Төп дәлилдәр һәм һандар
| Һөҙөмтә | Нимә үлсәнә | Ни өсөн айырмалы |
|---|---|---|
| Бурысты яңынан башлағанға тиклемге ваҡыт | Аралыҡтағы эште һәм һайлауҙарҙы ла үҙ эсенә ала | Иғтибарҙы туплай алмай үткән өҙлөкһөҙ ваҡыт түгел |
| Эшкә ҡайтыу тотҡарлығы | Өҙөклөк тамамланғас яңынан башлағанға тиклемге ваҡыт | Бурыстың үҙенсәлектәренә һәм маҡсатты хәтерләүгә бәйле |
| Иғтибар эҙе | Алдағы бурыстан ҡалған йоғонто | Билдәле бер ваҡыт сиге булмаһа ла һөҙөмтәгә тәьҫир итә ала |
Ғәмәли тикшеренеүҙә дөйөм физиологик яңырыу түгел, ә эште ойоштороу ҡарала. Кеше өҙөлгән эшенә ҡайтҡансы башҡа бурыстарҙы башҡара ала. Үткән ваҡытты иғтибарҙы туплай алмау осоро тип аңлатыу үлсәнгән нәмәне үҙгәртә. Mark һ.б., 2005
Лабораторияла эште яңынан башлау тикшеренеүҙәре нимә күрһәтә?
Trafton һәм хеҙмәттәштәре шунда уҡ өҙөүҙе, өҙөклөк башланғансы 8 секунд ваҡыт биргән иҫкәртеү шартын сағыштырған. Иҫкәртеү алған ҡатнашыусылар яҡшыраҡ әҙерләнгән һәм эшкә тиҙерәк ҡайтҡан. Был алдан әҙерләнеүҙең һәм баштағы маҡсатты хәтерләүҙең ролен күрһәтә, әммә үҙгәрешһеҙ торған бер тергеҙелеү ваҡытын раҫламай. Trafton һ.б., 2003
Altmann менән Trafton моделе маҡсаттың хәтерҙә әүҙемләшеүе һәм кире иҫкә төшөрөлөүе эште яңынан башлауға нисек йоғонто яһауын тасуирлай. Leroy тәжрибәләрендә тамамланмаған эштән икенсеһенә күскәндә иғтибар эҙе өйрәнелә. Был аңлатмалар үҙ-ара бәйле, әммә айырым процестарға ҡағыла, шуға күрә уларҙың үлсәүҙәрен бер дөйөм минут һанына берләштерергә ярамай. Altmann һ.б., 2002 Leroy, 2009
Кешеләр өҙөклөктәрҙең йоғонтоһон еңә аламы?
Mark һәм хеҙмәттәштәренең тәжрибәһендә өҙөлгән ҡатнашыусылар эштәрҙе тиҙерәк тамамлаған, сифаты үҙгәрмәгән, ләкин стресс, асыу, ваҡыт ҡыҫылыуы һәм тырышлыҡ күберәк булған. Тимәк, тиҙерәк тамамлау өҙөклөктәр зыянһыҙ икәнен күрһәтмәй. Был бер генә етештереүсәнлек күрһәткесенә таяныуҙың ни өсөн тулы булмауын да күрһәтә. Mark һ.б., 2008
Уға нимә йоғонто яһай?
Тәнәфестәрҙең барыһы ла өҙөклөктәргә тиңме?
Юҡ. Алдан планлаштырылған ял һәм көтөлмәгәндә башҡа эште башҡарырға тура килеүҙең маҡсаттары ла, талаптары ла төрлө булырға мөмкин. Ҡыҫҡа тәнәфестәр буйынса мета-анализ көс-ҡеүәткә һәм арып китеүгә аҙ ғына ыңғай йоғонто таба, ә һөҙөмтәлелеккә уртаса тәьҫире билдәһеҙерәк. Ул һәр өҙөклөк ял бирә йә һәр тәнәфес бер үк алмаштырыу сығымын тыуҙыра тип раҫламай. Albulescu һ.б., 2022
Оҙаҡ ваҡыт иғтибарҙы тотоу ҙа үҙгәреп тора. Был үҙгәрештәрҙе өйрәнгән тикшеренеү кешене йә тулыһынса иғтибарлы, йә бер билдәле ваҡытҡа бөтөнләй эшкә яраҡһыҙ итеп күрһәтмәй. Ниндәй эш башҡарылыуы һәм ниндәй һөҙөмтә үлсәнеүе мөһим булып ҡала. Esterman һ.б., 2013
Ысынбарлыҡта нимәне үҙгәртеп була?
Вағәзият мөмкинлек бирһә, киләһе аҙым тураһында асыҡ ишараны һаҡлау эшкә ҡайтыу тикшеренеүҙәренә тап килә. Тәжрибә һөҙөмтәһе өҙөклөк тирәһендә әҙерләнеүгә ҡағыла; бер иҫкәрмә яҙып ҡуйыу ысын тормоштағы бөтә алмаштырыу сығымдарын бөтөрә тигән гарантия юҡ. Был һығымтаны һаҡ ҡулланырға кәрәк. Trafton һ.б., 2003 Altmann һ.б., 2002
Үҙеңде күҙәткәндә эштән ситтә үткән ваҡытты уны яңынан башлау өсөн кәрәкле ваҡыттан айырып ҡара. Өҙөклөктөң төрөн, баштағы эш тамамланмағанмы икәнен һәм һиңә ниндәй һөҙөмтә мөһим булыуын яҙ. Юғиһә, арала башҡа эштәр башҡарылған булһа ла, оҙаҡ ваҡыт арауығын оҙаҡ аҡыл тергеҙелеүе тип яңылыш ҡабул итергә мөмкин. Mark һ.б., 2005 Leroy, 2009
Бурыстарҙы алмаштырыу уйыны нимә күрһәтә ала?
