JICHHA URUTAKI MÄ JISK'A YANT'AWI

Mä juk'a jakthapiwi. Machaq qallta.

Jakhthapiña, apsuña, mirayaña ukat jaljaña juk'a yant'awinaka. Sapa yatiñax kikpa nivelap jikxati. Janiw sapa uru yant'awix chhaqhañapakiti, ni qhipäxat phuqhañakiti.

Yant'awir saraña
Wiñay inakiYupaychawixa janiwa · Anuncios janiwa
Pusi jakthapiñ chimpunakax jist'arat cuaderno ukat lapiz muytawir uchata.
Aka dispositivon yant'äwinakam jist'araski…
Yant'añjam mä yatiña.

Yatxatawix kunsa sañ muni

Jaysañamp chik mä thakhi yant'am: jakthapiwi jaljam, muyuntayasin askicham, jan ukax jaljañxa mirayañar tukuyam. Aka yant'awix jakthapiñan suma lurawitakiwa. Yant'awin juk'amp puntajejaxa janiw juk'amp IQ utjatap uñacht'aykiti.

Sapa jakthapiñ lurawix kikpa nivelapaniwa. 3 jiskt'awinakapat 3 chiqap jaysäwinakax mä nivel jilxatayi; 1 jan ukax juk'amp jisk'achayi. Ukham janïr ukhaxa kikpakïskiwa. Nivelanakax 1 ukat 5 taypinkiwa.

Yatxatat yatiyäwinak amtañax yatiña imañ yanapt'aspa (Roediger & Karpicke, 2006). Jupanakan yant'äwinakapax qillqatanakampïnwa, aka jakhu apnaqäw yatichirimpi janiwa. Jakhu apnaqäw yant'äwinak churapxtanwa, juk'amp amuyt'añ ch'amañchañatak chiqapa uñacht'ayat wakichäwi janiwa.

Simons ukat masinakapax (2016) uñakipäwipan yatichat luräwinakan juk'amp askïtapax wali sum uñacht'ayatawa, taqi yaqha luräwinakar ch'amanchäwix juk'amp pisiwa sasaw jikxatapxäna. Aka yänakax yant'äwinaka luräwinakawa, janiw usunaka yatxatañataki yant'äwinakasa, qullañ iwxt'awinakasa.

Pachampi mä jank'ak uñakipäwi munasmati? Jank'ak jakthapiña yant'awi

Amtañatak mä qawqha yänakampi jisk'a thakhi mayachata uñacht'äwi.

Qawqha askïr jaysäwinaka

¿Taqi chiqanakax inakiwa?

Jïsa. Taqi nivelanaka, jamuqanakan lista, nayra yant'äwinaka ukat backup-anakax inakiwa; qillqantasiñasa anunakas janiw munaskiti.

¿Aka yant'äwix IQ ukat taqi amtañaj juk'amp askichani?

Uka arsu janiw lurktanti. Akana juk'amp askïñax aka yant'at yatiñaki, aka wakichäwinakampiw uñacht'ayi.

¿Mä urux jan yant'askä ukhax kunas pasani?

Janiw kunas qalltatäkaniti. Sapa lurawix nivelap imasiskaniwa. Kunapachat munasäta, qawqha kuti munasäta yant'am.

Fuentes ukat juk'amp ullaña

  1. Dresler ukat yaqhanaka (2017). Amtañataki yatichäwix juk'amp suma amtañ yanapt'añatak cerebro-an red-nakap mayjt'ayi. Neuron.
  2. Simons ukat yaqhanaka (2016). ¿‘Cerebro yatichäwi’ wakichäwinakax irnaqapti? Psychological Science in the Public Interest.
  3. Roediger & Karpicke (2006). Yant'äwimpi juk'amp yatiña: Amtañ yant'äwinakax jaya pachanak yatiyäwinak imañ yanapt'i. Psychological Science.