Хьалха долу далилш а, хьисапаш а
| Мета-талламехь дустар | Стандартлашийна йукъара хийцам | 95% доверительни интервал |
|---|---|---|
| Хьалхарчу тестан тӀехьал шолгӀачу тестан тӀехь | 0.327 | 0.278 до 0.375 |
| Хьалхарчу тестан тӀехьал кхоалгӀачу тестан тӀехь | 0.495 | 0.406 до 0.585 |
| Хьалхарчу тестан тӀехьал доьалгӀачу тестан тӀехь | 0.516 | 0.401 до 0.631 |
Уьш таблица 2-ра йоза ду. Хьалхарчу дустарехь 122 таллам а, 153,185 декъашхо а хилар; тӀаьхьара дустарш йоккхуш ца йолу тобанашца дина ду. Уьш цхьана тобанан Ӏаморан нухарна я доьзал ца йолуш тӀехьара хьажаршна ца хьажа деза. Хьалхадаьлла долу хилам кхетош болу кхетамашка хьажаран тесташ юкъара стандартлашийна хийцам бу, хьан дуьххьара IQ дӀаяздаь баллан тӀехьара хилар хьалхахьа бовзаран доза дац. Scharfen et al., 2018
ТӀаьхьара тестехь мила хилар кӀелхьара хилийта йиш ю?
Йуьхьаралла, хаттарийн кепаш, амалаш, тестан хьал а хьажаран хиламашка гӀо дийр ду. ТӀаьхьара тестан талламехь хийцамашка бахьанаш хьажийна, ткъа кӀелхьара хиларна доза дӀахьош йолчу а, интервалан а лараме хиларца хийцало. ШолгӀа дика балл яьккхина хиларца хӀунда хийцалийла хьажа ца йиш йолу, йа йукъара ойла кӀелхьара хилар далийта ца йиш йолу. Scharfen et al., 2018
Матрицан тестан хаттарш цу хаттарна мисал ду: уьш кхетарна амалаш каро а, нийса дӀахӀотто а оьшу. Цхьаьна тестан тобан хилар я цхьана хаттарна жоп диц ца дар тӀаьхьара хьажарехь хӀун мега хьажа хийцалур ду. Carpenter а цуьнан къинхьегамхой а ойланан амалийн дӀахьедар дӀахьу, Raven-н талламехь хӀоттамашна тӀе кхетар ларделла. Carpenter et al., 1990 Raven, 2000
Хьанна керла хиларна тӀехьал къастаман хьисап хьалха йоьлла йиш йолий?
ХӀан-хӀа. Тобанан юкъара хийцам цхьаъчунна къастаман керла-хилар кхоллалур дац. Цхьа тобанан хьисап цхьаъчунна ца хьажаро тестан, дӀахӀоттаман а, тӀаьхьара хьажаран хьал а йукъара хийцамаш дуьхьал оьцу. Тесташ лелош йолчу къайлахошна хьалхадаьлла, хьажар цуьнан юкъара инструментан а, лелош йолчу хӀуманан а нийса хила деза; хьалха хийца дина хьисапца хьажаран нийсаллина далил кхолла ца деза. International Test Commission, 2001
ХӀунда хуьлу?
Хийцам IQ баллашка хувцаро хӀунда ца хилла
Стандартлашийна хийцам 15-ца барамаш ларам хилла хетар ду, амма талламехь хиламех ойланан хӀоттамаш къасталуш долу а, стандартлашин амал цхьанас ца йолу а ду. IQ хьисапан 100 юкъара балл а, SD-15 а хиларца декъарийн юкъара хийцам яла IQ баллашца цхьана цхьаъчун хувцам хила йиш йац. Хийцаман хьисап ларде, хийцаман доза кхайкхарна тӀехь ца хьажа. Scharfen et al., 2018 Neisser et al., 1996
Хьалха йуккъера балл дӀаязйина дӀаяздарехь а хьажаран къинхетам хила йиш ю. Шина хьалхадаьлла баллан юкъара декъал, тестан низам, интервал а, доверительни хаамаш а ларийна кхетамна тӀехь хьажа деза, хьалхадаьлла баллан хьал цхьаъна дустарна тӀехь ца хьажа. Pearson, 2020
Балл тӀехьара а кхетош хиларо проблема кхочушйой?
