Дийна а, зударий а ойланца хьажамаш хувцаран тӀехь йоккха хилар ю?

Voyer а, цуьнан дерриге а коллегаш а жамӀаш тестан хиламца а, дика дӀахӀоттамца а декъало. Linn а, Petersen а хьалхара хьалхаллин синтезехь хьажамаш ойланца хувцаран, хьажамашан сезам, а, хьажамашан гойтам хьажаран Ӏамал башхало. Дерриге хьажамашан Ӏамалехь дийна а, зударий а йуккъера башхаллина цхьа хьисап хьажарна, и башхаллин йоза дӀаяккхало. Voyer et al., 1995 Linn et al., 1985

Хьажамаш ойланца хувцаран тестехь хӀун хаттар ду?

Shepard а, Metzler а классически Ӏилманан талламашкахь, къайла долчу 3-дӀадолчу эхьашка тӀера хьажамаш хувцаранца йукъара башхало йолу-те хьажийна. Vandenberg а, Kuse а йукъара цаӀна тест кехат тӀехь хӀоттийна, цуьнан хӀора хаттар а, жамӀаш хьажаран Ӏамал а хиламаш долуш. Браузер тӀехь башха эхьаш, ханан чегар а, жаьпаш дуьхьалдар а йолу тестанна автоматически царна цхьа тестан нормаш йолуш яц. Shepard et al., 1971 Vandenberg et al., 1978

Цу тӀехь, нийса жамӀашан башхаллин, йоккхуш йоьдуш ханан башхаллин, а, ханан чегарехь цхьанаш хьалхахь карайоран башхаллин жамӀаш цхьана хьисапаш дац. Тестан барам жамӀан бӀаьргехь хьалха ду, тӀехьара кхайкхаран кхолларалла яц. Voyer et al., 1995 Linn et al., 1985

Йуккъера башхаллина йукъара къовсам хӀун маӀна ду?

Цо дерриге стагашна дийна йоккха, зударий кӀезга хилар я цхьаълан жамӀ дийна я зударий хиларца хьажийта йиш йоцуш хилар ма дӀахьокху. Hyde йуккъера хьажамашан дийна-зударийн башхаллина тӀера, дукха йукъара хилар а, тестанна тӀехь долу башхаллаш а билгалйоккху. Группан жамӀаш йоцуьйлу цхьаьнакхетта кхетамаш яц. Hyde, 2005

Талламашкахь хьалхале хӀунда хиларах хьокху?

Башхало йовзийта, биологин Ӏамал, хьалхарчу Ӏамал, стратеги, тестан лелар я церан йукъара Ӏамал цхьаьна дӀасахьажийта ца йиш. ДӀахӀоттамашкахь хьалхаллин мета-талламашкахь жамӀаш а, муьлхха йукъара Ӏамалш а дӀахьокху; цаьргахь цхьаълан стаганна цхьаьна хьал хилар дӀахьокху бохуш цаьрга кхетам бира ца йиш. Дешаран къепаш а тестанна тӀехь долуш бу, массара хьажамашан башхалла хӀокху цхьа хан а яц. Voyer et al., 1995 Linn et al., 1985

Ӏамал хьалхаллина жамӀаш хийца йиш ю?

Uttal а, цуьнан коллегаш а хьажамашан Ӏамал Ӏамаран мета-талламехь, чохь долу жамӀаш дӀаккхийча, йуккъера Ӏамалаллин Ӏалашо Hedges' g = 0.47 хилар карайо. Синтезехь хьажамашан башха Ӏамалаш ду, цхьаъ ойланца хьажамаш хувцаран Ӏамал ю, Helibrain оюн а яц. Цо хьажамашан Ӏамал Ӏамало йиш хилар гойту, амма хӀора стаганна цхьаьна хьалхале я группан башхаллин дуьззина дӀаяккхар дӀахьокху бохуш вац. Uttal et al., 2013

Тестан йитаран талламашкахь а когнитивни Ӏамалашкахь хьалхале карайо. ТӀаьхьарчу талламехь жамӀ дика хилар, цундела, Ӏамалан йоккха хийцамца байланы ца йо, хьалхарчу тестан дӀахьажар а, Ӏамал а билгалйоккху цӀеца хьажар деза. Scharfen et al., 2018

Хьан жамӀ хьалха хьажарна муха?

Хьажамаш, ханан чегар а, жамӀ хьажаран Ӏамал а цхьаьна хилийта, тезаллина а, нийсалина а хьажа. Нийсаллин талламашкахь, экспериментан хьалхале йолу тест хӀора цхьаълан жамӀан дӀадерзийтар къобалдолу бохуш дӀахьокху. КӀезга ханан жамӀ, стаган хьажамашан башхан Ӏамалеца хиларна кӀезга далил ду. Hedge et al., 2017

Дика кхетамашца цу Ӏамалехь хьажа: муьлхха хьажамаш я дӀахӀоттамаш хала хилар хьажа, тӀаккха цхьаьна хилар ца йолу, хьалха ца хьажийна хьажамашкахь хьалхале билгалъе. Далилша хьажамашан Ӏамал Ӏамо йиш хилар йовзуьйту, амма хӀора цхьаълан хьалхале билгалъе ца йиш. Цо цхьа Ӏамал ма лардолу, дийна я зударий эхьаш хувца ца кхеташ хилар, я и оюн йуккъера зӀе чӀагӀйоккху бохуш ца дӀахьокху. Uttal et al., 2013 Hyde, 2005

286 Ӏалашонан хьисап хьалхарчу историан синтезан барам дӀахьокху. И тӀаьхьарчу хьалхара норман репрезентативни группан хьисап я браузеран процентил хьисапан башхалла ду бохуш ма хьажа. Voyer et al., 1995