Wakiskir yatiyäwinaka ukat jakhunaka
| Lurawi kasta | Kunsa jiskt'i | Kunjamsa chiqapa jaysäwix yatiñat yanapt'i |
|---|---|---|
| Uñt'aña | Mä aru jan ukax sañ muni uk ajlliña jan ukax uñt'aña | Uka jiskt'äwinakampix ist'añan yatiñapa |
| Amtañat jaysaña jan ukax arsusiña | Mä señalan yanapt'apampiw aru kasta jan ukax sañ muni amtaña | Uka lurawin amtañ ch'amap juk'amp suma |
| Jan wakicht'asis parlaña | Mayacht'ata aru ajlliña ukat apnaqaña | Aru yatiñampi yaqha ch'amanakampi luräwi |
Webb yatxäwipax ist'añat ukat arsusiñat jaqukipäwinak kikpaki apnaqäna, ukat jaysäwinakxa yatiñan mayja niveles ukanakan tupurakïna. Uka yatxäwix janiw mä fijo aru yatiñ ratio activo-pasivo ukxa uñacht'aykiti. Ch'amakt'ayat yatiñampi phuqhat yatiñampi tupuyäwin mayjt'äwipax mä aru yatitaw sañatakix kunas wakisi ukarjamaw uñacht'ay gap mayjt'i. Webb, 2008
Kunatsa uñt'añax jasakïspas ukham amuyasi
Mä jiskt'äwix jan kuna yanapt'ampi amtañ lurawix jan churki uka yatiyäwinak churaspawa. Laufer ukat Goldstein jupanakax aru yatiñxa ch'amapa ukat yant'äwi kastapampiw jaljapxi, ukan uñt'aña ukat amtañax utjaraki. Uka amuyt'awix mä familiar sañ muni ajlliñax parlasipkäna ukhax mä aru jank'ak arsusiñampix kikpäkiw sañ munki jan ukat yatichañataki yanapt'i. Laufer et al., 2004
Aru tantachäwin jach'äwipax kuna unidad jaqthapisiñaparjamaw mayjt'i. Inglés aru jach'a yatxäwix qillqat aru kastanaka, lemanaka ukat aru saphi familianaka mayjt'ayi. Mä arun inflexionada kasta walja yatitaxa, janiw pachpa jakhu independiente arunaka yatit sañ munkiti. Brysbaert et al., 2016 Nagy et al., 1984
Jach'a ist'añan aru yatiñax ullart'añ yanapt'i?
Mä qillqatat juk'amp yatxatañ yanapt'aspawa, ukampis aru cobertura ukax janiw taqpach amuyt'äwin tupuñäkiti. Nation yatxatäwipax qillqatanakan ukat arsusitanakan qhawqha aru familianakas utji ukat yatitaxa uk uñji; Schmitt ukat masinakapax yatit arunakan cobertura ukampi amuyt'äwimpi mayak chikachasiw utjatap uñjapxi. Janiw aru jakhu ukat taqpach amuyt'äwinak taypin automático mayjt'äwix utjkiti. Nation, 2006 SCHMITT et al., 2011
¿Kunasa ukarux mayjt'ayi?
Kunatsa uñt'ayasiñampi yant'asiñampi wali amuyumpi arsuña
Webb repetición yatxäwipax mayampi jikisiñanakax aru yatiñan mayja tuqinakar kunjamsa yanapt'i uk yant'i. Ch'amakt'ayat yatiñampi juk'amp phuqhat yatiñampi mayjawa sañ yanapt'i; janiw mä arux jan wakicht'asis parlañan apnaqañataki qhawqha kuti mayampi uñjañas wakisi ukxa siskiti. Aru ch'amapa, contexto ukat yatiqañ luräwix wali wakiskirïskiwa. Webb, 2007
Aru tamanchäwin yatxäwipax marampi yatichäwimpi mayachasiw utjatap uñacht'ayi, ukat tantachata uñt'ayasiñax ukataki mä qhanañchäwi sasaw arsu. Uka uñacht'äwinakax janiw sapa urux mä khuskhaki aru yatiñ tasa tupuñjamäkiti, jan ukax mä qhawqha ullart'äwix fijo aru activo yapxatäwi apaniw sasaw arsuñjamäkiti. Brysbaert et al., 2016
Marata, sexota ukat aruta kamachasa?
