Төп дәлилдәр һәм һандар
| Уҡыу осрағы | Ҡулланылған тиҙлек | 1,000 һүҙ өсөн иҫәпләнгән ваҡыт |
|---|---|---|
| Мәғлүмәти текстарҙы өнһөҙ уҡыуҙың тикшеренеүҙәге уртаса күрһәткесе | 238 WPM | 4 min 12 sec |
| Әҙәби текстарҙы өнһөҙ уҡыуҙың тикшеренеүҙәге уртаса күрһәткесе | 260 WPM | 3 min 51 sec |
| Ҡысҡырып уҡыуҙың тикшеренеүҙәге уртаса күрһәткесе | 183 WPM | 5 min 28 sec |
| Миҫал өсөн алынған яйыраҡ тиҙлек | 175 WPM | 5 min 43 sec |
| Миҫал өсөн алынған тиҙерәк тиҙлек | 300 WPM | 3 min 20 sec |
Ваҡыттар — иң яҡын секундҡа тиклем түңәрәкләнгән арифметик иҫәп: һүҙҙәр һанын WPM-ға бүлеп, 60-ҡа ҡабатлау. Был билдәле 1,000 һүҙлек мәҡәләне уҡыуҙың күҙәтелгән ваҡыт нормалары түгел. Сығанаҡ тикшеренеүҙә күп төрлө текст һәм процедуралар буйынса уҡыу тиҙлеге тикшеренеүҙәре берләштерелгән; инглиз теле буйынса уртаса күрһәткестәр планлаштырыу өсөн файҙалы башланғыс нөктәһе булып тора. Brysbaert, 2019
Мәҡәлә уҡыу уны үҙләштереү менән бер түгел
Тикшеренеүҙәге ғәҙәти уҡыу ваҡытын өйрәнеүгә, фекерҙе тикшереүгә йәки яҙмалар яҙыуға үҙгәрешһеҙ бирелә торған ваҡыт тип ҡарарға ярамай. Был эштәр өҫтәмә уйланыуҙы һәм текстҡа ҡабат әйләнеүҙе талап итә. Күҙ хәрәкәтен тикшереү буйынса ғилми хеҙмәттәрҙә юлдан кире ҡайтыу һәм ҡараштың төрлө оҙайлыҡта туҡталыуы мәғәнәле уҡыуҙың бер өлөшө итеп һүрәтләнә, уларҙан һәр ваҡыт ҡотолорға кәрәк булған буш ваҡыт тип түгел. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Файҙалы ҡабат уҡыуға юл ҡуймаған тәжрибәлә был үҙгәреш шарттарында аңлау насарайған. Был һөҙөмтә текст буйынса тиҙ үтеү менән уны аңлауҙы айырырға кәрәклеген күрһәтә: уңышты тик һуңғы һүҙгә тиҙ барып етеү менән генә билдәләмәҫкә. Schotter et al., 2014
Текст таныш булмаһа йәки башҡа телдә булһа?
Икенсе телдә уҡыу телде белеү кимәленә һәм уны ҡулланыу тәжрибәһенә бәйле. Һүҙҙәрҙең йышлығы йоғонтоһо буйынса тикшеренеүҙәр тел тәжрибәһе мәғлүмәтте эшкәртеүгә талаптарҙы үҙгәртеүен күрһәтә. Һүҙлек запасы ла өҙөктөң күпме өлөшө аңлайышлы булыуына йоғонто яһай, шуға күрә бер үк һүҙ һаны төрлө уҡыусыларҙан бик төрлө көс талап итергә мөмкин. Whitford et al., 2012 Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016
Уға нимә йоғонто яһай?
Йәш һәм енес ваҡытты башҡа төрлө билдәләүҙе нигеҙләйме?
Тикшеренеүҙә балалар, оло йәштәге өлкәндәр һәм икенсе телдә уҡыусылар өсөн тиҙлектең түбәнерәк булыуы хәбәр ителә, әммә өлкәндәрҙең бер уртаса күрһәткесе кешенең йәшенә яраҡлаштырылған шәхси норма түгел. Күп тикшеренеүҙәрҙә белемле ҡатнашыусылар, йыш ҡына студенттар, ҡатнашҡан. Был дәлилдәр нигеҙендә 1,000 һүҙлек өҙөктө уҡыуға енескә ҡарап өҫтәлә торған универсаль секунд һанын нигеҙләп булмай. Brysbaert, 2019
Төрлө телдәрҙә һүҙҙәр бер үк күләмдә мәғлүмәт бирмәй. Һүҙ оҙонлоғо, морфология һәм яҙма системаларҙағы айырмалар ҙа телдәр араһында WPM күрһәткестәрен сағыштырыуҙы ҡатмарлаштыра. Күп телле уҡыусы өсөн WPM түбәнерәк булыуын дөйөм һәләт түбәнерәк тип аңлатыу урынына, бер үк телдәге оҡшаш эштәрҙе сағыштырығыҙ. Brysbaert, 2019 CLIFTON et al., 2015
Иҫәпте нисек файҙалыраҡ итергә?
