Ũtaaro mũnene na namba
| Wĩra ũrĩa wathomithirio | Rũgendo rwa mĩario | Ihinda rĩrĩa rĩtharĩriirwo rĩa ciugo 1,000 |
|---|---|---|
| Maandĩko ma ũmenyo ũrĩa matarĩ ma ũhoro wa gĩkũũ, ũrĩa ũtũũru | 238 WPM | Nĩ ta min 4 na sek 12 |
| Maandĩko ma ngano, ũrĩa ũtũũru | 260 WPM | Nĩ ta min 3 na sek 51 |
| Gũthoma na mũgambo | 183 WPM | Nĩ ta min 5 na sek 28 |
Mũario wa gũthoma na mũgambo wacookanĩrĩire mathomithia 77 na andũ 5,965. Mathomithia ma gũthoma ũrĩa ũtũũru na ma gũthoma na mũgambo nĩmatiganĩte maandĩko, mawatho na andũ arĩa mathomithirio; nĩ ũndũ ũcio, kũruta 183 kuuma 238 gũtirĩ ũhoro ũtũũgĩrĩtie atĩ mũthomi o wothe aongekaga 55 WPM rĩrĩa athoma ũrĩa ũtũũru. Norũ gũtirĩ mũario wa andũ aingĩ ũtũma ũmenye kana mũndũ nĩarĩ na mũgambo mwega, kana arĩ na thĩĩna wa gũthoma, kana ũrĩ mũigana wa wĩra wake. Brysbaert, 2019
Kũaria kwongerera wĩra wa kũruta mũgambo
Gũthoma na mũgambo nĩkũhũthania kũmenya ciugo ũrĩa ũciwona, kũmenya ũhoro wa rũthiomi, na kũruta ciugo na kanua. Gũthoma ũrĩa ũtũũru nako nĩkũmenya ũhoro wa rũthiomi, no gũtirĩ bata wa kũrindĩra ciugo o ciothe irute na kanua. Mathomithia ma ũthiũri wa maitho marĩrĩkanagia ũhũthaniro wa kũrora na kũmenya ũhoro wa rũthiomi; gũthoma gũtiri kũhũtha maitho rũrĩmĩ rwa maandĩko tu. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Ũtiganĩru ũyũ ndũgũtaarĩria atĩ gũthoma ũrĩa ũtũũru gũtirĩ meciiria ma ciugo ciina mũgambo. Kũrora kwa gũthoma na ihenya nĩkuuga nĩkĩ gũtiga ciugo cia ngoro gũtirĩ kũonania atĩ nĩnjĩra ya kũmenya ũhoro na ihenya rĩnene mũno kũrĩ andũ othe. Kũtigua mũgambo wa ciugo na gũtiga kũmenya mũgambo wa ciugo nĩ ũhoro ũtiganu. Rayner et al., 2016
Nĩ njĩra ĩrĩkũ ĩheaga ũmenyo mwega wa ũhoro?
Mĩario ĩyo ĩĩrĩ ya ihenya ĩngĩtũhote kũhe ũcokeria wa ũria ũcio yene. Kũmenya ũhoro nĩkũrigĩrĩra maandĩko, kĩrĩa ũkwenda na mũthomi. Gĩthomithia kĩrĩa kĩarĩ kĩgĩrĩra kũrehe gũthoma ciugo rĩngĩ nĩkĩonania atĩ kũcooka kũrora ciugo nĩkũhota gũteithia kũmenya ũhoro; watho wa kwĩhũthia ihenya o rĩngĩ ũngĩruta ihinda rĩa kũmenya ũhoro, na njĩra o yothe. Schotter et al., 2014
Nĩ kĩĩ kĩngĩ kĩgĩtũma gũthira?
Nĩkĩ mĩaka na rũthiomi ciathũkĩrĩria ũtiganĩru ũyũ
Kũrora kwonania atĩ ihenya nĩritiganĩte kũrĩ ciana, andũ akũrũ, na andũ arĩa marĩ na rũthiomi rwa keerĩ. Kũmenya ciugo na ũmenyo wa rũthiomi nĩkũhũthia ũrĩa mũthomi amenyaga ciugo, na mathomithia ma rũthiomi rwa keerĩ monania atĩ ũhũthaniro wa ciugo ũritigana kũringana na ũmenyo wa mũthomi wa rũthiomi o rũrĩa. Nĩ ũndũ ũcio ihenya rĩa mũndũ ũrĩa arĩ kwĩiga gũthoma na mũgambo kana ũrĩa ũtũũru rĩngĩ rĩtiganĩte na mĩario yacookanĩrĩirwo ya andũ agima a Kĩingereza. Brysbaert, 2019 Whitford et al., 2012
Kũmenya ciugo nĩkũtigana na gũcooka gũaria ciugo na mũgambo na ũhoti. Mĩario ya ciugo iria mũndũ amenyaga nĩĩtigana kũringana na ũrĩa ciugo iharagirwo, na kũmenya ciugo iria irĩ maandĩkoni nĩkũrigĩrĩra ciugo iria irĩ maandĩkoni macio. Nĩ ũndũ ũcio, tũtigakũhũthie mũario ũmwe wa WPM wa gũthoma na mũgambo ta ũrĩ wa gũtua ũmenyo wa rũthiomi rũothe. Brysbaert et al., 2016 Nation, 2006
Nĩ kĩrĩkũ gĩtungatĩra kũigĩrĩria?
