Инглиз телендәге китапты уҡый алыу өсөн нисә һүҙ белергә кәрәк?

Таблицалағы иҫәп тексттағы һүҙ ҡулланылыштарына ҡағыла, ул текст аңлау тесты түгел. Һүҙ ҡулланылышы — өҙөктә осраған бер берәмек: бер үк таныш булмаған һүҙ ҡабатланһа, һәр осрашыуы айырым һанала. Һүҙ ғаиләләре — һүҙ байлығын тасуирлау өсөн ҡулланылған башҡа берәмек. Был берәмектәрҙе бутау, аныҡ һымаҡ күренгән, әммә яңылыш йомғаҡҡа килтергән талап тыуҙыра. Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016

8,000–9,000 тигән иҫәп ҡайҙан алынған?

Nation йышлыҡҡа нигеҙләнгән һүҙ ғаиләләре исемлектәрен ҡулланып, инглиз телендәге яҙма һәм һөйләү теленең күпме өлөшөн аңларға мөмкин булыуын тикшергән. Йомғаҡ билдәле шартҡа бәйле: ярҙамһыҙ аңлау өсөн яҡынса 98% ҡаплау кәрәк булһа, тикшерелгән яҙма материалдарға шундай һүҙ байлығы кәрәк. Яңғыҙ исемдәрҙе һәм үҙ-ара бәйле формаларҙы иҫәпләү ысулы ла тикшеренеүҙең бер өлөшө; уларҙы дөйөм уҡыу маҡсатынан алып ташларға ярамай. Nation, 2006

Һүҙ байлығын иҫәпләү буйынса башҡа тикшеренеүҙәр леммалар, һүҙ ғаиләләре һәм яҙма формаларҙың төрлө һандар биреүен күрһәтә. 8,000 һүҙ ғаиләһе тигән һөҙөмтәне 8,000 лемма күрһәткән тест менән туранан-тура сағыштырып булмай; был инглиз телендәге бөтә һүҙҙәрҙең һаны ла түгел. Brysbaert et al., 2016 Nagy et al., 1984

98% аңлауҙың тылсымлы сигеме?

Schmitt, Jiang һәм Grabe 8 илдән 661 ҡатнашыусыны ике текст буйынса һынаған. Улар һүҙ байлығы менән текст аңлау араһында сағыштырмаса тигеҙ бәйләнеш тапҡан, аңлау кинәт тулыһынса барлыҡҡа килгән аныҡ сик тапмаған. Һөҙөмтәләр 98% күрһәткесен академик тексты аңлау өсөн файҙалы маҡсат итеп ҡарарға нигеҙ бирә, әммә уны барыһын да хәл итә торған шарт тип ҡабул итмәҫкә кәрәк. SCHMITT et al., 2011

Ни өсөн китаптар төрлөсә?

Таныш хикәйә, махсус дәреслек һәм тарихи роман төрлө һүҙҙәр ҡуллана, шулай уҡ уҡыусынан төрлө алданған белем талап итә. Тексты ҡаплау күрһәткесе грамматиканы, һығымта яһауҙы йәки тема буйынса белемде аңлауҙың бер өлөшө тип иҫәпкә алмай. Уҡыу тиҙлеге буйынса тикшеренеүҙәр ҙә һүҙҙәрҙе күҙҙән үткәреү менән уларҙы аңлауҙың айырым һөҙөмтәләр булыуын күрһәтә. Nation, 2006 Brysbaert, 2019

Тексты танып уҡыу өсөн һүҙҙе рецептив рәүештә белеү мөһим, әммә өйрәнеүсе һүҙҙе өлөшләтә генә белергә мөмкин. Танып белеүҙе, хәтерҙән иҫкә төшөрөүҙе һәм үҙ аллы ҡулланыуҙы айырып тикшергән эштәр таныш һүҙҙе билдәләү уның өҙөктәге бөтә мәғәнәләрен тулыһынса аңлауҙы гарантияламауын күрһәтә. Laufer et al., 2004 Webb, 2008

Аҙыраҡ һүҙ белгән килеш уҡый башларға мөмкинме?

Эйе: был иҫәп тикшерелгән материалдарҙы ярҙамһыҙ аңлауға ҡағыла, ул уҡыу өсөн рөхсәт түгел. Еңелерәк материал, ярҙам һәм уҡыу маҡсаттарының айырмаһы хәлде үҙгәртә. Һүҙлектән файҙаланған кеше ярҙамһыҙ уҡыу шартынан айырым эш башҡара. Был һан уҡыуҙы башлар алдынан тестта билдәле һөҙөмтәгә еткәнсе көтөргә мәжбүр итмәһен; материал һайларға ярҙам итһен. Nation, 2006

Һүҙ менән ҡабат-ҡабат осрашыу уны белеүҙең төрлө яҡтарын үҫтерә ала, әммә ҡабатлауҙы өйрәнеү һәр һүҙҙе тулы үҙләштереү өсөн осрашыуҙарҙың дөйөм һанын билдәләмәй. Яңы таныған һүҙҙәрҙең билдәле бер һаны шыма уҡыуҙы гарантиялай тип уйламағыҙ; аңлауҙы һәм кәрәкле ярҙам төрөн күҙәтегеҙ. Webb, 2007

Йәш, енес һәм башҡа телдәр тураһында нимә әйтеп була?

Был — инглиз телендәге текстты ҡаплауҙы тикшереү; йәшкә йәки енсе ҡарап һәләтте баһалау нормаһы түгел. Башҡа телдәрҙә формалар һәм һүҙ ғаиләләре башҡаса иҫәпләнә, жанрҙар ҙа төрлө һүҙ байлығы талап итә. Берәмектәрҙе тикшермәйенсә был һанды башҡа телдәргә ҡулланыу дәлилдәрҙе арттырып күрһәтер ине. Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016

Ғәмәли яҡтан иң файҙалы һорау — үҙегеҙ һайлаған ярҙам кимәлендә китаптың күпме өлөшөн аңлауығыҙ. Таныу һөҙөмтәһе өҫтәмә мәғлүмәт бирә ала, әммә дөйөм һүҙ байлығы сикләүенә ҡарағанда, уҡый торған материалдың үҙен аңлауҙы ҡыҫҡаса тикшереү маҡсатҡа яҡыныраҡ. SCHMITT et al., 2011 Laufer et al., 2004