Wakiskir yatiyäwinaka ukat jakhunaka
| Qhanañchäwin yatxatäwit amuyt'ayata | Phuqhawi | Qhanañchäwi |
|---|---|---|
| Hirai chachan inglés ar yatiqirinakapa, juk'amp amuyt'äw tamanxa | 139 WPM | Jiskt'äwinakat 75% ukat juk'amp chiqapawa |
| Pachpa yatxatäwi, yaqha tama | 61 WPM | Amuyt'äwin yaqha phuqhawipa |
| Inglés–holandés pä ar yatirinakan novela ullañ yatxatäwipa | L2 arun 17% juk'amp k'achat ullapxäna | Mä sapa pä ar yatir tama ukat lurawi |
Aka yatxatäwinakax qhanañchäwinxa jan nayrïr arut ullirinakat yatxatäwi t'aqan uñacht'ayatawa. Qhanañchäwix novela yatxatäwin jakhunakapax WPM ukar chiqak kikpachayañatakix jan wakiskirïtap qhan sawayi. Aka qhanañchäwix wakiskiriwa: 17% ukaxa janiw sapa ar yatiqiritak mayjt'ayañ jakhüwikiti. Brysbaert, 2019
Ar yatiñax L2 sata sutit sipansa juk'amp wakiskiriwa
Payïr ar yatiñanakax arunaka amuyt'añ mayjt'ayi, ukhamarak qawqha kuti uñstki ukar sensibilidad uñacht'ayi. Whitford ukat Titone yatxatäwipanx uka jan walt'awinakax párrafo ullkasax nayranakan sarnaqäwipampi yatxatatawa. Ukhamatwa, pachpa nayrïr ukat payïr arunakani pä jaqix kunayman amuyt'añ ch'amamp jikxataspa, kunatix arumpi yatichatañapan ukat ar yatiñapan mayjawa. Whitford et al., 2012
Arunakan yatiñapax uka tuqitxa maynïriwa. Qawqha arunaktï mä qillqatan uñt'i ukwa cobertura yatxatäwix jiskt'i; arunakan taqpach yatiñ jakhunakasti, kunatï arunakjama, lemma ukjama jan ukax arutamjama jakt'atäki ukarjamawa. Arunak mä sapa jakhuñax janiw taqi qillqatanak suma ullañ yatiñap sapak uñt'aykaspati. Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016
WPM jakhux arunaka chiqak kikpachayañataki janiw wakiskiti
Kunayman arunakax kikpa yatiyäwi arsuñatakix kunayman qillqat arunaka apnaqapxi. Arunakan jaya jan ukax jisk'a t'aqapa, morphology ukat qillqañ thakhix kuna unidad jakt'asktan ukaruw mayjt'ayi. Ukhamasti, ullañ jank'äwi ukat nayran sarnaqäwin yatxatäwinakax yaqha arun juk'a WPM ukax juk'a amuyt'äwi jan ukax taqpach amuyt'äwi k'achatätap sañatakix janiw yanapkiti. Brysbaert, 2019 CLIFTON et al., 2015
¿Kunasa ukarux mayjt'ayi?
Qillqatan ch'amapa ukat luräwin yatichäwipax phuqhawir mayjt'ayi
Kusisiñat ullaña, yatiqaña ukat mä yatiyäwi thaqhañax kunayman lurawinakawa. Nayran sarnaqäw tuqit yatxatäwix arunakan ch'amapa ukat amuyt'añ munäwinakax kunjämtï uñjaski ukar mayjt'ayapxi uk uñacht'ayi. Uñt'at sarnaqäwi ukat jan uñt'at yatxatäw qillqatax mä sapa, jan mayjt'ir ullañ jank'äw yant'äwjamax janiw kikpachayaskañäkiti. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Kutt'ir ullañanakax jan yatiñ utjki uk askichañatakix ullirir yanapt'aspa. Mayamp ullañ jark'añax amuyt'äwi aynacht'ayi sasaw yatxatäwix uñacht'ayi; ukax L2 arun sapa samart'äwi jan ukax kutt'äwix pantjasiñjam chhaqtayañataki sañataki amuyt'ayañatakiw iwxt'i. Yaqhip juk'amp pachat amuyt'añatakix yanapt'aspa. Schotter et al., 2014
Yatxatañax uka mayjt'äwi jist'antaspati?
