Төп дәлилдәр һәм һандар
| Үҙенсәлек | Һандарҙы ишетеп хәтерләү тикшеренеүе | Тулы һандарҙы күреп башҡарыла торған уйын |
|---|---|---|
| Мәғлүмәт биреү | Һандар берәмләп әйтелә | Һандар экранда күрһәтелә |
| Төркөмләү мөмкинлеге | Һандарҙы әйтеү ваҡытына һәм стратегияға бәйле | Күренеп торған урынлаштырыу буйынса төркөмләргә мөмкин |
| Һөҙөмтәне аңлатыу | Тикшеренеүҙәге иҫкә төшөрөү һәм туҡтатыу ҡағиҙәләрен талап итә | Уйындың үҙ ҡағиҙәләрен талап итә |
| Тура әйләндереү | Раҫланмаған | Раҫланмаған |
Ишетеүгә нигеҙләнгән тикшеренеүҙә 18–65 йәштәге 763 өлкән ҡатнашҡан. Тура тәртиптәге традицион уртаса күрһәткес 6.35 булған, әммә тулы тест барышында өлгәшелгән иң юғары күрһәткес уртаса 6.77 тәшкил иткән. Ошо тикшеренеү эсендәге айырма ғына ла баҫылған уртаса күрһәткесте иҫәпләү ҡағиҙәһе менән бергә биреүҙең ни өсөн мөһим икәнен күрһәтә. Woods et al., 2010
Мәғлүмәтте биреү ысулын үҙгәртеү бурысты ни өсөн үҙгәртә
Эш хәтере теориялары хәтерҙә күрһәтеү һәм идара итеү процестарын, шул иҫәптән телгә һәм күреү-киңлеккә бәйле өлөштәрҙе, айыра. Яҙылған һандарҙы ла тел аша кодларға мөмкин, шуға күрә береһен саф күреү хәтере, икенсеһен саф ишетеү хәтере тип атау ғына айырманы аңлатмай. Материалдың нисек бирелеүе лә, кешенең уны нисек эшкәртеүе лә мөһим. Baddeley, 2012
Тулы эҙмә-эҙлекте күреү уның төҙөлөшөн төркөмләү өсөн ҡулланырға мөмкинлек бирә. Төркөмләү буйынса тикшеренеүҙәр эҙмә-эҙлектәге ҡанунлыҡтарҙың мәғлүмәтте нисек ҡыҫҡартыуын өйрәнә; бынан килгән өҫтөнлөк символдарҙың ябай һанына ғына түгел, хәтергә алынған төҙөлөшкә бәйле. Күҙгә таныш дата йәки һүрәт unrelated һандарҙан башҡаса эшкәртелергә мөмкин. Mathy et al., 2012 Miller, 1956
Күреү буйынса юғарыраҡ һөҙөмтә көслөрәк хәтерҙе күрһәтә аламы?
Тик тикшерелгән бурыс һәм шарттар өсөн генә. Сағыштырғанда мәғлүмәтте күрһәтеү ваҡыты, ҡабатлау мөмкинлеге, яуап биреү форматы һәм туҡтатыу ҡағиҙәләре лә үҙгәрә. Һандарҙы иҫтә ҡалдырыу ысулдарын өйрәнгән тикшеренеүҙәр был нескәлектәрҙең үлсәмгә йоғонто яһауын күрһәтә. Бер вариантта яҡшыраҡ һөҙөмтә бөтә эш хәтере бурыстарында ла яҡшыраҡ һөҙөмтә тигәнде аңлатмай. Conway et al., 2005
Уға нимә йоғонто яһай?
Хәтер күләме тураһындағы баҫылған күрһәткестәр ни өсөн бер-береһенә тап килмәҫкә мөмкин
Коуэндың сикләнгән күләм тураһындағы ҡарашы ҡабатлауҙы һәм оҙайлы хәтерҙең йоғонтоһон кәметергә ҡоролған шарттарҙағы мәғлүмәт төркөмдәренә ҡағыла. Ғәҙәти һан эҙмә-эҙлеген хәтерләүгә тап ошо процестар ярҙам итә ала. Шуға күрә төркөмдәр һаны тураһындағы баһаны һандарҙың ябай һаны менән сағыштырыу төрлө берәмектәрҙе һәм тәжрибә шарттарын ҡатнаштыра. Cowan, 2001
Хәтер күнекмәләрен интенсив өйрәнеү быға сағыу миҫал булып тора: күнеккән ҡатнашыусы ойошторолған белемгә таянып, күпкә оҙон һан эҙмә-эҙлектәрен иҫтә ҡалдырырға өйрәнгән, ләкин был һәләт бәйләнеше булмаған материалға шул уҡ кимәлдә күсмәгән. Был — үҙләштерелгән оҫталыҡ дәлиле; ҡыҫҡа ваҡытлы хәтерҙең бөтә төрҙәре лә экранда күренгән һан тиклем артҡан тигән дәлил түгел. Ericsson et al., 1980
Йәш һәм енес нормалары тураһында нимә әйтергә?
