Ũtaaro mũnene na namba
| Mũtugo wa kũgaiya thĩinĩ wa kĩgerio | Mũigana | Mũtugo wa kũringa kĩgerio |
|---|---|---|
| Mũigana wa kuona na hinya mũnini | 3.9% | Mĩigana ya VVIQ 16–32 |
| Kũrĩĩtĩra atĩ kuona gũtikũrĩ mũno | 0.8% | Mĩigana ya VVIQ 16 |
| Kuona kũhũthũ kana kũhĩtĩhĩtĩka thĩinĩ wa mũigana wa kuona na hinya mũnini | 3.1% | Mĩigana ya VVIQ 17–32 |
Ibuku rĩu rĩabatanĩtie icungu igĩrĩ cia andũ 502. Rĩonire andũ 39 thĩinĩ wa mũigana wa kuona na hinya mũnini, hamwe na andũ 8 arĩa marĩte mĩigana ya thĩinĩ mũno. Ũtukanio ũyũ nĩwa bata tondũ kũruta mũigana wa kuona na hinya mũnini nĩkũhe mũigana ũngĩ wa ũingĩ wa andũ o na tũkĩũta kũona gũtirĩ na ũndũ. Mũtugo wa kĩgerio kĩrĩ haha ũhũthĩrĩtie mĩigana ya thĩinĩ kũonania kuona kũrĩ na hinya mũnini. Dance et al., 2022
Kĩgerio gĩkĩ kĩgĩrĩria atĩa?
Kĩgerio kĩa Vividness of Visual Imagery Questionnaire nĩkĩũria ũrĩa mũndũ eciĩrĩria kuona na maitho ma meciiria. Wĩra wa mbere wa Marks nĩũtũmire kĩgerio kĩu; matukũ-inĩ maya, kĩgerio gĩtũmĩkaga na arĩa merutaga aphantasia marĩ na mĩtugo ya kũringa ĩrĩĩtwo. Gũthondeka rũkĩrĩra rũa macookio kũringana na ũrĩa rũrĩ mbere nĩgũtũma mũtaratara wa mĩigana ũgĩrĩre ũhoro ũngĩ; nĩ ũndũ ũcio ũgĩcoka gũtũmĩra mũigana wa kũringa ũtarĩ rĩa mbere gũthuthũria mũhiano wa kĩgerio. MARKS, 1973 Dance et al., 2022
Kũĩta ũrĩa wĩiguaga nĩkũheana ũhoro wa bata mũno, no guti ũndũ ũmwe na kĩgerio kĩa wĩra wa kuona kana gũthoma ũbongo na ũndũ wa gwĩtĩka. Keogh na Pearson nĩmatũmĩire mũtugo wa kuona indo igĩrĩ na maitho marĩ hamwe (binocular rivalry) kũrora ũrĩa kuona kwa meciiria kũrĩ; ũyũ nĩ mũhiano wa kũũria ũria ũngĩ na mũtugo ũngĩ. Kĩgerio kĩmwe gĩtigĩrĩ gĩtũmĩrwo handũ ha kĩrĩa kĩngĩ o na gũtirĩ kũrora. Keogh et al., 2018
Aphantasia nĩkũmenya atĩ mũndũ ndarĩ na meciiria?
Gũtũma ũhoro ũcio mũnene o ta ũcio ti ũrĩa ũrĩ. Ũcungu ũyũ nĩwa kuona kũmwe kwa meciiria, na mũno kuona kwa maitho kwa kwĩtĩkĩra. Maripoti ma Zeman na arutwo arĩa angĩ, hamwe na kũrora wĩra mũnene wa kuona kwa meciiria, nĩmatiganĩtie gũkenera kana gũtiga kuona na mĩtugo mĩingĩ ya gũciiria, ũũmbi kana ũmenyo. Mũndũ angĩmenya na agĩciiria ũhoro wa handũ o na atarĩĩtĩra atĩ nĩona mbica ĩrĩ na ũhoro mũingĩ thĩinĩ wa meciiria. Zeman et al., 2015 Zeman et al., 2020 Pearson, 2019
Nĩ kĩĩ kĩngĩ kĩgĩtũma gũthira?
