Ũtaaro mũnene na namba
| ũrĩa ũrĩ | ũtaũri ũthĩnjĩrĩre na ũira |
|---|---|
| Ciugo ũciaria na ngoro nĩcio cĩgĩtĩrĩra andũ othe ihenya rĩa kũthoma | Wĩra wa gũthoma na gũthoma na mũgambo irĩ na ihenya rĩtiganĩte; gũtũma ta ũhoro ũmwe gũtirĩ ũira |
| Gũtigana na ciugo ũciaria na ngoro nĩkũrĩtũma ũmenyo wa haraka | Gũtirĩ ũira wa atĩ nĩ ũndũ ũcio ũtũũraga rĩrĩa rĩothe |
| Kũcooka gũthoma ciugo nĩ gũthũkia ihinda rĩothe | Magerio ma ũthuthũrĩri nĩmonania atĩ kũcooka gũthoma no gũteithie ũmenyo |
| WPM ĩnene ĩonania kũthoma kũega mĩthenya yothe | No gũkenerwo gũthuthũrĩra ũmenyo o na rĩo |
Ciugo ũciaria na ngoro nĩ ũrĩa ũhũthagĩrwo na maũndũ maingĩ. No yĩtue mũgambo wa ngoro ũiguagwo, ũhũthĩri mũnini wa mwĩrĩ ũrĩa ũiganĩte na kũaria, kana kũmenya ũrĩa wa lugha ũhũthĩra mĩgambo. Icio ti mĩario ĩiganĩte. Magerio ma kũthoma na ihenya nĩmarĩrĩrĩra ũhũthĩri wa mĩgambo ya ciugo, na nĩmacokia atĩ tũtigĩte kũona mũgambo wa ngoro ti kũruta haja ya kũmenya lugha rĩrĩa tũthomaga. Rayner na arata ake, 2016
Nĩkĩ kũhĩtũka kwa maitho kwĩ hĩndĩ ĩngĩ gũtigĩtĩra
Maitho makũũrania ũhoro na gũtũũra gũcaria na kũringa, no ũmenyo ũkenera kũmenya ciugo na kũiganĩria ũtaũri wacio. Magerio ma ũhoro wa maitho nĩmonania atĩ kũrora na kũmenya lugha nĩmahinganĩte. Kũhĩtũkĩria rũũri na ihenya kana gũtiga maitho magĩcooka nyuma gũtigĩtĩra atĩ ũhoro ũcio ũmenyekĩte o ũrĩa ũrĩ. Rayner, 1998 CLIFTON na arata ake, 2015
Schotter na arata ake nĩmajaririe ũndũ ũgĩtũma ciugo ciathomĩtwo mbere itigacooke gũhũthĩrwo na ũndũ wa kũthoma rĩngĩ. ũmenyo ũgĩthũka. ũrĩa ũkoretwo ũtĩrĩ ũira wa atĩ kũcooka kwothe nĩ kwa kũgererwo; no nĩũrega kũona kũcooka kwa maitho kwothe ta ũũru ũrĩa wagaĩrĩrwo kũrutwo o rĩmwe. Schotter na arata ake, 2014
Nĩkĩ maandĩko amwe maoneka ta marathomwo na ihenya mũno
Kũmenya ciugo na ũmenyo wa lugha nĩgũtũma wĩra ũgĩtiganĩte. Magerio ma ũhoti wa ciugo cia rũthiomi rwa keerĩ na maũndũ ma ũmenyo wa ciugo nĩmonania atĩ nĩkĩ rĩrĩa ciugo itamenyekanĩte kana lugha ĩtarĩ ya kũhũthĩrwo mũno no itũme wĩra ũhĩtũke. ũcio ti ũira atĩ ciugo ũciaria na ngoro nĩcio itũmaga wĩra ũhĩtũke, o na rĩrĩa mũthomi aigua mũgambo wa ngoro mũno rĩrĩa maandĩko marĩ maũru. Whitford na arata ake, 2012 Brysbaert na arata ake, 2016
Nĩ kĩĩ kĩngĩ kĩgĩtũma gũthira?
Gũthoma ũrĩa ũrĩ haraka haraka no kũteithie?
Gũthoma ũrĩa ũrĩ haraka haraka no gũteithie rĩrĩa ũrĩa ũkwenda nĩ kũona ũhoro wa kĩhũthĩ kana kũmenya ũhoro ũrĩa mũnene. ũhũthĩra ũhoro mũnini, na no ũthuthũrĩrwo kũringana na kĩrĩa ũkwenda. Magerio ma kũthoma na ihenya nĩmatiganĩrĩra ũndũ ũcio na kũmenya maandĩko mothe wega na ihenya rĩa kũhũũra. Gũthoma na ihenya mũno ti ũira atĩ ũmenyo wa ũhoro ũrĩa mũnene ndũtiganĩte. Rayner na arata ake, 2016
Mĩigana ya andũ agima ĩrĩ na mipaka. Nĩmĩigana ya magerio ma Gĩingereza, na andũ aingĩ marĩ na ũthomi mũnene; ti mĩigana ya gũtũũra na mĩaka o mũgana ya lugha ciothe. Aana, andũ akũrũ na athomi a rũthiomi rwa keerĩ ndagĩrĩirwo kũgererwo na mũigana ũmwe kana na ũrĩa mũgambo wao wa ngoro ũrĩ mũhũthũ. Brysbaert, 2019
Nĩ kĩĩ gĩteithagĩra kũrĩa gũtũma ciugo ũciaria na ngoro igithĩ?
