Cov pov thawj thiab lej tseem ceeb
| Yam ntxwv | Kev tshawb fawb nco lej los ntawm kev mloog | Kev ua si pom tag nrho tus lej |
|---|---|---|
| Yam muab los | Hais cov lej kom hnov, ib tug zuj zus | Pom cov lej rau saum vijtsam |
| Muaj cib fim faib ua pawg | Nyob ntawm kev hais lus raws caij nyoog thiab lub tswv yim | Tej zaum yuav faib ua pawg raws qhov chaw uas pom tau |
| Kev txhais tus qhab nia | Yuav tsum ua raws txoj kev nco thiab txoj cai txwv thaum xeem hauv txoj kev tshawb fawb ntawd | Yuav tsum ua raws txoj cai ntawm qhov kev ua si ntawd |
| Hloov qhab nia ncaj qha | Tsis tau muaj kev lees paub | Tsis tau muaj kev lees paub |
Txoj kev tshawb fawb txog kev mloog muaj 763 tus neeg laus hauv zej zog, hnub nyoog 18–65. Tus lej nruab nrab ntawm kev rov hais cov lej mus tom ntej raws txoj kev qub yog 6.35, tiam sis tus lej siab tshaj uas ua tau hauv kev xeem puv dua nruab nrab yog 6.77. Qhov sib txawv hauv tib txoj kev tshawb fawb no qhia tias tus lej nruab nrab uas tshaj tawm yuav tsum muaj lus piav txog txoj kev xam qhab nia nrog. Woods et al., 2010
Vim li cas hloov yam uas muab los thiaj hloov txoj hauj lwm
Cov tswv yim txog kev nco ua hauj lwm cais cov txheej txheem sawv cev thiab tswj, xws li feem hais lus thiab feem pom-qhov chaw. Cov lej sau tseg kuj rov hloov ua lus hauv siab tau, yog li tsis yooj yim hais tias ib qho yog kev nco pom ntshiab thiab lwm qhov yog kev nco hnov ntshiab xwb. Txoj kev muab ntaub ntawv thiab yam uas tus neeg ua nrog ntaub ntawv puav leej tseem ceeb. Baddeley, 2012
Kev pom ib kab lej tag nrho tej zaum yuav pab kom pom txoj qauv thiab faib ua pab. Kev tshawb fawb txog kev muab ua pab kawm saib cov qauv rov tshwm pab muab kab lej luv zog li cas; qhov txiaj ntsig ntawd yog los ntawm txoj qauv uas nco tseg, tsis yog los ntawm suav cov cim xwb. Hnub tim lossis qauv uas pom nquag tej zaum nco txawv ntawm cov lej uas tsis sib txheeb. Mathy et al., 2012 Miller, 1956
Tus qhab nia pom siab dua puas qhia tias nco zoo dua?
Qhia tau rau txoj hauj lwm thiab tej yam uas tau sim ntawd xwb. Thaum muab piv, lub sij hawm pom, cib fim rov hais hauv siab, hom lus teb thiab txoj cai txwv thaum xeem kuj hloov tib si. Kev tshawb fawb txog txoj kev ntsuas nco hais tias tej ntsiab lus no cuam tshuam rau qhov ntsuas. Tau qhab nia zoo dua hauv ib hom tsis txhais tias yuav ua tau zoo dua hauv txhua txoj hauj lwm ntsuas kev nco ua hauj lwm. Conway et al., 2005
Dab tsi cuam tshuam rau qhov no?
Vim li cas cov lej qhia txog peev xwm nco hauv kev tshawb fawb thiaj zoo li tsis sib haum
Cowan txoj kev xav txog peev xwm tsawg hais txog tej pab ntaub ntawv nco tseg thaum npaj tej yam los txwv kev rov hais hauv siab thiab kev pab ntawm kev nco ntev. Kev xeem nco lej ib txwm muaj peev xwm tau txiaj ntsig ntawm ob txoj kev ntawd. Yog muab tus lej kwv yees ntawm tej pab ntaub ntawv piv rau suav cov lej ncaj qha, ces yog muab tej yam ntsuas txawv thiab tej kev sim txawv los sib xyaw. Cowan, 2001
Kev xyaum siv tswv yim nco heev qhia tau ib qho piv txwv tshwj xeeb: ib tug neeg uas tau cob qhia kawm nco tau cov kab lej ntev dua los ntawm kev npaj kev paub ua pawg, tiam sis qhov txuj ci ntawd tsis hloov sib npaug mus rau tej ntaub ntawv uas tsis sib txheeb. Qhov no qhia tias txuj ci tau kawm los, tsis yog qhia tias txhua yam kev nco cia luv tau loj hlob txog tus lej uas pom. Ericsson et al., 1980
Hais txog tus qauv raws hnub nyoog thiab poj niam txiv neej ne?