Nĩ atĩa ũhoro wa kũririkana na toro?
Dawes na arutwo arĩa angĩ nĩmaandĩkire ũrĩa andũ meciĩtĩra kuona kwa meciiria, kũririkana na toro, marĩa meciĩtĩra atĩ marĩ na aphantasia. Ũrĩa ũcio nĩmĩtugo ya ikundi, no gũtirĩ kũringana kũgĩrĩte tondũ andũ nĩmatiganĩte; ti mĩtugo ĩrĩa mũndũ o wothe e na toro kana ũgũrũ wa kũririkana. Mũtugo wa gũthuthũria na ũrĩa andũ maahurĩtwo nĩcia bata mũno kũmenya ũrĩa ũhoro ũcio wĩrĩ. Dawes et al., 2020
Kĩgerio kĩa Bainbridge na arutwo arĩa angĩ kĩa gũtharia mbica nĩkionirie atĩ kũririkana indo na kũririkana mũhiano wa handũ nĩ mĩtugo itiganĩte. Gĩtietĩkĩrĩte kũuga atĩ andũ arĩa matikoonaga na maitho ma meciiria matirĩ na ũmenyo wa kũririkana ũrĩa indo ciakoranaga na maitho, kana matangĩhota kwĩciĩria ũrĩa indo ihotithagio handũ. Mĩtugo ĩtiganĩte ya kũririkana no ĩthuthũrio o yega. Bainbridge et al., 2021
Rika na gĩkundi gĩa ũgima wa mũĩrĩ nĩcio igĩrĩra mũigana wa aphantasia?
Kĩgerio kĩa mĩigana ya andũ othe gĩtũmĩire, mĩigana ya andũ-a-nja na andũ-a-njaĩrĩ itiatiganĩte na ũndũ wa kũringa mĩtugo ĩrĩa yathuthũrio. Ũcio ti ũira atĩ mĩigana ĩrĩ ta ũmwe mũno thĩinĩ wa andũ othe. Icungu cia andũ, marika mao na mĩigana ya kũringa ĩgĩrĩra ũrĩa tũhotaga kũtũma ũhoro ũcio kũrĩ andũ angĩ; kĩundi kĩa online kĩrĩ kũrora ũhoro wa kuona kĩrĩ na mũtugo ũngĩ wa kũhuria andũ. Dance et al., 2022
Nĩ atĩa ũhoro ũrĩa ũngĩmenya na kĩgerio kĩa online?
Kĩgerio kĩa macookio nĩgĩhotaga gũteithia gũtongoria ũrĩa ũrĩĩtĩraga kuona kwa meciiria na gũtũma ciugo ũhũthagĩra ciigue wega. Gĩtigĩrĩ gĩtũmĩrwo gũthondeka mĩigana mĩnini kũgĩa ũrwara kana kũuga ũhoro wa ũmenyo. Mĩgaiyo ya kĩgerio kĩa mĩigana ya andũ nĩmĩtugo ya gũthondeka kĩgerio kĩa ũcungũ, ti mũtaratara wa o kĩgerio kĩothe kĩa webu. Dance et al., 2022 MARKS, 1973
O na rĩrĩ, mabuku maya matirĩ na mũtugo wa kũmenyithia wĩra wa kũrutanĩra ũrĩa ũraheana atĩ nĩgũtũma kuona kũrĩ na hinya mũnene kũrĩ mũndũ ũrĩa ũtarĩĩtĩraga. Mũhiano wa bata nĩkũmenya atĩ andũ nĩmatiganĩte na kũmenya mĩgĩrĩre ya kĩgerio, ti kũheana mwĩhoko wa gwĩtiria kana gũtũma ũmenyo waku ũrĩ na hinya mũnene. Pearson, 2019 Zeman et al., 2020
