Тиҙерәк уҡыу өсөн эске һөйләүҙән туҡтау кәрәкме?

«Субвокализация» һүҙе төрлө мәғәнәлә ҡулланыла. Ул эске тауыш тойғоһон, һөйләүгә бәйле бик әҙ беленгән әүҙемлекте йә тауыш образдарын ҡулланған тел эшкәртеүҙе аңлатырға мөмкин. Был күренештәрҙе бер үк үлсәү тип ҡарарға ярамай. Тиҙ уҡыу тураһындағы күҙәтеүҙә фонологик эшкәртеү ҡарала һәм эске тауышты һиҙмәү уҡыуҙағы тел эшкәртеү талаптарын бөтөрә тип уйларға нигеҙ юҡлығы әйтелә. Rayner et al., 2016

Ни өсөн күҙҙәрҙе тиҙерәк йөрөтөү генә етмәй

Күҙҙәр ҡараш туҡталыштары һәм һикерештәре аша күреү мәғлүмәтен йыя, әммә аңлау өсөн һүҙҙәрҙе танып, уларҙың мәғәнәһен бәйләргә кәрәк. Күҙ хәрәкәттәре тураһындағы күҙәтеүҙәр мәғлүмәтте ҡабул итеү менән телде эшкәртеүҙең үҙ-ара бәйләнешен күрһәтә. Уҡ күрһәткесен тиҙерәк йөрөтөү йә күҙҙәрҙең кире ҡайтыуына ҡамасаулау шул уҡ мәғлүмәтте аңлағанды иҫбатламай. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015

Шоттер һәм уның коллегалары алда уҡылған һүҙҙәргә файҙалы итеп яңынан мөрәжәғәт итеү мөмкинлеген сикләгән алымды һынаған. Был аңлауҙы насарайтҡан. Һөҙөмтә артҡа ҡайтып уҡыуҙың һәр осрағы кәрәк тигәнде иҫбатламай; әммә һәр кире хәрәкәтте автоматик рәүештә бөтөрөргә кәрәк булған етешһеҙлек тип ҡарау дөрөҫ түгеллеген күрһәтә. Schotter et al., 2014

Ни өсөн ҡайһы бер өҙөктәр күпкә тиҙерәк уҡыла

Һүҙҙәрҙең танышлығы һәм тел тәжрибәһе эшкәртеүгә кәрәк булған көстө үҙгәртә. Икенсе телдәге һүҙ йышлығы һәм һүҙ байлығы буйынса тикшеренеүҙәр таныш булмаған һүҙ йә аҙ күнегелгән тел уҡыуҙы ни өсөн әкренәйтеүен аңлата. Ҡатмарлы өҙөктәрҙә эске тауышты нығыраҡ һиҙһәгеҙ ҙә, был сәбәп мотлаҡ эске һөйләү тигәнде аңлатмай. Whitford et al., 2012 Brysbaert et al., 2016

Ә күҙ йүгертеп уҡыу тураһында нимә әйтергә?

Тема табыу йә дөйөм күҙаллау маҡсаты булғанда, күҙ йүгертеп уҡыу файҙалы булырға мөмкин. Ул мәғлүмәтте һайлап ҡына ала, шуға күрә уның һөҙөмтәһен шул маҡсатҡа ҡарап баһаларға кәрәк. Тиҙ уҡыу тураһындағы күҙәтеүҙә был ғәмәл ғәҙәти булмаған юғары тиҙлектә бөтә текстты тулыһынса аңлауҙан айырыла. Тиҙерәк күҙ йүгертеп уҡыу ентекле аңлау үҙгәрмәгәнен иҫбатламай. Rayner et al., 2016

Өлкәндәр өсөн һандар менән бирелгән уртаса күрһәткестәрҙең дә сиктәре бар. Улар — инглиз телендәге уҡыу эштәре буйынса дөйөмләштерелгән һөҙөмтәләр; ҡатнашыусыларҙың күбеһе белемле булған. Был бөтә телдәр өсөн йәш буйынса нормалар түгел. Балаларҙы, оло йәштәгеләрҙе һәм икенсе телдә уҡыусыларҙы бер уртаса күрһәткес менән йәки эске тауышының ни тиклем тыныс булыуына ҡарап баһаларға ярамай. Brysbaert, 2019

Бастырыу алымынан тыш нимә ярҙам итә?

Маҡсатығыҙға ярашлы материал уҡығыҙ, аңлағанығыҙҙы тикшерегеҙ, тел һәм тема менән таныштығығыҙҙы арттырығыҙ. Уҡыу тураһындағы күҙәтеү тәжрибә менән телде белеү кимәлен мөһим факторҙар тип күрһәтә, әммә күнегеүҙең бөтә кешегә берҙәй дозаһын йә тиҙлекте мотлаҡ арттырыуҙы раҫламай. Һүҙ байлығын үҙләштереү тураһындағы тикшеренеүҙәр ҙә билдәле тексттағы һүҙҙәрҙең күпмәһен белеүгә ҡағыла, шунда уҡ тиҙлек арттырыу ысулына түгел. Rayner et al., 2016 Nation, 2006

Үҙегеҙҙе сағыштырыу өсөн таныш булмаған өҙөктәр ҡулланығыҙ һәм ваҡыт менән бергә аңлауҙы ла баһалағыҙ. Әгәр бер ысул WPM-ды арттырып, текстты аңлатып биреү һәләтегеҙҙе кәметһә, был үҙ-ара ҡорбан талап иткән һөҙөмтә тип һүрәтләнһен. Эске тауыштың субъектив рәүештә кәмеүе үҙенән-үҙе уҡыу яҡшырыуын иҫбатламай. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014

Ысынбарлыҡҡа яҡын маҡсат — үҙегеҙгә ярашлы материалды һөҙөмтәлерәк аңлау. Килтерелгән сығанаҡтарҙың береһе лә браузер тестында субвокализацияны баҫтырыу дөйөм аҡыл кимәлен арттыра йә уҡыуҙағы тел эшкәртеү сиктәрен мәңгегә бөтөрә тип күрһәтмәй. Rayner et al., 2016 CLIFTON et al., 2015