Cov qauv yuav tsum phim hom kev hnov, caij nyoog, lus, kev hais rov qab raws kab thiab txoj kev xam qhab nia. Pawg neeg laus uas sim mloog tsis muab ib txoj kev hloov qhab nia rau kev ua si hauv browser uas pom lej raws hnub nyoog lossis poj niam txiv neej. Yog muab nws tus lej nruab nrab siv rau txhua hom kev ua si online, ces yuav hloov ib qho ntaub ntawv tshawb fawb uas pab tau mus ua kev muab qeb neeg tus kheej uas ntxias yuam kev. Woods et al., 2010 Conway et al., 2005
Qhov ceev faj no siv tau rau lwm yam kev xeem thiab: ib txoj kev tshuaj xyuas ntau txoj kev tshawb fawb qhia tias kev ntsuas nco ua kab thiab n-back sib tshooj me ntsis xwb thiab hloov siv ib qho rau ib qho tsis tau. Yog li tus qhab nia siab hauv kev nco lej pom tsis yog tus qhab nia n-back uas tau lees paub lossis tus lej ntsuas IQ. Redick et al., 2013
Yog xav soj ntsuam koj tus kheej, cais txhua hom kev xeem, siv tib txoj cai txog lub sij hawm pom thiab kev teb, thiab sau tseg tias koj puas rov hais hauv siab lossis muab kab lej faib ua pab. Tej kev xaiv no pab kom koj muab koj cov qhab nia piv tau meej dua, tiam sis tsis tsim cov qauv sawv cev rau pej xeem lossis kev lees paub siv kuaj mob. Woods et al., 2010 Mathy et al., 2012
Sim qhov kev xeem dawb uas hais txog qhov no
Kev xeem nco lej
Sim kev xeem nco lej uas pom, thiab qhia tias qhov tshwm sim yog qhab nia ntawm txoj hauj lwm ntawd. Yog koj tseem siv kev xeem nco lej uas hnov, sau cia nyias. Tsis txhob muab tus lej ntev tshaj uas ua tau hauv ib hom piv rau tus lej nruab nrab lossis tus qhab nia raws txoj cai txwv thaum xeem hauv lwm hom.
Cov lus nug uas nquag muaj
Puas tsim nyog cov qhab nia mloog thiab pom sib npaug?
Cov ntaub ntawv no tsis tau lees paub tias yuav tsum zoo li ntawd. Txoj kev muab los, tswv yim thiab xam qhab nia puav leej txawv tau. Woods et al., 2010 Baddeley, 2012
Pom cov lej puas tseem siv tau kev nco lus?
Siv tau. Neeg muaj peev xwm hloov yam uas sau ua lus hauv siab; hom kev qhia tsis tau lees tias tsuas muaj ib txoj kev nco koom xwb. Baddeley, 2012
Ib hom puas yog kev xeem IQ zoo dua?
Yuav tsum muaj kev tshuaj xyuas lees paub kom haum thiaj hais tau. Qhab nia zoo dua hauv ib hom kev xeem tsis tau qhia tias muaj peev xwm txawj ntse dav dav zoo dua. Conway et al., 2005
Cov ntaub ntawv siv
- Woods et al. (2010). Txhim kho txoj kev ntsuas nco lej rau kev nco lus ncua luv.
- Cowan (2001). Tus lej khawv koob 4 hauv kev nco ncua luv: rov xav txog peev xwm khaws cia hauv siab.
- Miller (1956). Tus lej khawv koob xya, ntxiv lossis rho ob: tej ciam ntawm peb lub peev xwm tuav ntaub ntawv.
- Baddeley (2012). Kev nco ua hauj lwm: cov tswv yim, qauv thiab kev sib cav.
- Conway et al. (2005). Cov kev xeem nco ua hauj lwm raws kab: tshuaj xyuas txoj kev thiab lus qhia siv.
- Redick et al. (2013). Kev ntsuas nco ua hauj lwm complex span thiab n-back: kev tshuaj xyuas ntau txoj kev tshawb fawb.
- Ericsson et al. (1980). Kev kawm txuj ci nco.
- Mathy et al. (2012). Dab tsi ua rau cov lej khawv koob txawv? Kev muab ua pab thiab txo ntaub ntawv hauv kev nco ncua luv.