Идара ителгән шарттарҙағы алмаштырыу бурысы ҡағиҙәләрҙе үҙгәртеүҙең хаҡын күрһәтергә мөмкин. Әммә ҡыҫҡа лаборатория һөҙөмтәһен эш урынында юғалтылған минуттарға әйләндереп булмай. Ышаныслылыҡты өйрәнгән тикшеренеүҙәр ҙә ҡыҫҡа айырма күрһәткесен кешенең үҙгәрмәҫ сифаты итеп ҡабул итмәҫкә иҫкәртә. Hedge һ.б., 2017
Дәлилдәр өҙөклөктөң ниндәй шарттарҙа булыуын иҫәпкә алырға кәрәклеген күрһәтә. Улар һәр хәбәргә, һөйләшеүгә йә планлы паузаға, кешенең артабан нимә эшләүенә ҡарамайынса, автоматик рәүештә 23 минутлыҡ юғалтыу иҫәпләргә нигеҙ бирмәй. Mark һ.б., 2005 Trafton һ.б., 2003
Бәйле бушлай тесты үтеп ҡарағыҙ
Бурыстарҙы алмаштырыу тесты
Ҡағиҙәләрҙе сиратлаштырып ҡулланыуҙы һынап ҡарау өсөн бурыстарҙы алмаштырыу тестын үт. Ул тесттағы үҙ һөҙөмтәлелегеңде үлсәй, эштәге өҙөклөктән һуң нисә минут юғалтыуыңды түгел. Уйынды көндәлек тормошоң менән сағыштырғанда ошо айырманы иҫтә тот.
Йыш бирелгән һорауҙар
23 минут тигән һан дөйөм дөрөҫлөкмө?
Юҡ. Бурысты дауам итеү, яңынан башлау һәм билдәле бер һөҙөмтәне тергеҙеү — төрлө һөҙөмтәләр. Mark һ.б., 2005 Trafton һ.б., 2003
Өҙөклөккә тиклем әҙерләнеү ярҙам итә аламы?
Идара ителгән тикшеренеүҙә әҙерләнергә мөмкинлек биргән 8 секундлыҡ иҫкәртеү эшкә тиҙерәк ҡайтырға ярҙам иткән. Ысын тормоштағы файҙаның күләме гарантияланмай. Trafton һ.б., 2003
Планлы тәнәфестәр иғтибарға зыян килтерәме?
Ҡыҫҡа тәнәфестәр тураһында дәлилдәр арып китеүҙең кәмеүен һәм көс-ҡеүәттең аҙ ғына артыуын күрһәтә, ә дөйөм һөҙөмтәлелеккә файҙаһы анығыраҡ түгел. Планлы тәнәфестәрҙе һәр төрлө өҙөклөк менән бер тип ҡарамаҫҡа кәрәк. Albulescu һ.б., 2022
Сығанаҡтар
- Mark һ.б. (2005). Бурыстарҙың береһе лә ситтә ҡалмаһынмы?.
- Trafton һ.б. (2003). Өҙөлгән эште дауам итеүгә әҙерләнеү: алдан маҡсат ҡуйыу һәм үткәнде хәтерҙә ҡабатлауҙың йоғонтоһо.
- Altmann һ.б. (2002). Маҡсаттарҙы хәтерләү: әүҙемләшеүгә нигеҙләнгән модель.
- Leroy (2009). Ни өсөн эшемде башҡарыу шул тиклем ауыр? Эш бурыстарын алмаштырғанда иғтибар эҙенең тыуҙырған ҡыйынлығы.
- Mark һ.б. (2008). Өҙөлгән эштең хаҡы: тиҙлек һәм стресс артыуы.
- Albulescu һ.б. (2022). «Ял итеп алайым әле!» Яҡшы хәл һәм һөҙөмтәлелекте арттырыу өсөн ҡыҫҡа тәнәфестәрҙең файҙаһы тураһында системалы күҙәтеү һәм мета-анализ.
- Esterman һ.б. (2013). Иғтибарҙа булыу йәки уйҙарға бирелеү? Оҙаҡ иғтибар иткәндә тәртип һәм нервы системаһындағы үҙгәрештәрҙе күҙәтеү.
- Hedge һ.б. (2017). Ышаныслылыҡ парадоксы: ни өсөн тотороҡло аҡыл тестары кешеләр араһындағы айырмаларҙы ышаныслы күрһәтмәй.
Был биткә һылтанма биреү: Өҙөклөктән һуң иғтибарҙы яңынан туплау ысынлап та 23 минут талап итәме?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ba/answers/how-long-to-refocus-after-an-interruption. CC BY 4.0.
← Башҡа яуаптар менән танышыу