Hũthia njĩra ĩrĩ kũringana na wĩra: gũcokia ũhoro na mũgambo na gũthoma ũhoro ũrĩa ũkwenda kuumenya nĩ ũhoti ũhũthagĩra hamwe no nĩ mĩhianano itiganĩte. Geria kũringa maandĩko ta hamwe na hamwe, na ũrĩrie kana ũmenyete ũhoro. Mathomithia ma gũthoma nĩmakũhe ũrĩa wa kũmenya ũhoro kũringana na wĩra, no matirĩ ũtaaro ũmwe wa andũ othe atĩ magathome na njĩra ĩmwe ihinda rĩothe. Brysbaert, 2019 Rayner et al., 2016
Ũrĩa wa kũringania ũrĩa ũtigana na ũrĩa ũtũũru, hũthia maandĩko matarĩ ũmenyĩte o na mbere na marĩ na ũhũtu ũiganu; ndũgathome maandĩko macio na mũgambo handũ ha gũthoma ũrĩa ũtũũru o rĩmwe. Kũmenya maandĩko mbere nĩkũhũthania ũrĩa wa kũringania. Ona ũrĩ ũkore mũigana, ũone ta ũhoro wa maandĩko macio tu, no ndũũone ta kĩgerio gĩtũũgĩrĩtie gĩa ũmenyo waku kana ta ũrĩa ũgũtũma ũhote gũthoma ibuku rĩothe. CLIFTON et al., 2015 Rayner, 1998
Rĩrĩa ihenya rĩgarũka, ũmenye ũhoro waro: gũthoma na ihenya rĩnene no ũmenyo wa ũhoro ũthire nĩ kĩndũ kĩngĩ, na gũthoma na ihenya rĩnene no ũmenyo wa ũhoro ũtige kũgũrũka nako nĩ kĩndũ kĩngĩ. Namba ya ihenya yene ndĩhota gũtuanĩrĩria ũtiganĩru ũcio. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014
Gerĩa kĩgerio kĩa mũhoyo kĩrĩ na ũhoro ũcio
Kĩgerio kĩa ihenya rĩa gũthoma
Gerĩa kĩgerio kĩa ihenya rĩa gũthoma ta wĩra wa gũthoma ũrĩa ũtũũru, na ũhũthie ciũria cia kũmenya ũhoro. Gĩtirĩ gũtuanĩrĩria ũhoti wa gũthoma na mũgambo. Rĩrĩa ũtharĩria ihinda rĩa gũthoma na mũgambo, rĩandĩke atĩ nĩ wĩra ũngĩ.
Magerio ma kawaida
Nĩ gwathĩkĩrĩtwo gũthoma na mũgambo 183 WPM?
Ũcio nĩ mũario wa andũ aingĩ, no ti ũrĩa ũkwendeka. Maandĩko, mawatho, ũrĩa andũ arĩa marĩ gĩthomithiani marĩ, na ũndũ wa gũthoma nĩũhũthia mũgiro. Brysbaert, 2019
Gũthoma ũrĩa ũtũũru nĩgũtiga ciugo cia ngoro?
Aca. Kũrora kwa gũthoma na ihenya nĩkũtigania ciugo cia ngoro iria ihũthagia rũthiomi na kũaria ciugo ciothe na kanua. Rayner et al., 2016
Kĩgerio kĩa gũthoma ũrĩa ũtũũru nĩkĩhota kũrora ũhoti wakwa wa kũaria?
Kĩgerio gĩcio gĩtirĩ gũhota kũmenyithia ũcio kuuma kũrĩ ihenya rĩa gũthoma rĩothe. Gũthoma na mũgambo kwongerera mĩhianano ĩrĩa ihinda rĩa gũthoma ũrĩa ũtũũru ritatharĩria. CLIFTON et al., 2015
Mathomo
- Brysbaert (2019). Nĩ ciugo ingĩha tũthomaga o mũniti? Kũrora na kũcookanĩrĩria mathomithia ma ihenya rĩa gũthoma.
- Rayner et al. (2016). Maandĩko maingĩ mũno, ihinda inini mũno.
- Rayner (1998). Ũthiũri wa maitho rĩrĩa gũthoma na kũhũthia ũhoro: Mĩaka 20 ya mathomithia.
- CLIFTON et al. (2015). Ũthiũri wa maitho rĩrĩa gũthoma na kũhũthia ũhoro: Miaka 40 ya wĩra wa Keith Rayner.
- Whitford et al. (2012). Ũmenyo wa rũthiomi rwa keerĩ ũhũthagia ũhũthaniro wa ciugo cia rũthiomi rwa mbere na rwa keerĩ: ũira kuuma kũrĩ mĩario ya ũthiũri wa maitho rĩrĩa gũthoma mathamaki.
- Nation (2006). Nĩ ciugo ingĩha cia ũmenyo nĩigĩrĩirwo nĩkũrĩa na gũthikĩria?.
- Schotter et al. (2014). Ndũtĩkĩre kĩrĩa ũthomaga (rĩmwe tu).
- Brysbaert et al. (2016). Nĩ ciugo cigana atĩrĩ tũmenyaga? Mĩario ya ũmenyo wa ciugo kũringana na ũrĩa ciugo ithomagwo, ũmwega wa ũhoro wa rũthiomi, na mĩaka ya mũthomithirio.
Taũra karatathi gaka: Nĩkĩ gũthoma ũrĩa ũtũũru gũtũma ũhote gũthoma na ihenya rĩnene gũkĩra gũthoma ũrĩa ũiguaga?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ki/answers/reading-aloud-vs-silent-reading. CC BY 4.0.
← Rora macookio mangĩ