Хьалха долу далилш а, хьисапаш а
| ТӀедиллина дош | Далийнчу хаамийн маьӀна |
|---|---|
| Юкъараллин дозанца хьажа, массо а адамаш деша ца ло | Дахарца дешар а, дуьхьал дешар а хуьлийла тезаллаш йу; цхьаьна тезалла хӀотто дӀахӀоттаран далил дац |
| Юкъараллин дозанца хьажа, дӀаяккха, цхьана хӀаллакь кхетам хилийта | Иштта юкъара гаранти хӀоттийна яц |
| ТӀаьхье йоьхуш дешар хьалха дӀадолу кхоьллина хан йу | Тажарна далил тӀаьхье дешарна кхетамна гӀо дӀадалар хьекъалделла |
| Хьажашца хьажам долу WPM чӀогӀа дешар далийна | Кхетам а талламбан деза |
«Юкъараллин дозанца хьажа» я «субвокализаци» термина кӀезиг юкъара маьӀна ло. Иза кхин долу дозанан хьажам, лаьцна хезаш долу лексар, я мотт дешаран хьажамашца лелош хилар ду. И хиламаш цхьаьна талларш дац. Тезза дешаран тӀехьажам фонологин процессех хьажа, цуьнгахь лаьцна хезаш долу дозанан хьажам ца лелош, дешаран моттехь йолу дозанан гӀирсаш дӀакъовла ца йиш хилар ду. Rayner et al., 2016
Цхьаьна хьажам тезза хилар тӀехь ца йу
Стиг хьажашца хьажа а, дӀаяьсса а визуальни хаамаш ло, амма кхетамна дошовнаш йовзу а, шайн маьӀна йукъа ца йо. Стиг хьажаман тӀехьажамашца далийнчу хьажамашка гӀо дӀадалар а, мотт дӀасахьажар а цхьаьна хилар хьекъалделла. Хьажам шортта хилар я стиг хьажамаш цхьаьна дӀакъовла, цхьаьна хаамаш кхеташ хилар далийна дац. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Schotter а хьажам цхьаьна арахьажаман цуьнан декъашхоша кхузахь дӀахьажийна йолу дешнаш дика йукъа ца луш хиларан хьажам дӀахьийца. Кхетам ларло. Цу далилца цхьана тӀаьхье хьажа деза бохург далийна дац; амма массо дӀатӀаьхье хьажар кхетамна гӀо йоцуш хилар, автоматически дӀаяккха деза бохург дӀакъовла. Schotter et al., 2014
Муьлхха дӀадолу цхьаьна passage шортта хилар
Дош йовзаш хилар а, мотт йовзаран дӀаялар а дешаран дӀадолу гӀуллакх хьалха йо. КӀезиг йовзаш дош я кӀезиг Ӏамийн мотт, гӀуллакх тезза ца хилийта йиш хилар дӀаяларца мотт хьажамаш а, вокабулар талламаш а хьажаш йу. Иза юкъараллин дозанца хьажам хилар дӀахӀоттийна далил дац, амма вонах passage шортта хилар тӀехь дозанан хьажам цхьаьна хезаш хила мегаш ду. Whitford et al., 2012 Brysbaert et al., 2016
ХӀунда хуьлу?
КӀезиг хьажар хьалха ца йу?
КӀезиг хьажар тематика хьажа я юкъара хьажам бовзаран могӀамехь пайдане хила тарло. Цуьнгахь кӀезиг хаамаш хьажаш, цу хаттарна хьажаш хила деза. Тезза дешаран тӀехьажам иза массо тексташ гӀотто дӀадолу хьажамна а, долу тезаллехь кхетам хиларна а жоп луш йолу гӀуллакхца хийцамаш дӀахьажо. Шортта хьажар, тӀаьхьара маьӀна деталехь цхьаьна хилар далийна дац. Rayner et al., 2016
Кхиъна адамийн юкъара хьисапашна а чулацамаш бу. Уьш англи мотталла хьалхара гӀуллакхашна дӀахьажийна, массо кхиъна дешархойн къастош. Уьш массо мотташкахь а, шерашкашца йолу нормаш дац. Бераш, дӀахӀотта кхиъна адамаш а, мотт шолгӀа Ӏамош болчар а цхьаьна юкъара хьисапца я цхьаьна дозанан хьажам кӀезиг хиларца яла йиш яц. Brysbaert, 2019
Дозанан хьажам дӀаяккха амал хьалха муха?
