Obujulizi obukulu n'ennamba
| Enkola y'okupima mu kunoonyereza kwe kumu | Omuwendo ogw'awakati nga bagenda mu maaso | Omuwendo ogw'awakati nga bazizza emabega |
|---|---|---|
| Ennamba ezisinga obungi mu nkola ey'okusazaamu ey'edda | 6.35 ennamba | 4.61 ennamba |
| Ennamba ezisinga obungi mu kukebera okwali kujjuvu | 6.77 ennamba | 5.19 ennamba |
| Ekigerageranyo kya span eky'awakati ekikyusibwa okusinziira ku muntu | 6.52 ennamba | 4.91 ennamba |
Ekipande 6 mu kunoonyereza kwa Woods ne banne kiraga emiwendo gino. Ennamba zaasomesebwa mu maloboozi nga bakozesa enkola ya kompyuta. Omuzannyo ogw'okulaba ogulaga ennamba yonna omulundi gumu gukozesa embeera ez'enjawulo mu kusomesebwa n'okujjukira; n'olwekyo emiwendo gino si bipimo bya Helibrain. Ne mu kunoonyereza kwennyini, okukyusa enkola y'okupima kukyusa ekigero ekirabika. Woods n'abalala, 2010
Okuzza ensengeka emabega kwongerako ki?
Okujjukira ng'ogenda mu maaso kwetaagisa okukuuma ebintu mu mutwe awamu n'ensengeka yaabyo. Okujjukira ng'ozizza emabega kukyusa ensengeka y'ekiddamu, era kuyinza okwetaagisa okukyusa ebiri mu mutwe oba okukozesa enkola endala ey'okujjukira. Ebika by'okukola kw'ekijjukizo eky'ekiseera bitangaaza enjawulo wakati w'okutereka ebintu okumala akaseera n'emirimu egifuga oba egikyusa ebikuumibwa mu mutwe; tebiyisa buli kigezo ng'okupima butereevu ekifo kimu eky'okuterekamu. Baddeley, 2012 Conway n'abalala, 2005
Kino tekitegeeza nti enjawulo wakati w'okuwaayo ennamba ng'ozizza emabega n'okuziwaayo ng'ogenda mu maaso kipimo kyokka eky'obusobozi bw'okufuga ebirowoozo. Ekiwandiiko ekikwata ku kigezo ky'ennamba kiraga ensonga lwaki obutuufu bw'enkola y'okupima bukyusa engeri enjawulo eyo gy'etegeerwamu. Enkola omuntu gy'akozesa, ensobi z'akola n'etteeka ly'okusazaamu byonna biyamba okutegeeza enjawulo eyo. Woods n'abalala, 2010
Lwaki omusanvu si tteeka eri buli muntu
Ekiwandiiko kya Miller eky'edda kyogera ku kumanya n'engeri y'okuddamu okutereeza amawulire, so si kukakasa nti buli muntu ajjukira ennamba musanvu ddala. Okwekenneenya kwa Cowan okw'omu kiseera ekyaddirira kwogera ku bungi obutono obw'ebibinja by'amawulire mu mbeera ezitakkiriza kuddamu kwogera oba okugatta ebintu. Ebigendererwa bino bikozesa obukwakkulizo n'ebipimo eby'enjawulo; tewali na kimu ku byo kiwa nsonga ya kuggyako omuwendo ogutakyuka ku span yonna ey'okugenda mu maaso n'okuteebereza eya ng'ozizza emabega. Miller, 1956 Cowan, 2001
Kiki ekikosa kino?
Emyaka, okusoma n'engeri y'okusomesebwamu birina kye bikyusa
Okunoonyereza ku bipimo by'okuva mu kigezo ky'ennamba kwetegereza emyaka n'ebyenjigiriza, naye abantu abakulu abeetabamu si bipimo ebikwata ku myaka gyonna, ennimi zonna n'engeri zonna ez'okusomesebwamu. Enjawulo ey'emyaka mu kibinja ekyo tekakasa nti ebitundu by'ebifo ebya browser ebibaliriddwa okusinziira ku myaka bituufu. Ennamba ezisomesebwa mu maloboozi nazo ziba mu nsengeka ey'omulundi ku mulundi, nga kino kyawukana n'okulaba ennamba yonna omulundi gumu. Woods n'abalala, 2010
Okumanya okw'ekiseera ekiwanvu kuyinza okukyusa engeri omuntu gy'ategeeramu olunyiriri lw'ennamba. Ebiwandiiko ebikwata ku kugatta ebintu mu bibinja binnyonnyola engeri ensengeka gye ziyambamu okunyigiriza olunyiriri n'okulukuuma mu mutwe mu ngeri ennyangu. Mu kunoonyereza okwaweebwa abantu okw'amaanyi, omuntu eyatendekebwa okumala ekiseera yongera nnyo obusobozi bw'okujjukira ennamba ng'akozesa enkola y'okugatta amawulire gye yali ayize. Ebizuuliddwa ebyo tebikakasa kweyongera kwenkanankana mu buli kika ky'ekijjukizo. Mathy n'abalala, 2012 Ericsson n'abalala, 1980
Enjawulo y'ebiva mu kigezo ky'omuntu eteekwa kutegeerwa etya?