Ҡатмарлығы оҡшаш, таныш булмаған өҙөктө уҡыуға күпме ваҡыт китеүен үлсәгеҙ һәм нимә аңлағанығыҙҙы тикшерегеҙ. Үҙегеҙҙекенә оҡшаш эштәрҙәге тиҙлек планлаштырыу өсөн халыҡтың уртаса күрһәткесенә ҡарағанда файҙалыраҡ булыуы мөмкин, әммә бер ҡыҫҡа өлгө һөҙөмтәһе барыбер теүәл булмаҫҡа мөмкин. Тик уҡыу ваҡытын тәнәфестәрҙән, билдәләр ҡуйыуҙан һәм яҙмалар яҙыуҙан айырып иҫәпләгеҙ. Был — планлаштырыу өсөн иҫәп, раҫланған диагностик баһалау түгел. Brysbaert, 2019
Тиҙ уҡыу буйынса тикшеренеүҙә тиҙлекте күпкә арттырыу ғәҙәттә аңлауҙы насарайтыуы күрһәтелә; күҙ йүгертеп уҡыуҙың маҡсаты башҡа булырға мөмкин, әммә ул тулы аңлауға тиң түгел. Маҡсат тик мәғлүмәтте табыу булһа, текстҡа күҙ йүгертеп сығыу урынлы булыуы мөмкин. Маҡсат өйрәнеү булһа, мәғәнәне тикшереүгә киткән өҫтәмә ваҡытты иҫәпкә алырға кәрәк. Rayner et al., 2016
Бер ниндәй ҙә килтерелгән тикшеренеү уйындың йәки билдәле бер таймерҙың уҡыусыларҙы аҡыллыраҡ итеүен раҫламай. Үлсәргә мөмкин булған нәмә — билдәләнгән инструкциялар буйынса билдәле бер өҙөктө уҡыу һөҙөмтәһе; унда тиҙлек менән бергә аңлау ҙа иҫәпкә алына. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014
Бәйле бушлай тесты үтеп ҡарағыҙ
Уҡыу тиҙлеге тесты
Таныш булмаған өҙөктө уҡып, аңлау һорауҙарына яуап биреү өсөн уҡыу тиҙлеге тестын үтеп ҡарағыҙ. Оҡшаш уҡыуҙы планлаштырғанда һөҙөмтәне ошо эшкә хас яҡынса күрһәткес итеп ҡулланығыҙ. Яҙмалар яҙыуға йәки өйрәнеүгә айырым ваҡыт өҫтәгеҙ; был эштәрҙең барыһы ла тик уҡыуға иҫәпләнгән ваҡытҡа һыйыр тип көтмәгеҙ.
Йыш бирелгән һорауҙар
Формулаһы ниндәй?
Минуттар һаны һүҙҙәр һанын минутына уҡылған һүҙҙәр һанына бүлгәнгә тигеҙ. 238 WPM булғанда, 1,000-ды 238-гә бүлһәң, яҡынса 4.20 минут, йәғни 4 минут 12 секунд килеп сыға. Brysbaert, 2019
Иҫәпкә яҙмалар яҙыу ваҡыты инәме?
Юҡ. Иҫәп һайланған тиҙлектә уҡыу ваҡытын ғына үҙ эсенә ала; өйрәнеү һәм яҙмалар яҙыу — өҫтәмә эштәр. Brysbaert, 2019
Аңлауҙы юғалтмайынса ваҡытты ике тапҡырға ҡыҫҡартып буламы?
Тиҙ уҡыу буйынса тикшеренеү быны дөйөм ҡағиҙә итеп вәғәҙә итергә нигеҙ бирмәй. Тиҙлекте күпкә арттырыу ғәҙәттә аңлауҙы юғалтыу менән бәйле. Rayner et al., 2016
Сығанаҡтар
- Brysbaert (2019). Минутына нисә һүҙ уҡыйбыҙ? Уҡыу тиҙлеге буйынса тикшеренеүҙәрҙе күҙәтеү һәм мета-анализ.
- Rayner et al. (2016). Уҡыр нәмә күп, ваҡыт аҙ.
- Rayner (1998). Уҡыу һәм мәғлүмәт эшкәртеүҙә күҙ хәрәкәттәре: 20 йыллыҡ тикшеренеүҙәр.
- CLIFTON et al. (2015). Уҡыу һәм мәғлүмәт эшкәртеүҙә күҙ хәрәкәттәре: Кит Рейнерҙың 40 йыллыҡ мираҫы.
- Whitford et al. (2012). Икенсе тел тәжрибәһенең беренсе һәм икенсе телдә һүҙҙәр йышлығы йоғонтоһона тәьҫире: тәбиғи абзацтарҙы уҡығанда күҙ хәрәкәттәре күрһәткестәре.
- Nation (2006). Уҡыу һәм тыңлау өсөн ниндәй күләмдә һүҙлек запасы кәрәк?.
- Schotter et al. (2014). Уҡығанығыҙға (бер тапҡыр ғына) ышанмағыҙ.
- Brysbaert et al. (2016). Нисә һүҙ беләбеҙ? Һүҙҙең билдәләмәһенә, тел мөхитенә һәм ҡатнашыусының йәшенә бәйле һүҙлек запасының ғәмәли баһалары.
Был биткә һылтанма биреү: 1,000 һүҙҙе уҡып сығыу өсөн күпме ваҡыт кәрәк?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ba/answers/how-long-to-read-1000-words. CC BY 4.0.
← Башҡа яуаптар менән танышыу