Нийсаллин а, амалашка хьажаран а хӀума цхьа дац. Цхьана хаттаро тӀаьхьара тестехь нийса хувцамаш хьалхе дӀахӀотта йиш ю, цуьнан цхьаъчун хьалхе дӀахӀоттаран дарам а ларделла; я цхьана юкъара кӀелхьара хийцам хиларца а цхьаъчун хийцамаш дӀа-схьа хийца йиш ю. Нийсаллин парадоксах лаьцна долу талламаш хьажа деза, хӀунда аьлча иза хьажаран амалийн къастам къастан хила деза. Hedge et al., 2017
Кхетамехь йоккха хьажар а хӀоттамех хийца йиш йолу амалийн йукъара къастам лоруш ду. Тестан матрицан хаттарш цхьа тоба ойланан массо амал хьажан ца йиш йолу; цхьана хаттарна тӀехь кӀелхьара хиларо диц ца дар, дешаран амал а, ойлан а цхьанна кӀелхьара хилар далийта ца йиш йолу. Hampshire et al., 2012
ДӀахӀоттамаш дӀаяздеш хӀун хиларна тӀе хьажа деза?
Хьалха тестехь декъал, тестан хувцам, интервал дӀаязде. Ларам болуш хьажарна, цуьнан дӀахьош волчу адаман тӀаьхьара тестан низамаш ларде. Цхьаьна лелош йолчу игранна тӀехь кӀелхьара хилар цу хаттаршна тӀехь кӀелхьара хилар схьа дӀаязде, тӀаьхьара йа диц ца динарш долу материал къастаде. Иза пайда йолуш йолу амал кӀелхьара хилар ларйо, амма иза хӀун далойла ца йоккху. International Test Commission, 2001 Scharfen et al., 2018
IQ хӀинца а возрастна гӀирсна 100-ца къастош бу; тест тӀаьхьара даро иза низам хийца ца. Хаттар кхетарна — керла балл цу тестан дӀахьош йолчу хьалехь кхетам хьажа гӀертаран нийса хьажам буьйцуш хилар. Neisser et al., 1996 Pearson, 2020
Йовза хьалххе тест хьажа
IQ-тӀехь йолу тест
Хьуна хьажа лаахь, IQ-тӀехь йолу хаттарш лело, баллаш дустуш хьалха дина хьажарш а дӀаязде. ТӀаьхьара хьажарш кхетарна ларам болуш ду. Игран балл кӀелхьара хиларо хьан йукъара кхетам кӀелхьара хилар далийта ца йиш йолу.
Хаттарш
Суна муьлха IQ баллаш кхоллалур ду?
Тобанан стандартлашийна хийцамо IQ баллаш цхьаъчунна кхачам болуш хилар ца хьалхе дуьйцу. Тесташ а, тӀаьхьара хьажаран хьал а хийца ду. Scharfen et al., 2018
Хийцамаш доьзал ца йолуш тӀаьхьара а кхоллалур дуй?
ТӀаьхьара хьажаран баллаш йоккхуш ца йолу тобанашка тӀехь къастийна, уьш дийнахьара дӀа хьажаранна далил дац. Scharfen et al., 2018
Жопаш диц ца динаро дустар нийсаллин ца хилийтой?
Цуьнанца тӀаьхьара балло диц ца динарчу материалехь хӀун кхетарг хьалхе хьажа хийцало. Хьажарна хьалха лелар а, тестан маьӀна а ларйина кхетам бина деза. International Test Commission, 2001
Хаамийн хьасташ
- Neisser et al. (1996). Кхетам: хьалххе билгалдаьхнарг а, билгалдаха ца луш долу а..
- Pearson (2020). WISC-V кхетамехь дӀаяздар: баллашка лаьцна.
- International Test Commission (2001). Тесташ лелорна лаьцна дуьйцуш йолу дуненан гӀирс.
- Raven (2000). Raven-н тӀаьхьал дӀахӀоьттина матрицаш: меттиг а, заман а юкъара хийцам а, нийсаллин а.
- Carpenter et al. (1990). Цхьа кхетаман тесто хӀун хьажо: Raven-н тӀаьхьал дӀахӀоьттина матрицан тестехь кхетаран амалийн теоретически дӀахьедар.
- Hampshire et al. (2012). Цхьаъчун кхетам къасто.
- Scharfen et al. (2018). Кхетамехь кхетаран тестан тӀаьхьара хьажар: мета-таллам.
- Hedge et al. (2017). Нийсаллин парадокс: хӀунда кхачам болуш кхетамехь долу хаттарш цхьаъчун хийцамаш нийса хьалхе ца дӀахӀоьтту.
ХӀара агӀо хьостанна хьеха: IQ тест хьажийна хьан балл кӀелхьара хилийта йиш йолий?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ce/answers/iq-test-retest-practice-effects. CC BY 4.0.
← Кхин жоьпаш хьажа