Хьажамна бен болу материал деша, кхетам талла, мотт а, предмет а йовзаран гӀуллакх дӀахьадо. Дешаран тӀехьажам хьажар а, мотт ларш хилар а пайдане долу факторш хилар далийна, амма массарна а кхочуш йолу кхианан доза я гаранти долу тезаллин хьалхардаран доза хӀоттийна дац. Вокабуларца йовзаран таллам хьажа, хӀокху текстехь муьлхха хаамаш йовзаш хиларна, тезза гӀуллакхна дац. Rayner et al., 2016 Nation, 2006
Хьайн хьажам гӀолехь йарна, кӀезиг йовзаш йолу passage хьажалца, кхетам а, хан а хьажаш цхьаьна дӀахьажа. Амалца WPM кхаьчна, амма текст хьалха хьажар кӀезиг хили, иза хийцам хиларан билгало йу. Дозанан хьажам кӀезиг хилар а, цхьаьна хьажам яхар а, иза дешар йоккха хиларна далил дац. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014
Йоккха маьӀна — хьажамна нийса долу материал дика кхеташ деша. Далийнчу цхьан а хаамашна браузер тӀехь тестан юкъараллин дозанца хьажам дӀаяккха юкъара интеллект кхаьчча дӀахьажар я дешаран моттан дӀадолу йиш долу цхьаьна дӀаяккха хилар ца далийна. Rayner et al., 2016 CLIFTON et al., 2015
Йовза хьалххе тест хьажа
Дешаран тезаллин тест
Хьажам дӀаяккха йовзаш йоцуш йолу амал мажарна, дешаран тезаллин тест хьажа. Тезаллин хьажамца цхьаьна кхетам а язде. Дешаран амалашца хьажар йина хьажа, цу хьажамна цхьаьна таллам бахьана хиларца дӀахьажа, дозанан хьажаман таллам хиларна дӀахьажа йиш яц.
Хаттарш
Дозанан хьажам хилар, дешар дика доцуш хиларна билгало йуй?
ТӀехьажамца иштта юкъара маьӀна дӀаяла йиш яц. Хезаш долу моттан процессаш а, массо дош сиха лексар а, цхьа хилла гӀуллакхаш дац. Rayner et al., 2016
Хьанна, хьалххье хьажа ца деза?
Массарна а кхочуш йолу низам хила йиш яц. Кхетамна тӀаьхье хьажаран йиш йитар гӀо дӀадалар хьекъалделла. Schotter et al., 2014
КӀезиг хьажар дӀахӀотто Ӏамо йиш юй?
ХӀаъ, амма иза юкъара хьажам я хаамаш лоьху гӀуллакхна къастош йар деза, долу тезаллехь текстехь массо деталех кхетам хилар далийна ца йу. Rayner et al., 2016
Хаамийн хьасташ
- Brysbaert (2019). Минуташкахь мишта дукха дош деша? Дешаран тезаллин таллам а, мета-таллам а.
- Rayner et al. (2016). Дешан дукха, хан кӀезиг.
- Rayner (1998). Дешаран стиг хьажамаш а, хаамаш дӀадалар а: 20 шаран таллам.
- CLIFTON et al. (2015). Дешаран стиг хьажамаш а, хаамаш дӀадалар а: Keith Rayner-н 40 шаран лар.
- Whitford et al. (2012). ШолгӀа моттан хьажар массо шолгӀа а, хьалхарчу моттан а дошан йовзаран пайда хийца: таблични параграф дешарах стиг хьажамашца билгалдаьккхина далил.
- Nation (2006). Дешарна а, хезарна а муьлха дукха дош йовзаш хила деза?.
- Schotter et al. (2014). Цхьана дӀахӀоттийна дошна тӀехь хьо дӀадала ма де.
- Brysbaert et al. (2016). Мича дукха дош йовзаш бу? Дошан маьӀна а, моттан дӀадалар а, хьажаман вахар а хьажаш вокабулар дукхаллин практикалли хьажам.
ХӀара агӀо хьостанна хьеха: Хьанна кхочуш дешарна деза, хьан дозанан юкъаралла дӀаяккха, цхьаьна тезза деша?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ce/answers/subvocalization-and-reading-speed. CC BY 4.0.
← Кхин жоьпаш хьажа