Uñt'aña-arsusiña mayjt'äwix yant'äwi wakicht'äwitak wakisiwa, ukampis qillqatan uñt'ata yatiqir yatxäwinakax janiw mararjamasa sexorjamasa mä universal ratio churapkiti. Nayrïr aru, yatiñ nivel ukat kawkïr arunakas ajllitaxi amuyt'äwi mayjt'ayi. Inglés aru tupuñanakax janiw yaqha arunakar kunayman morfología ukat jakthapiñ kamachinakani ukar jan mayjt'ayasa apnaqañäkiti. Webb, 2008 Brysbaert et al., 2016
Ullart'añan jank'añapax aru yatiñampi amtapampiw mayjt'i. Ullart'äwin juk'amp qhipharkañasa jan ukax parlkasax pächasiñasa janiw mä aru tamanchäwi tupuñampix taqpach qhanañchaskaspati. Amuyt'aña ukat aru apsuñax yaqha amuyt'äwi ch'amampiw lurasi. Brysbaert, 2019 SCHMITT et al., 2011
¿Kunas chiqapuni tupusma?
Jiskt'äwimarjam mä luräwi apnaqma. Mä uñt'aña yant'awix jiskt'äwin yanapt'apamp uñt'añxa tupu; arsusiña luräwix yant'at contexto ukan arunaka amtañataki munasi. Panpacha chikachañatakix kikpa yatiñanaka ukat qhan uñacht'ayata tupuñ kamachinaka munasi. Laufer et al., 2004 Webb, 2008
Amtañ yant'äwix mä amtañataki wakiskirïspawa, ukampis aka yatxäwinakax janiw arsuñ suma fluidez garantizada wakichäwi churapkiti. Chiqap yatiyäwix aru yatiñan mä qhan tuqin nayrar sartäwiwa; mä uñt'añan tupupax taqi arsuñamasa, amuyt'añamasa jan ukax amtäwimsa uñacht'ayi sañax janiwa. Webb, 2007 Brysbaert et al., 2016
Ukampi chikachasi yant'äwi inaki yant'am
Arunaka yatiñ yant'awi
Arunaka yatiñ yant'awixa aru uñt'añ luräwitjam yant'ma, ukat kunjamsa jakhuñasa tupuyaspa uk ullart'ma. Janiw arsuñan taqpach aru activo yatiñam tupuñäkiti, janirakiw mä fijo uñt'aña-arsusiña ratio yatiyapkiti.
Jilpach jiskt'awinaka
¿Pasivo aru yatiñax sapa kuti activo aru yatiñat pä kuti jach'äspati?
Janiw mä universal ratio utjkiti. Uñstir mayjt'äwix arunaka, yant'äwi kasta ukat wakiskir yatiñ nivelarjamaw mayjt'i. Webb, 2008
¿Mä aru uñt'añax taqpach yatitaw sañ muniti?
Uka jiskt'äwin munat yatiñap uñacht'ayi. Amtaña, sañ munin manqha ukat contexto ukan apnaqañax mayja yatiyäwinak munaspawa. Laufer et al., 2004
¿Aru yatiñ tupux ullart'äwi amuyt'äwi yatiyaspati?
Amuyt'äwitak yanapt'aspawa, ukampis yatit arunakan cobertura ukat amuyt'äwix mayachasiw utjkchisa, kikpäkiti. SCHMITT et al., 2011
Phunchhawi
- Brysbaert et al. (2016). ¿Qhawqha arunaksa yatipxtanxa? Aru amuyt'äwi, aru yatiyäwi ukat yatichirin marapamp mayjt'iri aru tamanchäwin suma jakhuñanakapa.
- Nation (2006). ¿Ullart'añataki ukat ist'añataki qhawqha aru yatiñasa wakisi?.
- Laufer et al. (2004). Aru yatiñ yant'äwi: jach'äwi, ch'ama ukat computadora ukarjam mayjt'ir yant'äwi.
- Webb (2008). L2 yatiqirinakan ist'añat ukat arsusiñat aru tamanchäwinakapa.
- Webb (2007). Mayampi uñjañan aru yatiñar yanapt'äwipa.
- Nagy et al. (1984). ¿Qhawqha arunakasa escuela inglés qillqatanakan utji?.
- Brysbaert (2019). ¿Sapa minutux qhawqha arunaksa ullartanxa? Ullart'añ jank'añat mayachthapita yatxäwi.
- SCHMITT et al. (2011). Qillqatan yatit arunakan porcentaje ukat ullart'äwi amuyt'äwi.
Aka laphi jalsur uñstayam: ¿Kunatsa arunak uñt'sna, ukampis parlkasax jan apnaqirïksna?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ay/answers/receptive-vs-productive-vocabulary. CC BY 4.0.
← Yaqha jaysäwinak yatxatam