Kuuma ennyinyonnyola z'emirimu gyombi n'amateeka g'okupima. Ekivaamu ekya wansi ng'ozizza emabega, kyokka, tekiraga nti omuntu alina obuzibu bw'ekisawo; era enjawulo y'omuntu esinga eya bulijjo tesobola kuvvuunulwa mu ngeri y'obujjanjabi nga tewali bipimo n'ebigerageranyo ebituufu. Okwekenneenya ku nkola za span kukkaatiriza okukozesa enkola ezitegeerekeka obulungi ng'osala amagezi ku kijjukizo eky'ekiseera. Conway n'abalala, 2005
Era si kikakafu okuvvuunula span yonna okugifuula omutendera ogw'enjawulo ogwa n-back. Okwekenneenya okwetegereza ebyava mu kunoonyereza okungi kwazuula nti ebipimo bya n-back ne span tebikyusiganyizibwaamu, wadde nga byombi biyitibwa ebipimo by'ekijjukizo eky'ekiseera. Ekivaamu kisinziira ku byetaago by'omulimu eby'okutegeera oba ekintu kibeerawo, okuvuganya amawulire amapya n'okujjukira. Redick n'abalala, 2013
Bw'oba ogoberera ebiva mu ngeri etali ya kitongole, geraageranya eby'okugenda mu maaso byokka n'ebirala eby'okugenda mu maaso, n'eby'okuzza emabega byokka n'ebirala eby'okuzza emabega, nga n'engeri y'okusomesebwamu y'emu. Bw'oba okyusizza enkola y'okugatta ennamba mu bibinja, kiwandiike. Ekivaamu ekisinga obulungi kiyinza okuba nga kiraga enkola ey'amagezi ey'okukozesa ku bintu bino, so si kweyongera kwa busobozi bwa kujjukira okutwalira awamu. Woods n'abalala, 2010 Mathy n'abalala, 2012
Gezaako ekigezo eky'obwereere ekikwatagana n'ensonga eno
Ekigezo ky'okujjukira ennamba
Gezaako ekigezo ky'okujjukira ennamba ng'ekigezo eky'okulaba n'okujjukira. Ekivaamu kyakyo kiteekwa okutegeerwa ng'ogoberera ebiragiro byakyo; si nkola ya maloboozi ey'okujjukira ng'ogenda mu maaso n'ng'ozizza emabega eri mu kipande. Tokozesa njawulo eyafulumizibwa ng'ekigendererwa eky'okuzuula obulwadde.
Ebibuuzo ebibuuzibwa ennyo
Enjawulo eteesebwako ennamba bbiri ddala?
Nedda. Enjawulo y'emiwendo egy'awakati mu nkola y'edda yali 1.74 ennamba, era enkola endala ez'okupima zaawa enjawulo ez'enjawulo. Eyo si tteeka lya buli muntu. Woods n'abalala, 2010
Omuntu ayinza okujjukira ennamba nnyingi ng'azizza emabega?
Ebiva mu bantu ssekinnoomu n'enkola ze bakozesa biyinza okwawukana. Ebigerageranyo by'ebibinja tebiteekawo nsengeka eteekwa okugobererwa mu buli kukebera. Woods n'abalala, 2010
Nsobola okukyusa span y'ennamba okugifuula n-back?
Nedda. Ebiwandiiko bino tebitegeeza nkola ya kukyusa eyo ekakasiddwa; ebigezo bino si bipimo ebikyusiganyizibwaamu. Redick n'abalala, 2013
Ensibuko
- Woods n'abalala (2010). Okulongoosa okupima span y'ennamba mu kukebera ekijjukizo ky'ebigambo eky'ekiseera.
- Cowan (2001). Omuwendo ogw'ekyewuunyo 4 mu kijjukizo eky'ekiseera: Okuddamu okwekenneenya obusobozi bw'okutereka mu mutwe.
- Miller (1956). Omuwendo ogw'ekyewuunyo musanvu, okwongerako oba okuggyako ebiri: Ebkomo ezimu ku busobozi bwaffe obw'okukola ku mawulire.
- Baddeley (2012). Ekijjukizo eky'ekiseera: Ebirowoozo, ebika n'enkaayana.
- Conway n'abalala (2005). Ebigezo bya span y'ekijjukizo eky'ekiseera: Okwekenneenya enkola n'ebiragiro eri abakozesa.
- Redick n'abalala (2013). Ebipimo by'ekijjukizo eky'ekiseera ebya complex span ne n-back: Okwekenneenya okwetegereza ebyava mu kunoonyereza okungi.
- Ericsson n'abalala (1980). Okufuna obukugu mu kijjukizo.
- Mathy n'abalala (2012). Kiki eky'ekyewuunyo ku miwendo egy'ekyewuunyo? Okugatta ebintu mu bibinja n'okunyigiriza amawulire mu kijjukizo eky'ekiseera.
Juliza olupapula luno: Lwaki okujjukira ennamba ng'ozizza emabega kutera okuba kutono okusinga okujjukira ennamba ng'ogenda mu maaso?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/lg/answers/forward-vs-backward-digit-span. CC BY 4.0.
← Noonyereza ku by'okuddamu ebirala