ብቕልጡፍ ንምንባብ ኣብ ውሽጥኻ ምዝራብ ከተቋርጽ የድልየካ ድዩ?

ብዛዕባ ኣብ ውሽጢ ምዝራብ ዝብል ቃል ብዘይ ሓደ ትርጉም ይጥቀሙሉ። ንሱ ኣብ ውሽጢ ዝስማዕ ድምጺ፡ ምስ ዘረባ ዝተኣሳሰር ስዉር ንጥፈት፡ ወይ ንድምጺ ዝውከል ኣገባብ ምስራሕ ቋንቋ ከመልክት ይኽእል። እዚኣቶም ሓደ ዓይነት መለክዒ ኣይኮኑን። እቲ ግምገማ ብዛዕባ ፍጥነት ንባብ ንምስራሕ ድምጺ ቋንቋ ይምርምር፣ እቲ ኣብ ውሽጢ ዝስማዕ ድምጺ ምስወገድካ ጠለባት ምስራሕ ቋንቋ ንባብ ከም ዝጠፍኡ ከይገመትካ ይምዕድ። Rayner et al., 2016

ስለምንታይ ቅልጡፍ ምንቅስቓስ ዓይኒ ጥራይ እኹል ዘይኮነ

ዓይኒ ብጽንዓት ምርኣይን ብዝላ ምንቅስቓስን ሓበሬታ ስእላዊ ምልክት ይእክብ፣ ምርዳእ ግን ቃላት ምልላይን ትርጉሞም ምውህሃድን ይሓትት። ግምገማታት ምንቅስቓስ ዓይኒ እቲ ምርኣይን ምስራሕ ቋንቋን ከም ዝተኣሳሰሩ የርእዩ። ጠቋሚ ብቕልጡፍ ምንቅስቓስ ወይ ዓይኒ ናብ ድሕሪት ከይምለስ ምክልኻል፡ እቲ ሓደ ሓበሬታ ከም ዝተረድአ ኣየረጋግጽን። Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015

Schotterን መሳርሕቱን ቅድሚ ሕጂ ዝተነበቡ ቃላት ዳግማይ ንምንባብ ጠቓሚ ከይኮኑ ዝኽልክል ምትእትታው ፈቲኖም። ምርዳእ ጎዲሉ። እቲ ውጽኢት ኩሉ ናብ ድሕሪት ምምላስ ኣድላዪ ምዃኑ ኣየረጋግጽን፤ እንተኾነ ግን ኩሉ ንድሕሪት ምንቅስቓስ ከም ጌጋ ቆጺርካ ብኣውቶማቲክ ክውገድ ከም ዘለዎ ምርኣይ ይነጽግ። Schotter et al., 2014

ገለ ጽሑፋት ስለምንታይ ብዙሕ ቅልጡፍ ዝመስሉ

ልምዲ ቃላትን ተመኩሮ ቋንቋን ኣብ ጠለባት ምስራሕ ጽልዋ ኣለዎም። መጽናዕቲ ብዛዕባ ብዙሕነት ተጠቓምነት ቃላት ኣብ ካልኣይ ቋንቋን መጽናዕቲ ቃላትን፡ ዘይፈለጥካዮ ቃል ወይ ዘይተለማመድካሉ ቋንቋ ነቲ ዕማም ስለምንታይ ከም ዘዝሕዎ የብርሁ። ኣብ ኣጸጋሚ ጽሑፋት ውሽጣዊ ድምጺ ዝያዳ እኳ እንተተሰምዐ፡ እዚ ውሽጣዊ ምዝራብ ከም ጠንቂ ኣይፈልዮን። Whitford et al., 2012 Brysbaert et al., 2016

ብዛዕባ ብግምት ምንባብከ?

