OKUTENDEKA OKUTONO OKWA LEERO
Okugatta okutono. Entandikwa empya.
Ekibinja ekimpi eky'okugatta, okuggyako, okukubisaamu n'okugabanya. Buli bukugu bulina eddaala lyabwo. Tewali nnaku za kulondoola, era tewali kwesasulira ebyasubwa.
Genda ku kigezoObunoonyereza kye busobola okugamba
Gezaako enkola ey'okubalirira awamu n'eky'okuddamu: gabanya omugatte, fuula ennamba enzijuvu olwo okyuse, oba kyusa okugabanya okufuuke okukubisaamu. Okutendeka kuno kwa kukuguka mu kubalirira. Obubonero obw'okutendeka obw'awaggulu tebukakasa nti IQ eri waggulu.
Buli nkola erina eddaala lyayo. Mu bibuuzo byayo 3, ebyo 3 by'oddamu obulungi bigisitula eddaala limu; 1 oba okutono bigissa ku ddaala erikka. Bwe kitaba kityo, esigala mu kifo kye. Amadaala gasigala wakati wa 1 ne 5.
Okwejjukiza n’okuddamu ebintu bye wayiga kiyinza okukuyamba okubijjukira (Roediger & Karpicke, 2006). Okugezesebwa kwabwe kwakozesa biwandiiko, so si mutendesi ono ow’okubala. Tukuwa kutendekebwa mu kubala, so si pulogulaamu ekakasiddwa okulongoosa obusobozi bw’obwongo okutwaliza awamu.
Okwekenneenya okwakolebwa Simons ne banne (2016) kwalaga obujulizi obusingako obw’okulongoosa emirimu egyatendekebwako okusinga obw’okulongoosa obukugu obulala okutwaliza awamu. Ebikozesebwa bino mirimu gy’okutendekebwa, si bigezo bya kulondoola ndwadde wadde amagezi ag’ebyobulamu.
Oyagala ekigezo ekimpi ekirina ekiseera? Ekigezo ky'embalirira ey'amangu
Ebibuuzo ebitonotono eby’omugaso
Buli kimu kya bwereere?
Weewaawo. Emitendera gyonna, olukalala lw’ebifaananyi, ebyafaayo n’ekkopi ez’okutereka bya bwereere, nga tekyetaagisa kwewandiisa era nga tebirina birango.
Kino kijja kulongoosa obusobozi bw’amagezi gange oba okujjukira okutwaliza awamu?
Ekyo tetukikakasa. Okukola obulungi wano okusinga kulaga obukugu buno bwe watendeka ng’okozesa entegeka zino.
Kiki ekibaawo bwe mba nga sisobodde kutendekebwa lunaku lumu?
Tewali kizzibwa buto. Buli kikolwa kisigaza omutendera gwakyo. Tendekebwa nga bw’oyagala, emirundi mingi nga bw’oyagala.
Ensibuko n’okusoma okwongerako
- Dresler et al. (2017). Okutendekebwa mu kujjukira kukyusa empuliziganya z’obwongo okuwagira okujjukira okw’amaanyi. Neuron.
- Simons et al. (2016). Pulogulaamu ezitendeka obwongo zirina kye zikola? Psychological Science in the Public Interest.
- Roediger & Karpicke (2006). Okuyiga okunywezebwa ekigezo: Okwekebejja okujjukira kulongoosa okukuuma ebiyigiriziddwa okumala ebbanga. Psychological Science.