Qhanañchäwinakax ar yatiñanakan uñt'añapa ukat arunaka suma uñt'aña wakiskiritap qhanstayapxi, ukampis nayrïr arun ullañ jank'äwipar puriñatakix qawqha pachan yatxatañax wakisi uka taqinirjama jakhux janiw utjkiti. Ukhamarak, kunayman yatxatäwin aka uñacht'äwinakax marampi chachäwi-warmi sarnaqäwimpi yatichañ nayrar sartäw yatiyañatakix janiw chiqäkiti. Kikpa luräwinaka ukat ar yatiñ tuqinkirinakampiw nayrar sartäwix tupusiñapa. Rayner et al., 2016 Whitford et al., 2012
Jan uñt'at, wakiskir qillqatanakamp yant'am, amuyt'äwi uñakipam, ukat sapa tupuwin arumpi amtamp qillqt'am. Juk'amp jasak qillqat jank'ak ullañax askïspawa, ukampis uka kipka juk'amp ch'am qillqatan ullañ yatiñax uka pachpa juk'amp jilxattawayi sasax janiw sapak uñacht'aykiti. Suma kikpachayañatakix ch'amapa ukat amtapa niya kikpakiwañapawa. Brysbaert, 2019 Nation, 2006
Ukhamasti, lurañjam kutt'äwix kunayman jakhunakaniwa, janiw mä sapa mayjt'ayañ jakhükiti. 139, 61 ukat 17% uñacht'äwinakax jaqin tama ukat lurawix kunjamsa wakiskiri uk uñacht'ayi. Mayjt'äwinak amuyt'añatakiw yanapt'añapa, janiw taqi yatiqirinakatak machaq mä kikpa p'iqinchir jakhüwi uñstayañäkiti. Brysbaert, 2019
Ukampi chikachasi yant'äwi inaki yant'am
Jank'ak ullaña yant'awi
Jumatakix kuna arutï amuykta ukat jank'ak ullaña yant'äw yant'am, amuyt'äw jiskt'äwinakamp apnaqam. Kunayman arunakan phuqhawinakap may may imañamawa. Inglés arut yatxatäwin jakhunakapax qhanañchäwiwa; janiw ar yatiñamampi jan ukax IQ ukampi kikpachayañäkiti.
Jilpach jiskt'awinaka
L2 arun pä kuti juk'amp k'achat ullañax jan waliñat uñjatati?
Aka yatxatäwinakax mä jaqitak jan walïki uka ratio janiw qhanstayapkiti. Ar yatiña, qillqatan ch'amapa ukat luräwin amtapa walja mayjt'i, ukatwa ukham amuyt'äwin jan puriñjamäkiti. Brysbaert, 2019
Inglés WPM ukxa yaqha arump chikachayasmati?
Qillqat unidadanakan ukat sapa arun yatiyäwin mayjäwip amuyt'asakiw chikachayasi. WPM jakhux sapakix janiw arunakat jan mayjachas chikachayañäkiti. Brysbaert, 2019
Mayamp ullañ jaytañatakix ch'amachasiñajati?
Sapa kutt'äwix jan walt'ayi sas amuyasax janiwa. Mayamp ullañax amuyt'añ yanapt'aspawa, ukax jank'äwimp chikaw yatxatañasa. Schotter et al., 2014
Phunchhawi
- Brysbaert (2019). Qawqha arus mä minuton ullaptan? Ullañ jank'äwin mä uñakipäwi ukat meta-análisis.
- Rayner et al. (2016). Walja ullañaw utji, juk'a pachakiwa.
- Rayner (1998). Ullañana ukat yatiyäwi amuyt'añana nayran sarnaqäwipa: 20 maran yatxatäwinaka..
- CLIFTON et al. (2015). Ullañana ukat yatiyäwi amuyt'añana nayran sarnaqäwipa: Keith Rayner chachan 40 maran yatxatäwinakan ch'uspa.
- Whitford et al. (2012). Payïr ar yatiñax nayrïr ukat payïr arun ar frecuencia amuyt'äwinak mayjt'ayi: Naturaleza párrafo ullañan nayran sarnaqäw tupuwinakat qhanañchäwi.
- Nation (2006). Ullañataki ukat ist'añataki qawqha arunak yatiñax wakisi?.
- Schotter et al. (2014). Mä kuti ullataki jan atinim.
- Brysbaert et al. (2016). Qawqha arunaksa yattan? Aru qhanañchäwi, ar yatichäwin ch'ama ukat jaqin maraparjam ar yatiñan jakhunakax mayj mayjawa.
Aka laphi jalsur uñstayam: Payïr arun ullañaxa qawqha juk'amp k'achatasa?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ay/answers/reading-speed-in-a-second-language. CC BY 4.0.
← Yaqha jaysäwinak yatxatam