Төп дәлилдәр һәм һандар
| Шул уҡ тикшеренеүҙә баһалау ысулы | Алға уртаса күрһәткес | Кирегә уртаса күрһәткес |
|---|---|---|
| Традицион туҡтатыу ҡағиҙәһе буйынса максимум | 6.35 һан | 4.61 һан |
| Тесттың киңерәк өлөшө буйынса максимум | 6.77 һан | 5.19 һан |
| Адаптив уртаса теҙмә оҙонлоғо күрһәткесе | 6.52 һан | 4.91 һан |
Woods һәм хеҙмәттәштәре 6-сы таблицала был ҡиммәттәрҙе килтерә. Һандар компьютерлаштырылған ысул менән ишеттереп бирелгән. Бөтә һанды бер юлы күрһәткән визуаль уйындың биреү һәм иҫкә төшөрөү шарттары башҡаса, шуға күрә былар Helibrain өсөн һөҙөмтә нормалары түгел. Хатта тикшеренеүҙең үҙендә лә баһалау күрһәткесен алмаштырыу теҙмәнең оҙонлоғон төрлөсә күрһәтә. Woods et al., 2010
Теҙмәне кире әйләндереү нимә өҫтәй?
Алға иҫкә төшөрөү әйберҙәрҙе һәм уларҙың тәртибен хәтерҙә һаҡлауҙы талап итә. Кирегә иҫкә төшөрөүҙә сығыш тәртибе үҙгәрә, һәм был өҫтәмә рәүештә мәғлүмәтте үҙгәртеп эшкәртеү йә иҫкә төшөрөү стратегияларын ҡулланыуҙы талап итергә мөмкин. Эш хәтере моделдәре ваҡытлыса һаҡлауҙы, һаҡланған мәғлүмәтте идара итеү йәки үҙгәртеү процестарынан айыра; улар һәр эште бер генә «һауыттың» тура күрһәткесе итеп ҡарамай. Baddeley, 2012 Conway et al., 2005
Был алға һәм кирегә иҫкә төшөрөү һөҙөмтәләре араһындағы айырма башҡарыу функцияһының саф үлсәме тигәнде аңлатмай. Һандар теҙмәһе тураһындағы мәҡәлә баһалауҙың теүәллеге сағыштырыуға ни өсөн йоғонто яһағанын күрһәтә. Стратегия, хаталар төрө һәм туҡтатыу ҡағиҙәһе лә был айырманың нимәне сағылдырыуына тәьҫир итә. Woods et al., 2010
Ни өсөн ете һаны һәр кемгә ҡағылмай?
Miller-ҙың классик хеҙмәтендә мәғлүмәт һәм уны яңынан кодлау ҡарала; унда һәр кеше теүәл ете һанды иҫтә ҡалдыра тигән гарантия юҡ. Cowan-дың һуңыраҡ күҙәтеүендә ҡабатлау һәм төркөмләү сикләнгән шарттарҙа хәтерҙәге төркөмдәрҙең һаны аҙыраҡ булыуы ҡарала. Был аңлатмалар төрлө сикләүҙәрҙе һәм үлсәмдәрҙе ҡуллана; уларҙың береһе лә һәр кешенең алға иҫтә ҡалған һандар һанынан кирегә иҫтә ҡалдырыуҙы иҫәпләү өсөн даими һан алыуҙы нигеҙләмәй. Miller, 1956 Cowan, 2001
Уға нимә йоғонто яһай?
Йәш, белем һәм мәғлүмәтте биреү ысулы мөһим
Һандар теҙмәһенә арналған норматив тикшеренеүҙә йәш һәм белем кимәле өйрәнелгән, әммә ундағы өлкәндәр төркөмө бөтә телдәр һәм биреү ысулдары өсөн ғүмер буйы нормаларҙы билдәләмәй. Был төркөмдә йәшкә бәйле айырма булыуы браузерҙағы йәш буйынса төҙәтелгән процентилде нигеҙләмәй. Ишетеп ҡабул ителгән һандар эҙмә-эҙ бирелә, ә тулы һанды бер юлы күреү башҡаса. Woods et al., 2010
Оҙаҡ ваҡыт тупланған белем теҙмәнең хәтергә нисек яҙылыуын үҙгәртә ала. Төркөмләү тураһындағы хеҙмәттәр структура теҙмәне нисек компактлыраҡ итеп кодларға мөмкинлек биреүен тасуирлай; ә күп күнекмә талап иткән билдәле бер осраҡта өйрәнелгән хәтер техникаһы ярҙамында иҫтә ҡалдырыла торған һандар һаны күпкә артҡан. Был табыштар хәтерҙең һәр төрө берҙәй артҡанын күрһәтмәй. Mathy et al., 2012 Ericsson et al., 1980
Шәхси айырманы нисек аңларға?
