HANDŨ HANAHA HIA KWAMBĨRĨRIA
Ndagika ithano, thuutha ũrĩkĩte
Andĩka indo itarĩ cia mũthia iria ũkwenda gũcookera rũciinĩ. Hũra cia bata nginya ithatũ, thuutha ũcapa kana ũkũre karata yaku. Kĩrindĩri kĩa ndagika ithano nĩ ũhoti waku: no ũrĩkie mbere kana ũikarĩre ihinda rĩa gũkĩra. Gũtirĩ mũigana wa wĩra ũrĩa ũrĩ mwega.
Kĩĩ kĩgĩĩ gĩtũgĩrĩtwo nĩ kĩ?
Scullin na arata ake (2018, Journal of Experimental Psychology: General) nĩmariganĩirie gũtũma andũ akorwo marĩandĩka wĩra ũtarĩ mũthia mbere ya kũrara kwa ndagika ithano hamwe na kũandĩka indo cia wĩra ĩrĩkĩte, kũrĩ andũ 57 arĩa marĩ na ũgima mwega na marĩ mĩaka mĩnini, ũtukũ ũmwe wa lab. Gĩkundi gĩa wĩra ũtarĩ mũthia nĩgĩrĩire kũrara na mbere. Gĩgererio gĩĩ kĩnini gĩa lab gĩtikũonanagia ũhonokio wa insomnia, na karata ĩĩ ĩtigana kũrara kwaku. Gũhũra cia mbere ithatũ nĩ ũongeere wa gũteithia, ti kĩndũ gĩgererirwo kĩa ũthuthũrio ũcio.
Macookio manini ma bata
Nĩngĩhũthĩre kĩĩ rĩrĩa ndĩthiĩ kũrara?
Aaca. Hũthĩra rĩrĩa wendaga kũrĩkia wĩra kana kũthondeka rũciinĩ. Kĩgererio kĩrĩa kĩarĩĩtwo nĩkĩrora gũandĩka mbere ya kũrara; gĩtikũonanagia ũteithio wa kila kũhũthĩra kana wa kila mũndũ.
Nĩ kĩĩ gĩkũhappen kũrĩ wĩra ndĩtahurĩte?
Nĩũtũũra karata-inĩ. Cia mbere ithatũ nĩnjĩra ya gũhũra kũu ũkwambĩrĩria, ti wĩra wa gũthia wĩra wothe. No ũthondeke karata na ũcapa kana ũruta rĩrĩa rĩothe.