Buuka ogende ku birimu

Ebigambo n'okusoma

Okusoma mu lulimi olw'okubiri kuba kwa mpola kutya?

Tewali kibonerezo kya bulijjo mu kusoma olulimi olw'okubiri. Mu kunoonyereza okumu okwayogerwako mu kwekenneenya ku sipiidi y'okusoma, abayizi ba yunivasite y'e Japan abasomye Olungereza baasoma ebitundu 139 WPM nga baddamu bulungi ebibuuzo by'okutegeera ebitundu ebisukka mu 75%, ate ekibinja ekirala ne kisoma 61 WPM; bino bibinja by'enjawulo mu kunoonyereza kuno, so si kipimo kya bayizi b'ennimi zonna. Brysbaert, 2019

Weekebejje (Olungereza)
Ekitabo ekiggule nga waggulu waakyo waliwo akapiira akatangalijja aka bbululu n'akafaananyi akatono akeru ak'ekizibu.

Ttiimu ya Helibrain ye yakitegekaYakeberebwa oluvannyuma

Obujulizi obukulu n'ennamba

Obujulizi obunnyonnyolwa mu kwekenneenyaEbyavaamuEkikugira ennyinyonnyola
Abayizi ba Hirai abasoma Olungereza, ekibinja ekyategeera ebibuuzo obulungi139 WPMBaaddamu obulungi ebibuuzo ebisukka mu 75%
Ekibinja ekirala mu kunoonyereza kwe kumu61 WPMBaali baawukana mu ngeri gye baategeeramu ebibuuzo
Kunoonyereza ku bantu abayogera Oludaaki n'Olungereza, nga basoma ebitaboBaatwala obudde obusingako 17% mu L2Abantu n'omulimu eby'enjawulo ebya kunoonyereza kuno

Ebyavaamu bino byogerwako mu kitundu ky'okwekenneenya ekikwata ku basomi abatalina lulimi olwo ng'olusooka. Okwekenneenya kuno kwogera butereevu nti ebibalo by'okunoonyereza ku bitabo tebimala kubalirira sipiidi ya WPM entuufu eyinza okugeraageranyizibwa. Ekikugiro kino kikulu: ebitundu 17% tebirina kukozesebwa ng'ekipimo eky'okutereeza ku buli ayiga olulimi. Brysbaert, 2019

Lwaki obukugu mu lulimi bukulu okusinga olulimi okuba L2

Okumala ebbanga ng'omuntu ayiga olulimi olw'okubiri kikyusa engeri gy'ategeeramu ebigambo, nga mw'otwalidde n'okufaayo ku mirundi gye birabikamu. Kunoonyereza kwa Whitford ne Titone kwetegereza ebiva mu kino nga bakozesa okutambula kw'amaaso ng'abantu basoma obutundu. N'olwekyo, abantu babiri abalina olulimi lwe baasooka n'olw'okubiri lwe lumu bayinza okuba n'obuzibu obw'enjawulo mu kutegeera ebigambo olw'enjawulo mu kweyongera kwabwe ku lulimi n'obukugu bwabwe. Whitford et al., 2012

Okumanya ebigambo kitundu ku mbeera eno. Okunoonyereza ku kigero ky'ebigambo omusomi by'amanyi mu kiwandiiko kutunuulira ebigambo ebiri mu kiwandiiko ekyo, ate okubalirira obunene bw'ebigambo omuntu by'amanyi kwesigama ku kuba nti obala empandika, emizi gy'ebigambo oba ebika byabyo. Okubalirira ng'obaze ebigambo byokka tekusobola kulagula busomi bwangu mu buli kiwandiiko. Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016

Lwaki WPM tesobola kugeraageranya nnimi butereevu

Ennimi ez'enjawulo zikozesa obungi bw'ebigambo ebyawukana okwogera ku mawulire agageraageranyizibwa. Obuwanvu bw'ekigambo, enkyukakyuka mu ngeri y'ebigambo n'ennukuta ezikozesebwa bikosa ekintu ekibalibwa. N'olwekyo, okwekenneenya ku sipiidi y'okusoma n'okutambula kw'amaaso tekukakasa nti WPM entono mu lulimi olulala kitegeeza obwongo obutono oba okulowooza okutambula mpola okutwaliza awamu. Brysbaert, 2019 CLIFTON et al., 2015

Kiki ekikosa kino?