Thoma maandĩko marĩa marĩ ega kũringana na kĩrĩa ũkwenda, thuthũrĩra ũmenyo na ũgĩe na ũmenyo mũnene wa lugha na ũhoro ũcio. Magerio ma kũthoma nĩmonania atĩ ũmenyo wa wĩra na ũhoti wa lugha nĩmaingĩhagia, no mationania atĩ kũrĩ ũigĩrĩri wa gũthoma ũrĩa wothe kana kũgĩa na ihenya rĩa kũhũũra. Magerio ma ũmenyo wa ciugo o hamwe nacio nĩmarĩrĩrĩra ciugo icio mũthomi amenyete, ti njira ya gũkora ihenya o rĩmwe. Rayner na arata ake, 2016 Nation, 2006
Nĩũrĩ na mũigana wa kwĩgeria, hũthĩra maandĩko matarĩ amenyekĩte na ũgeranĩrie ũmenyo hamwe na ihinda. Angĩkorwo njira ĩtũmaga WPM ĩnene no ĩgĩtũma ũhoti wa kũtaũra maandĩko ũgĩe mũnini, ta ũcio nĩ kũgĩa na kĩrĩa kĩmwe kĩa kũgana na kĩngĩ. Kũhona ta ciugo ũciaria na ngoro nĩcihũthũkĩte, o kũrĩo, ti ũira wa atĩ kũthoma nĩkũega makĩria. Rayner na arata ake, 2016 Schotter na arata ake, 2014
Kĩrĩa gĩtũũraga gĩkorwo nĩ kũmenya ũhoro mwega na ũhũthĩri mwega wa maandĩko marĩa marĩ ega. Gũtirĩ ũrĩa watarĩtwo nĩ gũkorwo gũtigana na ciugo ũciaria na ngoro rĩrĩa ũrĩ kĩgerio kĩa browser nĩgũtũma ũmenyo wa atĩ ũndũ wothe ũgĩe mũnene kana ũrutwo wa kũmenya mipaka ya lugha ĩrĩa kũthoma gwĩ nayo ũtigane tene. Rayner na arata ake, 2016 CLIFTON na arata ake, 2015
Gerĩa kĩgerio kĩa mũhoyo kĩrĩ na ũhoro ũcio
Kĩgerio kĩa ihenya rĩa gũthoma
Gerĩa kĩgerio kĩa ihenya rĩa gũthoma ũtikanangĩrĩrie gũtigana na njira ĩtarĩ ũmenyete. Andĩka ũmenyo hamwe na ihenya. Angĩkorwo ũgeria ũrĩa ũthomaga, ta maũndũ macio ta mageranio ma maandĩko macio, ti kĩgerio kĩrĩ na ũira wa ũrĩa ciugo ũciaria na ngoro irĩ.
Magerio ma kawaida
Ũiguĩri wa ngoro nĩ ũira wa gũthoma na ũũru?
Magerio matigĩtĩra ũtaũri ũcio wa andũ othe. Kũhũthĩra lugha kũiganĩte na mĩgambo na kũaria ciugo ciothe na mũgambo nĩ maũndũ matarĩ amwe. Rayner na arata ake, 2016
Nĩngĩtigana na kũrora nyuma?
Ti ta watho wa andũ othe. Magerio marĩ na ũrĩa ũthuthũrĩtwo nĩmonania atĩ kũrĩa ũhoti wa kũcooka gũthoma nĩgũteithagia ũmenyo. Schotter na arata ake, 2014
No ngĩgĩe mũtugo wa gũthoma na ihenya haraka haraka ũkĩwa?
Ĩĩ, no ũthuthũrĩre ta kũrora mĩhianano ya ũhoro nĩguo ũmenye ũhoro mũnene kana kĩrĩa ũcariĩ, ti ũira wa atĩ wamenyete ũhoro wothe na ihenya rĩoneka. Rayner na arata ake, 2016
Mathomo
- Brysbaert (2019). Tũthomaga ciugo ngapi kwa ndagika? Kũrora na kũgeria magerio ma ihenya rĩa gũthoma.
- Rayner na arata ake (2016). Maandĩko maingĩ gũthoma, ihinda inini.
- Rayner (1998). Kũhũthĩra maitho rĩrĩa gũthoma na kũhũthĩra ũhoro: mĩaka 20 ya magerio.
- CLIFTON na arata ake (2015). Kũhũthĩra maitho rĩrĩa gũthoma na kũhũthĩra ũhoro: mĩaka 40 ya wĩra wa Keith Rayner.
- Whitford na arata ake (2012). Ũmenyo wa rũthiomi rwa keerĩ ũtũmaga ũhoti wa ciugo cia rũthiomi rwa mbere na rwa keerĩ ũgĩe na mĩhianano: ũira kuuma magerio ma maitho rĩrĩa gũthoma ibuku rĩa kĩhũthĩ.
- Nation (2006). Ciugo ngapi nĩcia haja nĩguo ũthome na wĩigue?.
- Schotter na arata ake (2014). Ndũkahĩtie ũrĩa ũthoma (rĩmwe tu).
- Brysbaert na arata ake (2016). Tũmenyaga ciugo ngapi? Mĩgambo ya ũigĩrĩri wa ũmenyo wa ciugo kũringana na ũtaũri wa ciugo, mĩgambo ya lugha na mĩaka ya mũndũ.
Taũra karatathi gaka: Ũrĩ na haja ya kũtigana na ciugo ũciaria na ngoro nĩguo ũthome na ihenya?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ki/answers/subvocalization-and-reading-speed. CC BY 4.0.
← Rora macookio mangĩ