baara kɔnɔ ɲɛyɛlɛmaw lajɛ. Mɔgɔ dɔ bɛ se ka kɛwali yɛlɛma caman kɛ, walima ka fili caman kɛ, waati min kɔlɔsili bɛ banna mɔgɔ bɛɛ la, o ka kɔnɔ. Kɛwali min bɛna lajɛ, o bɛ se ka fili, lajɛli kɛtaw walima jaabi jɛɲɔgɔnna ye, ka tɛmɛn ko mɔgɔ tun sigilen waati juman ye. Esterman et al., 2013
Munw bɛ a yɛrɛma?
Yɔrɔ lajɛli ni kɛwali yɛlɛma sarali bɛ se ka kɛ tuma kelen na
Baara yɛlɛma bɛ se ka hakili dɔ fara kɔfɛ, ani baara ɲɛnabɔli yɔrɔ la tuma min mɔgɔ ma makɔnɔ, o bɛ se ka tɔɔrɔ nafolo, hali ni mɔgɔw ka baara kɛ kɛsɛkɛsɛ la walasa ka o dɔgɔya. Nin kunnafonifɛnw tɛ yɔrɔ lajɛli surunw dɛmɛw bɔsi; olu bɛ jira ko yɔrɔ lajɛli kɔnɔna ni a kɛyɔrɔ ye fɛn ye. Baara filɛla min ka gɛlɛn, o tɛ kelen ye ni yɔrɔ lajɛli ye. Leroy, 2009 Mark et al., 2008
Yɔrɔ lajɛli bɛ se ka sunɔgɔ dɔgɔya dɔgɔyali kun bɔ wa?
Sunɔgɔ dɔgɔya lajɛliw bɛ kɔlɔsili dɔgɔyali fɔ, waati min mɔgɔ ma sunɔgɔ; ni mɔgɔ bɛ sunɔgɔ dɔgɔya kɛ waati jan na, dɔgɔyaliw bɛ lajɛlen na. Yɔrɔ lajɛli surunw kunnafoniw tɛ jira ko yɔrɔ lajɛli surun bɛ o dɔgɔyaliw bɔ ka kɔlɔsili ɲɛ ka taa ni mɔgɔ sunɔgɔ sɔrɔlen ye. Yɔrɔ lajɛli ni sunɔgɔ ka caya ka kunnafoniw fara kelen kelen na, i kana miiri ko kelen bɛ tɔ kelen nɔ na. Lim et al., 2010 Van Dongen et al., 2003
Mun nafa bɛ se ka kɛ?
Yɔrɔ lajɛli labɛnlen bɛ se ka nafa kɛ ni fɛnɲɛma siɲɛli ye, nka kunnafoniw ma yɔrɔ lajɛli waati kelen jira mɔgɔ caya bɛɛ ni baara bɛɛ kama. I ka i dusukun cogo ni i ka baara ɲɛtaa lajɛ baara nafa bɛ yen. Nka dusukun ɲɛnajɛli dɔɔnin ye fɛn wɛrɛ ye ni kɛwali ɲɛtaa ɲɛnabɔlen ye. Albulescu et al., 2022
Ni i bɛ kɔlɔsili kɛlɛ ka jaabiw sɛmɛntiya yɔrɔ lajɛli ɲɛ ni a kɔ, baara ni baara-minɛn kelen kelenw kɛ waati bɛɛ; kɛwali yɛlɛma ni mɔgɔw faranfasiya don i la. Baara surun kelen na mɔgɔ kelen-kelenna ka ɲɛtaa dɔgɔ, o bɛ se ka yɛlɛma caya, hali ni baara tuma kɔnɔ kɛwali bɔyɔrɔ ka fanga ye fɛn jɛlen ye. Jaabi filanan ɲuman dɔrɔn tɛ se ka yɔrɔ lajɛli ka kɛwali jira kelen na; a bɛ se ka bɔ kalan kɛli walima kɛwali yɛlɛma la. Hedge et al., 2017 Esterman et al., 2013
Kuma jɛlen ye ko, dusukun segin ka ɲɛ dɛmɛ surunw bɛ ladɔnniw lajɛlenw kɔnɔ; nka ko yɔrɔ lajɛli bɛɛ bɛ kɔlɔsili walima baara ɲɛtaa bonya, o kuma ka caya kosɛbɛ. Kanbɛdonniw bɛ dɛmɛ ka fɛɛrɛ dɔ kɛ ni hakili ye, nka ka mɔgɔ bɛɛ sigi baara ni yɔrɔ lajɛli waati kelen na, o tɛ a jira. Albulescu et al., 2022
I ka testu baara kɛcogo fɔlɔ min bɛ ɲɔgɔn na
Kɔlɔsili dantigɛli
I ka kɔlɔsili dantigɛli lajɛ kɛlɛ dɔɔnin in kama. Ni i bɛ waatiw fara kelen-kelen na i ka yɔrɔ lajɛli dogolenw ɲɛ ni a kɔ, sɛmɛntiya fili ni kɛwali jɛɲɔgɔnna, nka kɛsɛkɛsɛ dɔrɔn tɛ. Kɛlɛ in tɛ se ka i ka yɔrɔ lajɛli waati ɲuman jira.