Obuzibu bw'ebiwandiiko n'ebiragiro by'omulimu bikyusa ebyavaamu

Okusoma okusanyuka, okusoma okuyiga n'okunoonya ekintu ekimu bye mirimu egy'enjawulo. Kunoonyereza ku kutambula kw'amaaso kulaga engeri obuzibu bw'ebigambo n'obwetaavu bw'okutegeera gye bikosaamu ekyo amaaso kye gatunuulira. Ebyafaayo ebimanyiddwa n'ekiwandiiko eky'ekikugu ekitamanyiddwa tebisaana kuyisibwa ng'ebipimo ebibiri ebikyusa sipiidi emu ey'okusoma etakyuka. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015

Okuddayo ku bigambo ebyasomeddwa kuyinza okuyamba omusomi okumalawo obutakakasa. Obujulizi obwava mu kugezesa obulaga nti okuziyiza okuddamu okusoma kifiiriza okutegeera butukubira obwegendereza obutayisa buli kuyimirira oba kuddayo mu kusoma L2 ng'obutakola bulungi obulina okuggyibwawo. Ebiseera ebirala biyinza okwetaagisa okuyamba omuntu okutegeera. Schotter et al., 2014

Okutendekebwa kuyinza okukendeeza ku njawulo?

Okwekenneenya kuno kukakasa obukulu bw'obumanyirivu mu lulimi n'okutegeera ebigambo obulungi, naye tekulagawo mu ngeri ya bonna essaawa mmeka ezetaagisa okusoma mu lulimi olw'okubiri okutuuka ku sipiidi y'olulimi olusooka. Era ebyokulabirako bino ebyava mu kunoonyereza okw'enjawulo tebiyinza kukozesebwa kulagula bikolwa bya kutendekebwa okusinziira ku myaka n'obutonde bw'omuntu mu ngeri entuufu. Ekyeyongera kipime mu mirimu n'embeera z'ennimi ezigeraageranyizibwa. Rayner et al., 2016 Whitford et al., 2012

Kozesa ebiwandiiko ebipya ebisaanira, kebera oba otegedde, era owandiike olulimi n'ekigendererwa ky'okupima buli mulundi. Okusoma ekiwandiiko ekyangu amangu kuyinza okuyamba, naye kyokka tekiraga nti obusobozi bw'okusoma bweyongedde mu kigero kye kimu ku biwandiiko ebizibu. Okugeraageranya okw'amakulu kukozesa ebiwandiiko ebifaanagana mu buzibu n'ekigendererwa. Brysbaert, 2019 Nation, 2006

N'olwekyo, eky'okuddamu ekikozeseka kiraga ebisoboka eby'enjawulo, so si kigero kimu eky'okukubisaamu. Ebyavaamu ebya 139, 61 ne 17% ebyasindikibwa biraga engeri abantu n'omulimu gye bikosaamu. Biyambe okutegeera enjawulo, so si kuteekawo kigero ekipya eky'abayiga bonna. Brysbaert, 2019

Gezaako ekigezo eky'obwereere ekikwatagana n'ensonga eno

Ekigezo ky'embiro z'okusoma

Gezaako ekigezo ky'embiro z'okusoma mu lulimi lw'otegeera era oddemu ebibuuzo by'okutegeera. Ebivudde mu nnimi ez'enjawulo bibike mu bifo eby'enjawulo. Ebitabo by'okunoonyereza mu Lungereza biwa mbeera ya kubitegeeramu, si ngeri ya kubikyusaamu okupima obukugu bwo mu lulimi oba IQ.

Weekebejje (Olungereza)

Ebibuuzo ebibuuzibwa ennyo

Okusoma mu L2 okuba kwa mpola emirundi ebiri tekwa bulijjo?

Okunoonyereza kuno tekuteekawo mugerageranyo ogulaga nti sipiidi y'omuntu ssi ya bulijjo. Obukugu mu lulimi, obuzibu bw'ekiwandiiko n'ekigendererwa ky'omulimu byawukana nnyo, n'olwekyo tewali kyakusalawo ng'ekyo. Brysbaert, 2019

Nsobola okugeraageranya WPM y'Olungereza n'ey'olulimi olulala?

Kisoboka singa ofaayo ku njawulo mu bungi bw'ebigambo ebibikkibwa n'amawulire agali mu buli kigambo. WPM yokka si kipimo ekisobola okugeraageranya ennimi zonna awatali kwetegereza njawulo. Brysbaert, 2019

Nneesindike obutaddamu kusoma?

Kikole nga okimanyi nti si buli kuddayo kusoma nti kulina obulabe. Okuddamu okusoma kuyinza okuyamba okutegeera, era kino kyetaaga okupimibwa awamu ne sipiidi. Schotter et al., 2014

Ensibuko

Juliza olupapula luno: Okusoma mu lulimi olw'okubiri kuba kwa mpola kutya?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/lg/answers/reading-speed-in-a-second-language. CC BY 4.0.

← Noonyereza ku by'okuddamu ebirala