Нормалар мәғлүмәтте биреү ысулына, ваҡытына, телгә, яуап тәртибенә һәм баһалау ҡағиҙәләренә тап килергә тейеш. Өлкәндәрҙең ишетеүгә нигеҙләнгән һайланмаһы күреп башҡарылған браузер уйыны өсөн йәшкә йәки енескә яраҡлаштырылған әйләндереү күрһәткесе бирмәй. Уның уртаса күрһәткесен һәр онлайн версияға ҡулланыу файҙалы тикшеренеү белешмәһен кешене яңылыш сағыштырыу сараһына әйләндерер ине. Woods et al., 2010 Conway et al., 2005
Ошо һаҡлыҡ һандар менән эшләү бурыстарынан тыш та кәрәк: мета-анализ һандарҙы хәтерләү һәм n-back үлсәмдәренең өлөшләтә генә тап килеүен һәм береһен икенсеһе урынына ҡулланып булмауын күрһәтә. Шуға күрә һандарҙы күреп хәтерләү буйынса юғары һөҙөмтә раҫланған n-back күрһәткесе лә, IQ баһалауы ла түгел. Redick et al., 2013
Үҙегеҙҙе күҙәтеү өсөн һәр форматты айырым теркәгеҙ, мәғлүмәтте күрһәтеү һәм яуап ҡағиҙәләрен бер төрлө тотоғоҙ, шулай уҡ эҙмә-эҙлекте ҡабатлауығыҙҙы йәки төркөмләүегеҙҙе билдәләгеҙ. Был һайлауҙар үҙ һөҙөмтәләрегеҙҙе сағыштырыуҙы аңлайышлыраҡ итә, әммә вәкиллекле нормалар йәки клиник раҫлау тыуҙырмай. Woods et al., 2010 Mathy et al., 2012
Бәйле бушлай тесты үтеп ҡарағыҙ
Һандарҙы хәтерләү тесты
Һандарҙы күреп хәтерләү тестын үтеп ҡарағыҙ һәм һөҙөмтәне ошо тест күрһәткесе тип билдәләгеҙ. Ишетеүгә нигеҙләнгән хәтер тестын да ҡулланһағыҙ, уның һөҙөмтәһен айырым теркәгеҙ. Бер варианттағы иң оҙон уңышлы эҙмә-эҙлекте икенсе варианттағы уртаса йәки туҡтатыу ҡағиҙәһе буйынса алынған һөҙөмтә менән сағыштырмағыҙ.
Йыш бирелгән һорауҙар
Ишетеү һәм күреү буйынса һөҙөмтәләр бер иш булырға тейешме?
Был сығанаҡтар бындай көтөүҙе раҫламай. Мәғлүмәтте биреү, стратегия һәм баһалау төрлө булырға мөмкин. Woods et al., 2010 Baddeley, 2012
Һандарҙы күреү телгә нигеҙләнгән хәтерҙе лә ҡулланамы?
Эйе. Кешеләр яҙылған мәғлүмәтте һүҙҙәр менән ҡабат кодлай ала; мәғлүмәтте биреү форматы бер генә хәтер системаһы ҡатнашыуына гарантия бирмәй. Baddeley, 2012
Форматтарҙың береһе IQ тесты булараҡ яҡшыраҡмы?
Бының өсөн тейешле раҫлау кәрәк. Айырым форматтағы юғарыраҡ һөҙөмтә дөйөм аҡыл өҫтөнлөгөн раҫламай. Conway et al., 2005
Сығанаҡтар
- Woods et al. (2010). Ҡыҫҡа ваҡытлы тел хәтерен баһалау өсөн һандарҙы эҙмә-эҙлекле хәтерләү тестын камиллаштырыу.
- Cowan (2001). Ҡыҫҡа ваҡытлы хәтерҙә тылсымлы 4 һаны: хәтер күләмен яңынан ҡарау.
- Miller (1956). Тылсымлы ете һаны, уға ҡушып йәки алып ике: мәғлүмәт эшкәртеү мөмкинлегебеҙҙең ҡайһы бер сиктәре.
- Baddeley (2012). Эш хәтере: теориялар, моделдәр һәм бәхәстәр.
- Conway et al. (2005). Эш хәтере күләмен үлсәү бурыстары: методик күҙәтеү һәм ҡулланыусы өсөн белешмә.
- Redick et al. (2013). Эш хәтерен үлсәүсе ҡатмарлы эҙмә-эҙлек һәм n-back бурыстары: мета-анализ.
- Ericsson et al. (1980). Хәтер оҫталығын үҙләштереү.
- Mathy et al. (2012). Тылсымлы һандарҙа нимә тылсымлы? Ҡыҫҡа ваҡытлы хәтерҙә төркөмләү һәм мәғлүмәтте ҡыҫҡартыу.
Был биткә һылтанма биреү: Ишетеп ҡабул ителгән һандарҙы хәтерләү һәләте һандарҙы күреп хәтерләү менән бер үкме?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ba/answers/auditory-vs-visual-digit-span. CC BY 4.0.
← Башҡа яуаптар менән танышыу