Mĩgaiyo ya 3.9% na 0.8% nĩyĩteithagia rĩrĩa mũtugo wa kũgaiya ũtwaranĩtwo nayo. Gũtirĩ kũruta mũtugo ũcio nĩgũtũma ciũria igĩrĩ itiganĩte ciigane ta nĩciũria kĩmwe kĩrĩ na macookio matarĩ hamwe. Dance et al., 2022
Gerĩa kĩgerio kĩa mũhoyo kĩrĩ na ũhoro ũcio
Kĩgerio kĩa aphantasia
Thuthũria kĩgerio kĩa aphantasia nĩguo ũmenye ũrĩa ũrĩĩtĩraga kuona kwa maitho kwa kwĩtĩkĩra. Thoma ũrĩa mĩgaiyo ĩrĩ na ũndũ, na ũtũũre na macookio mao ta ũhoro ũrĩĩtĩtwo nĩwe mwene. Mĩgaiyo ya mabuku matiarĩĩtĩra ũrwara waku kana mũigana waku thĩinĩ wa andũ a Helibrain.
Magerio ma kawaida
Mũigana wa aphantasia nĩ 0.8% kana 3.9%?
Mĩigana ĩyo yothe nĩya kĩgerio kĩmwe kĩa andũ othe, no yĩhũthĩrĩire mĩtugo ĩtiganĩte: kũrĩĩtĩra atĩ kuona gũtirĩ o na atĩa, na mũigana mũnene wa kuona na hinya mũnini. Dance et al., 2022
Aphantasia nĩkũmenya atĩ gutiri toro?
Gũtirĩ mũtugo ũmwe ũrĩ wa andũ othe. Kĩgerio kĩa mĩtugo ya gũciiria kĩonania atĩ andũ nĩmatiganĩte kuona kwa meciiria na ũrĩa marotaga. Dawes et al., 2020
Kuona na hinya mũnini nĩkũmenya kũririkana handũ na hinya mũnini?
Ti o hĩndĩ. Kĩgerio kĩa gũtharia mbica gĩtiganĩtie kũririkana indo na kũririkana handũ, ti gũtũma kũririkana guothe kuoneke ta ũmenyo ũmwe. Bainbridge et al., 2021
Mathomo
- Dance et al. (2022). Mũigana wa aphantasia (kuona kwa meciiria kũrĩ na hinya mũnini) thĩinĩ wa andũ othe.
- MARKS (1973). Ũtiganĩro wa kuona na maitho ma meciiria rĩrĩa andũ maririkana mbica.
- Keogh et al. (2018). Meciiria matarĩ na mbica: gutiri kuona na maitho ma meciiria kũrĩ aphantasia.
- Zeman et al. (2015). Gũtũũra ũtarĩ na kuona na meciiria – Aphantasia ya kuumania nayo.
- Zeman et al. (2020). Phantasia – Bata wa kuona na maitho ma meciiria kũrĩ na mĩgaiyo mĩnene ya ũtiganĩro wa gũtũũra nako.
- Pearson (2019). Meciiria ma mũndũ: ũmenyo wa ũbongo ũhũthagĩra kuona na maitho ma meciiria.
- Dawes et al. (2020). Mũhiano wa ũmenyo wa kuona kwa meciiria kwa mĩĩrĩ mĩingĩ, kũririkana na toro kũrĩ aphantasia.
- Bainbridge et al. (2021). Kũgaiya aphantasia na gũtharia mbica: Arĩa matarĩ kuona kwa meciiria marĩ na ũgũrũ wa kũririkana indo no ti wa handũ.
Taũra karatathi gaka: Aphantasia nĩ ya andũ angĩ atĩa?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ki/answers/how-common-is-aphantasia. CC BY 4.0.
← Rora macookio mangĩ