Wakiskir yatiyäwinaka ukat jakhunaka
| Tupu | Ukax kunsa chiqapuni sañ muni | Kuna yaqha yatiyäwinakas wakisi |
|---|---|---|
| Kawkïrinakasa chiqapa | Uñstayat yant'awinakan suma phuqhawi | Yant'awinakan ch'amapa ukat apnaqañ kamachinaka |
| Qawqha pachasa apasïna | Uka kamachinakarjam jank'aña | Chiqapätapa, pachan tukusiñapa ukat tupuñan suma kankañapa |
| Percentil | Mä uñakipäw taman taypin kawkhankisa | Wakiskir, taqinirjam uñakipäwi norma |
| IQ-tupu jakhüwi | Mä yäparjam qhanstayata amuyt'awi | Yatxatata mayjt'ayawi ukat maranakarjam norma |
Carpenter, Just ukat Shell jupanakax Raven matrisa yant'awinakan apnaqat amuyt'äwinak yatxatapxäna, luräwi, arun qhanañchäwinaka ukat nayran uñch'ukiñanak uñakipasina. Jupanakan amuyt'awipax sarayirinaka jikxatañaru ukat mayacht'asiwinaka apnaqañaruwa amtayäna. Ukax mä uñt'at yant'awi kastat teoría tuqit yatxatäwiwa, ukampis ukar uñtasit sapa patrón jiskht'awix yant'atawa sañ muniñ muniti. Carpenter ukat yaqhanaka, 1990
¿Kunatsa matrisa yant'awinakax walja kuti jan aruni sapxi?
Yant'äwin yänakapax yaqhip arunaka uñt'añ munasiñap juk'aptayaspawa, ukampis ukax yant'awix yatichäwinaka, yatiqäwinaka, yatxatäwinaka jan ukax markan sarnaqäwinakat jan amtatäkaspa sañ munki. Raven ukan uñakipäwipax kunayman pachanakan ukat sarnaqäwinakan normanakax mayj mayjäpxatap qhanañchi. Jan aruni uñtañampi markat jan mayjätapa sañax pä yaqha amuyunaka. Raven, 2000
Jach'a yatiyäwix yatiñ tuqitxa yant'awinakan jakhüwinakapax mä tupuñawa, ukax ch'amanïspawa ukat pantjasiñanïspawa, janiw mä jaqit taqpach qhanañchäwikiti. Kunayman amuyt'awi lurawinakax amuyt'äwi, amtaña ukat yaqha tuqinakat mayja ch'ama mayipxaspa. Neisser ukat yaqhanaka, 1996 Hampshire ukat yaqhanaka, 2012
¿Matrisa amuyt'awix taqpach IQ ukamp kikpakiwa?
Janiwa, kikpakiwa sañatakix janiw mä chiqap kamachikiti. Jach'a uñakipäwix kunayman yant'äwinaka mayachthapispawa ukat manualan qhanañchata taypi jakhüwi apnaqaspawa. Mä lurayirin jakhüwi yatichäwipax kuna kipkïr uñakipäwinx yäparjam jakhüwinaka ukat atiniskañ pachanakax wakisi ukwa uñacht'ayi. Jakhüwinak taypïri kamachipakix machaq anatawiru uka kasta uñakipäwi apaniñatakix janiw wakiskiti. Pearson, 2020
¿Kunasa ukarux mayjt'ayi?
¿Kunas yant'äwin jakhüwip mayjt'ayi?
Kuna yant'äwinak ajllitasa, kunja ch'amasa, pachan kamachinaka ukat nayra uñt'awixa kunsa yant'asiski ukarux taqpach mayjt'ayapxi. Yant'äwin kutikipst'äwi yatxatäwix kunayman amuyt'awi ch'ama yant'äwinakan kutikipst'äwinakax suma luräwinak apani ukwa jikxati. Ukhamax matrisa yant'äwinak uñt'añax juk'amp suma luräwi apanispa, ukampis jan uñt'at yant'äwinakan kikpa askïtap jan ukax taqpach ch'ama jilxattatapa janiw uñacht'aykiti. Scharfen ukat yaqhanaka, 2018
Maranakarjam normanakax ukhamaraki wakiskiriwa. IQ uñt'at tupuñapax sapa maran taman 100 taypiruw utt'ayata; kikpa qallta jakhüwix janiw mararjam askichata kikpa jakhüwikïkaspati. Wawana qallta jakhüwipasa jan ukax jilïrina jakhüwipasa janiw wakiskir uñakipäw luräwipampi percentil ukar tukuyañjamäkiti. Neisser ukat yaqhanaka, 1996 Pearson, 2020
¿Suma tupuñatakix kunas wakisi?