ɲininkali dafɛw
d = 0.36 kɔrɔ ye ɲɛtaa 36% ye wa?
Ayi. O ye jɛkulu kɛrɛnkɛrɛnnenw cɛmancɛ faranfasiya ladɔnni ye; o tɛ barika walima baara bɔ ɲɛtaa faranfasiya tun ye. Albulescu et al., 2022
Yɔrɔ lajɛli waati ɲuman dɔ jira ka ban wa?
Kunnafonifɛnw in tɛ waati kelen min nafa bɛ mɔgɔ bɛɛ kama jira. Kɛwali, baara ni mɔgɔw faranfasiya. Albulescu et al., 2022
Yɔrɔ lajɛli bɛ se ka su ɲuman sunɔgɔ nɔta wa?
Yɔrɔ lajɛli kunnafoniw ma o jira. Sunɔgɔ dɔgɔyali kunnafoniw bɛ fɛn dɔgɔyaliw fɔ; i kana miiri ko yɔrɔ lajɛli surun bɛ olu bɔ kokura. Lim et al., 2010 Van Dongen et al., 2003
Lajɛli kunnafoniw
- Albulescu et al. (2022). "Yɔrɔ lajɛli dɔɔninw di!" Sɛgɛsɛgɛli ye waleya ni baara ɲɛtaa ɲɛnabɔli kama yɔrɔ lajɛli dɔɔninw la.
- Ariga et al. (2011). Hakili lajɛli dɔɔninw ni minnu ma kɛ tuma bɛɛ bɛ i kɔlɔsi: Baara kuntilennaw banna ani seginli bɛ kɛ kɔlɔsili dɔgɔyali ɲɛ.
- Esterman et al. (2013). Kɔlɔsili kɔnɔ walima hakili yɛrɛyɛrɛ? Kɛwali ni yɛrɛhakili yɛlɛmaw lajɛli waati jan kɔnɔ.
- Leroy (2009). Mun na n ka baara kɛli ka gɛlɛn ɲin ye? Hakili kɔfɛta gɛlɛn na baara yɛlɛma la.
- Mark et al. (2008). Baara ɲɛnabɔli nafolo: kɛsɛkɛsɛ ni tɔɔrɔ ka caya.
- Lim et al. (2010). Meta-analisi: sunɔgɔ dɔgɔya waati surun bɛ hakili fɛnw cogo yɛlɛma cogo.
- Van Dongen et al. (2003). Lajɛli waati fara bonya nafolo: sunɔgɔ dɔgɔya waati jan ni sunɔgɔ banna kɛrɛnkɛrɛnnenw bɛ kɔlɔsili ni sunɔgɔ kɛnɛya cogo la.
- Hedge et al. (2017). Ladɔnni jɛɲɔgɔnna nɔgɔlen: Mun na hakili baara fanga ka bon, nka mɔgɔ kelen-kelenna faranfasiya ma ladɔnni jɛɲɔgɔnna sɔrɔ.
Ɲɛ nin jira i ka bɔyɔrɔ ye: Yɔrɔ lajɛli surunw bɛ kɔlɔsili dɛmɛ wa?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/bm/answers/do-short-breaks-improve-concentration. CC BY 4.0.
← Jaabi wɛrɛw lajɛ