KWĨTHOMITHIA HANINI ŨMŨTHI
Mĩtharĩrio mĩnini. Thoma rĩngĩ.
Mĩtharĩrio mĩhuthu ya gũkuongeza, gũkuũra, gũthuta na gũgaya. O mũgambo wa gũtharĩria ũrĩ na rũrĩrĩ rwaku. Gutirĩ mĩthenya ya kũrora, kana wĩra wa kũhĩtũkĩra.
Thiĩ kĩgerio-inĩ
Ũrĩa ũmenyo wa kũrora ũhota kũuga
Gerera njĩra ya gũtharĩria na macookio: gayania mũtharĩrio, tharĩria ũgĩe mũhuthu thuutha ũcookerere, kana tũma gũgaya kuĩ gũthuta. Kwĩthomithia gũũ nĩ kwa gũtharĩria namba na ũũru. Mũigana mũnene wa kwĩthomithia ndũonanagia atĩ IQ ĩgĩte.
O mũgambo wa gũtharĩria ũrĩ na rũrĩrĩ rwayo. Kũuma ciũria 3 cia mũgambo ũcio, macookio mega 3 matũmĩra ũgĩe rũrĩrĩ rũmwe; 1 kana macookio manini matũmĩra ũikie rũrĩrĩ rũmwe thĩ. Ũndũ ũngĩ ũtũũra ta ũrĩ. Marũrĩrĩ nĩ marĩ gatagatĩ ka 1 na 5.
Kwĩgeria kũruta ũhoro ũrĩa ũmenyete nĩgũtũma ũtigĩre ũhoro ũcio (Roediger & Karpicke, 2006). Magerio mao nĩmatumĩire maandĩko, ti trainer ĩno ya math. Tũheana kwĩgeria kwa math, ti gahunda ĩrĩ gũkũrĩra ĩmenyithĩtwo ya ũmenyo wa meciiria.
Kũrora kwa Simons na arutani arĩa hamwe (2016) kwonire ũmenyo mũnene mũno atĩ mĩgerio ĩrĩa ũmenyithĩtie nĩĩgĩkũrĩra, no ũhoro wa gũtũma ũmenyo ũcio ũthiĩ kũrĩ mawĩra mangĩ nĩ mũhũthĩ. Ciana ici nĩ mĩgerio ya kwĩmenyithia, ti magerio ma gũthimi ũrwari kana ũtaaro wa ũgima.
Ũkwenda kũona ũrĩa ũtharĩriaga na ihinda? Kĩgerio kĩa gũtharĩria na ihenya
Mĩũria inini ĩrĩ na bata
O gĩcigo gĩothe nĩ gĩa mahuta?
Ĩĩ. Gĩthimi gĩothe, mũtĩrĩrĩ wa mĩhianano, mĩhĩrĩga na kopi nĩ cia mahuta, ndũrĩ na kwĩandĩkĩra kana matangazo.
Gĩĩ gĩkũongerera IQ kana kũririkana kũothe?
Tũtirĩ kĩo tũguaga. Gũtũma wĩra mwega haha nĩkũmenyithagia mũno ũmenyo ũcio ũmenyithĩtie, na mĩhũthĩre ĩno.
Nĩ atĩa kana ndĩgerie mũthenya ũmwe?
Gũtirĩ kĩndũ gĩcooka kũtandĩka. O wĩra ũtigĩra gĩthimi gĩaku. Geria rĩrĩa ũkwenda, mĩringo ĩngĩ ũkwenda.
Ũhoro wa kwĩruta na gũthoma makĩria
- Dresler na arutani arĩa hamwe (2017). Kwĩmenyithia na njĩra ya kwĩririkana kũhũthĩra mĩtandao ya ũbongo nĩguo kũtũme kũririkana kwagĩrĩre. Neuron.
- Simons na arutani arĩa hamwe (2016). Gahunda cia 'kwĩmenyithia ũbongo' nĩĩhũthaga? Psychological Science in the Public Interest.
- Roediger & Karpicke (2006). Kwĩgeria ũmenyo nĩgũtũma kwĩmenya: Kũgerio kũririkana nĩgũtũma ũhoro ũtigĩre ihinda inene. Psychological Science.