Mä qawqha markanakan yant'äwi apnaqañ kamachinakax amuyt'äwi apnaqañataki wakiskir yatiyäwi, yäparjam apnaqäwi ukat tukusiwinak amuyt'aña mayipxi. Atiniskañ tuqit yatxatäwix mä uñt'at amuyt'awi lurawis sapa jaqir tupuñan pantjasir jakhüwinaka apsuspa ukwa uñacht'ayi. Suma uñnaqani gráfico ukax uka kankañanak lantix janiw sayt'kaspati. International Test Commission, 2001 Hedge ukat yaqhanaka, 2017
Mä juk'a pachani luräwi mä jaqir sutichañatak apnaqaski ukhax ukax wali wakiskiriwa. Juk'a yant'awinakax juk'a tuqinakwa uñakipi, ukat mä jakhüwipakix pantjasïwix kamachi jan amuyañata, jank'achasiñata, yäqañ chhaqhatata jan ukax yaqha kunat uñstawayi uk janiw qhanañchkaspati. Luräwi tuqit yatxatäwix mä sutimp qhanañchañat sipansa kunjamasa askichañax ukar amuyt'añwa yanapt'i. Carpenter ukat yaqhanaka, 1990
¿Kunas yant'añatakix chiqpachapuni wakisi?
Patrón jiskht'äwinak askichañax uka kasta luräwi uñt'añwa juk'aptayaspa. Kutikipst'äwi yatiyäwix ukham askinaka tupuñat yatxatat luräwin mayjt'äwinakjam sañwa yanapt'i, ukat yaqha luräwinakar apasiñataki juk'amp yatxatäwi suyt'ayi. Aka uñakipäwin janiw Helibrain anatäwix mä jaqir juk'amp amuyt'ayaspawa jan ukax amuyt'awi usuta uñt'ayaspawa sañatakix kuna yatiyäwis utjkiti. Scharfen ukat yaqhanaka, 2018 International Test Commission, 2001
Juma pachpat amuyt'asiñatakix kikpa yant'äwi versión ukat pachan kamachinaka apnaqam, nayra uñt'awimat qillqt'am, ukat yant'at yänakan jakhüwipjam qhanañcham. Ukax qallta patakataj jakhüwi taqin amuyt'awipa tupu sañat sipans juk'amp qhana yatiyäwiwa. Raven, 2000 International Test Commission, 2001
Ukampi chikachasi yant'äwi inaki yant'am
Matrisa amuyt'awi yant'awi
Uñjkaña patrónanakan kamachinaka jikxataña yatxatañatakix matrisa amuyt'awi yant'awi yant'am. Pachapa ukat jakhthapiñ kamachinakap ullaram. Jakhüwipax internetan lurata yant'äwin jakhüwipawa; uñt'at matrisa yant'äwinakar uñtasitapax janiw jupanakan normanakapa jan ukax qullañataki yant'ata kankañapa churañ munkiti.
Jilpach jiskt'awinaka
¿Matrisa amuyt'awi yant'awix markanakata jan mayjätapuniwa?
Jan aruni yant'äwi uñtañax sarnaqäwi mayjt'äwinak chhaqtaykiti. Qillqat matrisa normanakax kuna pachasa ukat kuna chiqanasa mayj mayjäpxiwa. Raven, 2000
¿Chiqapa tukuyäw patakax IQ ukar tukuyasmati?
Yatxatata mayjt'ayawi wakiskir maranakarjam normanakampi ukak uka amuyt'äwi arxati. IQ uñt'at jakhüwi kamachipax janiw ukham mayjt'ayawikiti. International Test Commission, 2001 Neisser ukat yaqhanaka, 1996
¿Yant'añax matrisa jakhüwinakarux mayjt'ayi?
Amuyt'awi ch'ama yant'äwinakax kutikipst'äwin askinak uñacht'ayapxi, ukatwa kutikipst'ata jakhüwinaka amuyt'kasax nayra uñt'äw amuyt'añax wakisi. Scharfen ukat yaqhanaka, 2018
Phunchhawi
- Neisser ukat yaqhanaka (1996). Yatiña: yatxatatanaka ukat jan yatxatatanaka..
- Pearson (2020). WISC-V amuyt'awi qillqata: jakhüwinakat..
- International Test Commission (2001). Yant'äwinaka apnaqañataki markanak taypi kamachinaka..
- Raven (2000). Raven sarayiri Matrices: markanak taypina ukat pachana mayjt'äwi ukat sayt'äwi..
- Carpenter ukat yaqhanaka (1990). Mä yatiña yant'awix kunsa tupu: Raven sarayiri Matrices yant'äwin luräwinakat teoría qhanañchäwi..
- Hampshire ukat yaqhanaka (2012). Jaqin yatiñapa jaljañat..
- Scharfen ukat yaqhanaka (2018). Amuyt'awi ch'ama yant'äwinakan kutikipst'äwi askinaka: taqpach yatxatäwi..
- Hedge ukat yaqhanaka (2017). Atiniskañan pantjasiwipa: kunatsa ch'amani amuyt'awi yant'awinakax sapa jaqin mayjäwipat janiw atiniskañ jakhüwinak churapkiti..
Aka laphi jalsur uñstayam: ¿Matrisa amuyt'awi yant'awix kunsa tupji?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ay/answers/what-matrix-reasoning-measures. CC BY 4.0.
← Yaqha jaysäwinak yatxatam