Ике эштең билдәләмәләрен һәм баһалау ҡағиҙәләрен дә иҫәпкә алығыҙ. Кирегә иҫкә төшөрөү һөҙөмтәһенең түбәнерәк булыуы үҙенән-үҙе ниндәйҙер боҙолоуҙы аңлатмай, ә кешенең алға һәм кирегә һөҙөмтәләре араһындағы ғәҙәти булмаған ҙур айырманы тейешле үлсәү һәм нормаларһыҙ клиник яҡтан аңлатып булмай. Теҙмәне иҫкә төшөрөү ысулдарына арналған күҙәтеүҙә эш хәтере тураһында һығымта яһағанда аныҡ билдәләнгән процедуралар ҡулланыу кәрәклеге һыҙыҡ өҫтөнә алына. Conway et al., 2005
Һандар теҙмәһе оҙонлоғон билдәле бер n-back кимәленә әйләндереү ҙә ышаныслы түгел. Мета-анализ күрһәтеүенсә, n-back һәм теҙмәне иҫтә ҡалдырыу күрһәткестәре эш хәтере тип аталһалар ҙа, бер-береһен алмаштырмай. Һөҙөмтә эштең таныу, мәғлүмәтте яңыртыу һәм иҫкә төшөрөү талаптарына бәйле. Redick et al., 2013
Рәсми булмаған күҙәтеү өсөн алға һөҙөмтәне алға, ә кирегә һөҙөмтәне кирегә иҫкә төшөрөү күрһәткесе менән бер үк биреү шарттарында сағыштырығыҙ. Төркөмләү стратегияһын үҙгәртһәгеҙ, быны билдәләгеҙ. Һөҙөмтәнең яҡшырыуы хәтер һыйҙырышлығының дөйөм артҡанын түгел, ә ошо материал өсөн һөҙөмтәлерәк ысул табылыуын аңлатырға мөмкин. Woods et al., 2010 Mathy et al., 2012
Бәйле бушлай тесты үтеп ҡарағыҙ
Һандарҙы хәтерләү тесты
Һандарҙы хәтерләү тестын визуаль иҫкә төшөрөү эше итеп ҡарап сығығыҙ. Һөҙөмтәне тесттың үҙ күрһәтмәләренә таянып аңлатырға кәрәк; ул таблицалағы һандарҙы ишетеп алға һәм кирегә ҡабатлау процедураһы түгел. Ғилми баҫмалағы айырманы диагностика өсөн маҡсат итеп ҡулланмағыҙ.
Йыш бирелгән һорауҙар
Көтөлгән айырма теүәл ике һанмы?
Юҡ. Тикшеренеүҙә традицион күрһәткес буйынса уртаса айырма 1.74 һан булған, ә башҡа күрһәткестәр башҡа айырмалар биргән. Был шәхси ҡағиҙә түгел. Woods et al., 2010
Кирегә иҫкә төшөрөү һөҙөмтәһе юғарыраҡ була аламы?
Айырым кешеләрҙең һөҙөмтәләре һәм стратегиялары төрлө булыуы мөмкин. Төркөмдәрҙең уртаса күрһәткестәре һәр бер тестта һөҙөмтәләр мотлаҡ бер тәртиптә булырға тейеш тигәнде аңлатмай. Woods et al., 2010
Һандар теҙмәһе күрһәткесен n-back һөҙөмтәһенә әйләндереп буламы?
Был сығанаҡтар нигеҙендә раҫланған әйләндереү ысулы юҡ; был эштәр бер-береһен алмаштырмай. Redick et al., 2013
Сығанаҡтар
- Woods et al. (2010). Improving digit span assessment of short-term verbal memory.
- Cowan (2001). The magical number 4 in short-term memory: A reconsideration of mental storage capacity.
- Miller (1956). The magical number seven, plus or minus two: Some limits on our capacity for processing information..
- Baddeley (2012). Working Memory: Theories, Models, and Controversies.
- Conway et al. (2005). Working memory span tasks: A methodological review and user’s guide.
- Redick et al. (2013). Complex span and n-back measures of working memory: A meta-analysis.
- Ericsson et al. (1980). Acquisition of a Memory Skill.
- Mathy et al. (2012). What’s magic about magic numbers? Chunking and data compression in short-term memory.
Был биткә һылтанма биреү: Ни өсөн кирегә иҫкә төшөрөүҙә һандар теҙмәһе алға иҫкә төшөрөүҙәгенән ғәҙәттә ҡыҫҡараҡ?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ba/answers/forward-vs-backward-digit-span. CC BY 4.0.
← Башҡа яуаптар менән танышыу