ዕላማ ርእሲ ምርካብ ወይ ሓፈሻዊ ርድኢት ምርካብ እንተኾይኑ፡ ብግምት ምንባብ ጠቓሚ ክኸውን ይኽእል። ሓበሬታ ብውሑድ መጠን ይምርምር፣ እሞ ኣንጻር እቲ ዕላማ ክግምገም ኣለዎ። እቲ ግምገማ ፍጥነት ንባብ፡ ነዚ ካብ ምሉእ ትሕዝቶ ብዘይ ልሙድ ልዑል ፍጥነት ንምርዳእ ይፈልዮ። ብቕልጡፍ ብግምት ምንባብ ዝርዝር ምርዳእ ከም ዘይተቐየረ መርትዖ ኣይኮነን። Rayner et al., 2016

እቲ ቁጽራዊ ማእከላይ መጠን ናይ ዓበይቲ እውን ገደብ ኣለዎ። ንሳቶም ሓፈሻዊ ጽማቕ ናይ እንግሊዝኛ ዕማማት እዮም፣ ብዙሓት ዝተማህሩ ተሳተፍቲ ዘለዉዎም፣ ንኹሉ ቋንቋን ዕድመን ዝምልከት መደበኛ መለክዒ ኣይኮኑን። ቆልዑ፡ ዓበይቲ ሰባትን ካልኣይ ቋንቋ ዝጥቀሙ ኣንበብትን ብሓደ ማእከላይ መጠን ወይ ውሽጣዊ ድምጾም ክንደይ ጸጥ ከም ዝበለ ክፍረዱ የብሎምን። Brysbaert, 2019

ኣብ ክንዲ ሜላ ምጭፍላቕ እንታይ ይድገፍ?

ምስ ዕላማኻ ዝሰማማዕ ጽሑፍ ኣንብብ፣ ምርዳእካ ፈትሽ፣ ኣብቲ ቋንቋን ኣርእስትን ልምዲ ኣዳብር። እቲ ግምገማ ንተመኩሮን ክእለት ቋንቋን ከም ኣገደስቲ ረቛሒታት ይድግፍ፣ ግን ንኹሉ ሰብ ዝኸውን መጠን ልምምድ ወይ ውሕስነት ዘለዎ ወሰኽ ፍጥነት ኣየረጋግጽን። መጽናዕቲ ሽፋን ቃላት እውን ክንደይ ካብቲ ፍሉይ ጽሑፍ ከም ዝፍለጥ እዩ ዝምልከት፣ ቅጽበታዊ ሜላ ፍጥነት ኣይኮነን። Rayner et al., 2016 Nation, 2006

ንውልቃዊ ንጽጽር፡ ዘይተላለኻዮ ጽሑፋት ተጠቐም፣ እሞ ካብ ግዜ ምስ ምርዳእ እውን ኣነጻጽር። ሓደ ሜላ WPM እንተወሲኹ እሞ ነቲ ጽሑፍ ክትገልጽ ዘለካ ክእለት እንተኣጉዲሉ፡ እቲ ውጽኢት ከም ልውውጥ ጥቕምን ክሳራን ግለጾ። ብውልቃዊ ስምዒት ውሽጣዊ ድምጺ ምጉዳል ጥራይ፡ ንባብ ከም ዝሓየሸ ዘርኢ መርትዖ ኣይኮነን። Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014

እቲ ክውንነታዊ ዕላማ፡ ምስ ዕላማ ዝሰማማዕ ጽሑፍ ብዝያዳ ውጽኢታዊ ምርዳእ እዩ። ኣብ ፈተና መርበብ ሓበሬታ ውሽጣዊ ምዝራብ ምጭፍላቕ፡ ኣብ ሓፈሻዊ ኣእምሮኣዊ ክእለት ወሰኽ ከም ዘምጽእ ወይ ገደባት ምስራሕ ቋንቋ ንባብ ንሓዋሩ ከም ዘጥፍእ፡ ካብቶም ዝተጠቕሱ ምንጭታት ዝርከብ መርትዖ የለን። Rayner et al., 2016 CLIFTON et al., 2015